Działania niepożądane benserazydu – ogólna charakterystyka

Benserazyd jest stosowany wyłącznie w połączeniu z lewodopą, dzięki czemu zmniejsza działania niepożądane typowe dla samej lewodopy, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego. Jednak również w tym połączeniu mogą wystąpić różnorodne objawy niepożądane. Zwykle są one łagodne lub umiarkowane, ale u niektórych osób mogą mieć cięższy przebieg. Częstość i nasilenie objawów zależą od wielu czynników, takich jak postać leku (kapsułki, tabletki, tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej), droga podania, dawka, długość leczenia oraz indywidualna wrażliwość pacjenta123.

Nie wszystkie osoby doświadczają działań niepożądanych, a ich obecność nie oznacza konieczności przerwania leczenia. Ważne jest, by zawsze rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko związane z terapią oraz pamiętać, że objawy mogą się różnić w zależności od wieku, stanu zdrowia czy innych przyjmowanych leków1.

Ważne: Benserazyd występuje wyłącznie w połączeniu z lewodopą, a profil działań niepożądanych obejmuje objawy wynikające z działania obu substancji. Niektóre działania niepożądane są typowe dla leczenia przewlekłego i mogą się nasilać przy dłuższym stosowaniu. Szczególnie należy obserwować pojawienie się zaburzeń ruchowych, objawów psychicznych czy zmian w zachowaniu, które wymagają indywidualnej oceny i dostosowania dawki przez lekarza45.

Podział działań niepożądanych według częstości występowania

Często występujące działania niepożądane (≥1/100 do <1/10)

  • Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: mogą pojawić się objawy takie jak gorączka z zakażeniem, nieżyt nosa czy zapalenie oskrzeli6.
  • Zaburzenia układu nerwowego: ból głowy, zawroty głowy, nasilenie objawów zespołu niespokojnych nóg6.
  • Badania diagnostyczne: zmiany w zapisie EKG (w tym arytmie), wzrost ciśnienia tętniczego krwi6.
  • Zaburzenia żołądka i jelit: suchość w jamie ustnej, biegunka, nudności6.

Działania niepożądane o nieznanej częstości występowania

  • Zaburzenia krwi i układu chłonnego: niedokrwistość hemolityczna (rozpad czerwonych krwinek), leukopenia (zmniejszenie liczby białych krwinek), małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi), które mogą wpływać na ogólne samopoczucie i odporność7.
  • Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: zmniejszony apetyt7.
  • Zaburzenia psychiczne: objawy takie jak splątanie, depresja, pobudzenie, lęk, bezsenność, halucynacje, urojenia, dezorientacja, patologiczna skłonność do hazardu, zwiększone libido, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy lub kupowanie, napadowe objadanie się oraz inne zaburzenia kontroli impulsów78.
  • Zaburzenia układu nerwowego: brak smaku, zaburzenia smaku, nieprawidłowe ruchy (dyskinezy, np. ruchy pląsawicze i atetotyczne), wahania efektu terapeutycznego (zamrożenie, pogorszenie pod koniec dawki, zespół przełączenia „on-off”), senność, nagłe napady snu7.
  • Zaburzenia serca: arytmia7.
  • Zaburzenia naczyniowe: niedociśnienie ortostatyczne (nagły spadek ciśnienia po zmianie pozycji ciała)7.
  • Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty, biegunka, zmiana zabarwienia śliny, języka, zębów i błony śluzowej jamy ustnej7.
  • Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: wzrost aktywności enzymów wątrobowych, takich jak transaminazy, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza7.
  • Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: świąd, wysypka7.
  • Zaburzenia nerek i dróg moczowych: zwiększone stężenie mocznika we krwi, chromaturia (zmiana koloru moczu, zwykle na czerwony, ciemniejący po odstaniu)7.

Dodatkowe obserwacje i postępowanie przy działaniach niepożądanych

  • Niektóre objawy, takie jak dyskinezy (nieprawidłowe ruchy), pojawiają się częściej przy długotrwałym stosowaniu i mogą ustąpić po zmniejszeniu dawki9.
  • Wahania odpowiedzi na leczenie (np. zjawisko „on-off”) można łagodzić poprzez zmianę schematu dawkowania9.
  • Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego występują głównie na początku leczenia i często łagodnieją po przyjmowaniu leku z niewielkim posiłkiem ubogim w białko10.
  • U niektórych pacjentów mogą wystąpić zaburzenia kontroli impulsów, takie jak uzależnienie od hazardu czy napadowe objadanie się4.
  • U osób starszych oraz z wcześniejszymi zaburzeniami psychicznymi ryzyko wystąpienia objawów ze strony psychiki jest większe4.
Warto wiedzieć:

