Bisoprolol – przeciwwskazania

Czym jest bisoprolol i kiedy należy uważać na jego stosowanie?

Bisoprolol to substancja czynna z grupy leków zwanych beta-adrenolitykami, a dokładniej selektywnym blokerem receptorów beta1-adrenergicznych. Działa głównie na serce, spowalniając jego pracę i zmniejszając zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Dzięki temu bisoprolol jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, dławicy piersiowej oraz przewlekłej niewydolności serca¹²³. Choć lek ten jest bardzo skuteczny, nie każdy pacjent może go przyjmować. W niektórych przypadkach jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane, a w innych należy zachować szczególną ostrożność. Wyróżnia się przeciwwskazania bezwzględne (czyli takie, przy których nie wolno stosować leku) oraz przeciwwskazania względne (gdy lek można zastosować wyłącznie w wyjątkowych przypadkach po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza). Istnieją też sytuacje, w których konieczne jest wzmożone monitorowanie pacjenta podczas terapii bisoprololem⁴⁵.
Przeciwwskazania mogą się różnić w zależności od postaci leku, dawki, chorób współistniejących oraz indywidualnych cech pacjenta.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować bisoprololu?

• Nadwrażliwość na bisoprolol lub którąkolwiek substancję pomocniczą – reakcje alergiczne na lek lub jego składniki mogą prowadzić do groźnych powikłań, takich jak wstrząs anafilaktyczny⁶⁷⁸.
• Ostra niewydolność serca lub okresy niewyrównanej niewydolności serca wymagające dożylnego podania leków wzmacniających pracę serca – podanie bisoprololu w tej sytuacji może jeszcze bardziej osłabić serce, prowadząc do pogorszenia stanu pacjenta⁶⁹¹⁰.
• Wstrząs kardiogenny – lek może nasilić spadek ciśnienia i pracy serca, co może być zagrożeniem dla życia⁶⁹.
• Blok przedsionkowo-komorowy II lub III stopnia (bez rozrusznika serca) – lek może pogłębić zaburzenia przewodzenia impulsów w sercu, prowadząc do zagrażających życiu arytmii lub zatrzymania akcji serca⁶⁷⁹.
• Zespół chorego węzła zatokowego i blok zatokowo-przedsionkowy – bisoprolol może powodować znaczne spowolnienie rytmu serca lub nawet jego zatrzymanie⁶⁷.
• Objawowa bradykardia – czyli wyraźnie zbyt wolna praca serca, mogąca prowadzić do omdleń, zawrotów głowy lub utraty przytomności⁶⁹.
• Objawowe niedociśnienie tętnicze – bisoprolol może dodatkowo obniżyć ciśnienie krwi, prowadząc do omdleń i innych poważnych powikłań⁶⁹.
• Ciężka astma oskrzelowa lub ciężka przewlekła obturacyjna choroba płuc – lek może powodować zwężenie dróg oddechowych i nasilenie duszności, co może być niebezpieczne dla życia⁶⁹⁸.
• Ciężkie postaci choroby zarostowej tętnic obwodowych lub ciężkie postacie zespołu Raynauda – bisoprolol może jeszcze bardziej ograniczyć dopływ krwi do kończyn, powodując ból, drętwienie, a nawet martwicę⁶⁹.
• Nieleczony guz chromochłonny nadnerczy – podanie leku bez wcześniejszego zastosowania odpowiedniego leczenia może wywołać gwałtowne i niebezpieczne skoki ciśnienia tętniczego⁶⁹.
• Kwasica metaboliczna – jest to stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, który może się pogorszyć po podaniu bisoprololu⁶⁹.
• Niektóre produkty zawierają laktozę – nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹¹⁵.
• Jednoczesne stosowanie niektórych leków – w szczególności floktafeniny lub sultoprydu, które mogą powodować poważne interakcje z bisoprololem¹⁰⁸.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosować bisoprolol tylko w wyjątkowych przypadkach?

W niektórych sytuacjach bisoprolol może być zastosowany wyłącznie po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści przez lekarza. Należą do nich:

• Blok przedsionkowo-komorowy I stopnia – istnieje ryzyko pogłębienia zaburzeń przewodzenia w sercu¹²¹³.
• Dławica Prinzmetala (naczynioskurczowa) – lek może nasilić częstotliwość i czas trwania napadów bólu w klatce piersiowej, zwłaszcza u osób z tą rzadką postacią dławicy¹²¹³.
• Choroba zarostowa tętnic obwodowych (np. chromanie przestankowe, zespół Raynauda) – na początku leczenia objawy mogą się nasilić¹²¹³.
• Łuszczyca lub łuszczyca w wywiadzie – lek może wywołać lub nasilić zmiany skórne, dlatego stosuje się go tylko w razie wyraźnej konieczności¹²¹³.
• Guz chromochłonny nadnerczy (poza fazą leczenia lekami blokującymi receptory alfa) – bisoprolol może być stosowany dopiero po odpowiednim przygotowaniu farmakologicznym¹²¹³.
• Przewlekłe choroby płuc o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu – w tych przypadkach leczenie bisoprololem wymaga ostrożności i regularnego monitorowania¹²¹³.
• Niewydolność nerek lub wątroby – w ciężkich przypadkach może być konieczne ograniczenie dawki leku¹⁴¹⁵.

W jakich sytuacjach należy zachować szczególną ostrożność?

Niektóre stany i choroby nie są przeciwwskazaniem do stosowania bisoprololu, ale wymagają szczególnej uwagi i ścisłego monitorowania podczas leczenia:

• Cukrzyca z dużymi wahaniami stężenia glukozy we krwi – bisoprolol może maskować objawy niedocukrzenia, takie jak przyspieszone bicie serca czy pocenie się, co może utrudnić rozpoznanie hipoglikemii¹²¹³.
• Stosowanie ścisłej diety lub głodówki – wzrasta ryzyko niedocukrzenia i innych powikłań metabolicznych¹².
• Leczenie odczulające lub alergia w wywiadzie – lek może zwiększać reakcje alergiczne i utrudniać leczenie nagłych reakcji alergicznych¹².
• Leczenie odczulające – ryzyko ciężkich reakcji anafilaktycznych może być większe, a adrenalina (epinefryna) może nie działać tak skutecznie jak zwykle¹².
• Nadczynność tarczycy – bisoprolol może maskować objawy nadczynności, co może opóźnić rozpoznanie pogorszenia stanu zdrowia¹².
• Planowane znieczulenie ogólne – lek może wpływać na reakcje serca podczas operacji, dlatego anestezjolog musi być poinformowany o jego stosowaniu. W razie potrzeby leczenie bisoprololem należy zakończyć stopniowo na około 48 godzin przed zabiegiem¹¹¹⁶.
• Pacjenci w podeszłym wieku – wymagają częstszego monitorowania, zwłaszcza na początku leczenia¹⁷.
• Pacjenci z niewydolnością serca i współistniejącymi schorzeniami, takimi jak: cukrzyca typu I, ciężkie zaburzenia nerek lub wątroby, wrodzone wady serca, kardiomiopatia restrykcyjna, istotne wady zastawkowe, przebyty niedawno zawał serca – brak jest wystarczających danych na temat bezpieczeństwa stosowania bisoprololu w tych przypadkach i leczenie wymaga szczególnej ostrożności oraz indywidualnego dostosowania dawki⁴¹⁸¹⁹.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Bisoprolol – lek skuteczny, ale nie dla każdego

Bisoprolol to nowoczesny i skuteczny lek, który u wielu pacjentów poprawia jakość życia i zmniejsza ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych²⁰. Jednak nie wszyscy mogą go stosować bezpiecznie. Przeciwwskazania bezwzględne, takie jak poważne zaburzenia rytmu serca, zaawansowana niewydolność serca, ciężka astma czy wstrząs kardiogenny, całkowicie wykluczają jego użycie. Istnieją też sytuacje, w których bisoprolol może być stosowany jedynie w wyjątkowych przypadkach po dokładnej ocenie przez lekarza. Pacjenci z chorobami współistniejącymi, takimi jak cukrzyca, choroby płuc, łuszczyca czy niewydolność nerek, powinni być pod szczególną opieką podczas terapii tym lekiem. Zawsze warto pamiętać, że decyzję o rozpoczęciu lub kontynuacji leczenia bisoprololem podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej sytuacji zdrowotnej pacjenta¹²¹³⁴.