  • W trakcie leczenia benserazydem zaleca się regularne badania krwi oraz kontrolę czynności wątroby i nerek, zwłaszcza podczas długotrwałego stosowania.
  • Niektóre działania niepożądane, takie jak zmiany koloru moczu czy śliny, mogą być niepokojące, ale są zazwyczaj niegroźne i mają charakter przemijający.
  • W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, takich jak nagłe zaburzenia ruchowe, zaburzenia psychiczne lub zmiany zachowania, należy niezwłocznie poinformować lekarza.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Wszelkie podejrzewane działania niepożądane związane ze stosowaniem benserazydu powinny być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do producenta. Dzięki temu możliwe jest nieprzerwane monitorowanie bezpieczeństwa stosowania tej substancji czynnej i aktualizacja informacji dla pacjentów11.

Tabela: działania niepożądane benserazydu według układów narządowych i częstości występowania

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze
  • Zakażenie z gorączką
  • Nieżyt nosa
  • Zapalenie oskrzeli
Układ nerwowy
  • Ból głowy
  • Zawroty głowy
  • Nasilenie objawów RLS
  • Brak smaku, zaburzenia smaku
  • Dyskinezy (nieprawidłowe ruchy)
  • Fluktuacje odpowiedzi terapeutycznej
  • Zamrożenie, pogorszenie końca dawki
  • Zespół przełączenia „on-off”
  • Senność, nagły napad snu
  • Zespół niespokojnych nóg
Psychiczne
  • Splątanie, depresja, pobudzenie, lęk, bezsenność, halucynacje, urojenia, dezorientacja
  • Zespół dysregulacji dopaminowej
  • Patologiczna skłonność do hazardu
  • Zwiększone libido, hiperseksualność
  • Kompulsywne wydawanie pieniędzy/kupowanie
  • Napadowe objadanie się, zespół zaburzeń odżywiania
Serce i naczynia
  • Zmiany w EKG (arytmia)
  • Wzrost ciśnienia tętniczego
  • Arytmia
  • Niedociśnienie ortostatyczne
Układ pokarmowy
  • Suchość w jamie ustnej
  • Biegunka
  • Nudności
  • Wymioty
  • Zmiana zabarwienia śliny, języka, zębów, błony śluzowej jamy ustnej
Wątroba i drogi żółciowe
  • Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (transaminazy, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza)
Skóra i tkanka podskórna
  • Świąd, wysypka
Nerki i drogi moczowe
  • Zwiększenie stężenia mocznika we krwi
  • Chromaturia (zmiana koloru moczu)
Krew i układ chłonny
  • Niedokrwistość hemolityczna
  • Leukopenia
  • Małopłytkowość
Metabolizm i odżywianie
  • Zmniejszony apetyt

678121314151617

Benserazyd – bezpieczeństwo leczenia i czujność pacjenta

Benserazyd, stosowany wyłącznie w połączeniu z lewodopą, jest skutecznym rozwiązaniem w leczeniu choroby Parkinsona i zespołu niespokojnych nóg, jednak jego stosowanie wiąże się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych ze strony różnych układów organizmu. Objawy te mogą pojawiać się zarówno na początku, jak i w trakcie długotrwałego leczenia, a ich nasilenie zależy od indywidualnej reakcji pacjenta, przyjmowanej dawki i czasu terapii. Regularne kontrole i szybka reakcja na pojawienie się nowych lub nasilających się objawów pozwalają na odpowiednie dostosowanie leczenia i minimalizację ryzyka poważniejszych powikłań19.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane benserazydu?

Do najczęstszych działań niepożądanych należą ból głowy, zawroty głowy, nudności, biegunka, suchość w jamie ustnej oraz zakażenia, takie jak nieżyt nosa czy zapalenie oskrzeli6.

Czy benserazyd może powodować zaburzenia psychiczne?

Tak, mogą pojawić się objawy takie jak splątanie, depresja, halucynacje, lęk czy zaburzenia kontroli impulsów, w tym patologiczna skłonność do hazardu10.

Czy podczas leczenia benserazydem mogą wystąpić zaburzenia ruchowe?

Tak, możliwe są nieprawidłowe ruchy (dyskinezy), wahania efektu leczenia (zjawisko „on-off”) oraz inne zaburzenia ruchowe, szczególnie przy dłuższym stosowaniu15.

Czy benserazyd może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych?

Tak, może powodować wzrost enzymów wątrobowych, zmiany w morfologii krwi (np. niedokrwistość, leukopenia) oraz zwiększenie stężenia mocznika we krwi10.

Co zrobić, gdy wystąpią działania niepożądane po benserazydzie?

Wszelkie niepokojące objawy należy zgłosić lekarzowi oraz można je zgłosić do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych17.