Porównanie barycytynibu z abrocytynibem i upadacytynibem – wskazania, bezpieczeństwo u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych oraz kluczowe różnice w działaniu i przeciwwskazaniach.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i grupa terapeutyczna

Barycytynib, abrocytynib oraz upadacytynib to leki z grupy inhibitorów kinaz janusowych (JAK), które są stosowane głównie w leczeniu chorób autoimmunologicznych i zapalnych. Ich mechanizm działania polega na blokowaniu aktywności enzymów JAK, co prowadzi do zahamowania procesów zapalnych w organizmie123. Wszystkie te substancje są nowoczesnymi lekami doustnymi, które mogą być stosowane zarówno samodzielnie (monoterapia), jak i w połączeniu z innymi lekami, w zależności od choroby i potrzeb pacjenta456. Wspólną cechą jest także szeroki zakres wskazań, jednak szczegółowe zastosowania i możliwości terapeutyczne różnią się między nimi.

Wskazania terapeutyczne – kiedy są stosowane?

Chociaż wszystkie trzy leki stosuje się w chorobach o podłożu zapalnym, różnią się one zakresem rejestracji i grupami pacjentów, u których można je stosować.

  • Barycytynib jest stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (od 2 lat), atopowego zapalenia skóry (od 2 lat) oraz ciężkiej postaci łysienia plackowatego (u dorosłych)4. Wyróżnia się możliwością stosowania u dzieci już od 2. roku życia w niektórych wskazaniach.
  • Abrocytynib jest wskazany wyłącznie w leczeniu umiarkowanego do ciężkiego atopowego zapalenia skóry u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia5. Nie jest zarejestrowany do leczenia chorób stawów.
  • Upadacytynib znajduje zastosowanie w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycowego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, atopowego zapalenia skóry (od 12 lat) oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego6. Lek ten nie jest przeznaczony do leczenia młodszych dzieci.

Wskazania tych leków częściowo się pokrywają, szczególnie w przypadku atopowego zapalenia skóry, ale barycytynib ma najszersze zastosowanie u dzieci, a upadacytynib dodatkowo w leczeniu niektórych chorób przewodu pokarmowego.

Ważne: Różnice dotyczą także możliwości leczenia dzieci. Barycytynib jest jedynym z tych leków, który może być stosowany u dzieci już od 2. roku życia (w wybranych wskazaniach, np. atopowe zapalenie skóry, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów). Abrocytynib oraz upadacytynib są przeznaczone dla pacjentów powyżej 12. roku życia i tylko w niektórych wskazaniach456.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie porównywane leki są inhibitorami kinaz JAK, jednak różnią się selektywnością wobec poszczególnych typów tych enzymów:

  • Barycytynib blokuje głównie JAK1 i JAK21.
  • Abrocytynib działa głównie na JAK12.
  • Upadacytynib również preferencyjnie hamuje JAK13.

Pod względem farmakokinetyki, wszystkie trzy leki są szybko wchłaniane po podaniu doustnym i wykazują liniowy charakter działania, co oznacza, że ich stężenie we krwi rośnie proporcjonalnie do dawki789. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki i częściowo przez wątrobę, a ich czas półtrwania pozwala na wygodne przyjmowanie raz na dobę.

Wybór leku może zależeć od indywidualnych czynników, takich jak wiek, choroby współistniejące, funkcja nerek lub wątroby, a także od wcześniejszych reakcji na leczenie.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Wszystkie trzy leki mają podobne przeciwwskazania, ale istnieją też różnice:

  • Barycytynib jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na substancję czynną, w ciąży oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub ciężkimi zakażeniami10.
  • Abrocytynib nie powinien być stosowany u osób z aktywnymi, ciężkimi zakażeniami, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, w ciąży i podczas karmienia piersią11.
  • Upadacytynib jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zakażeniami, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w ciąży12.

Wszystkie te leki wymagają szczególnej ostrożności u pacjentów w wieku 65 lat i starszych, osób z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów oraz zaburzeń krzepnięcia. W przypadku zakażeń, konieczne jest monitorowanie i czasowe przerwanie leczenia131415. Wspólną cechą jest także konieczność monitorowania badań laboratoryjnych, zwłaszcza morfologii krwi i profilu lipidowego.

Ważne: U wszystkich porównywanych leków przeciwwskazaniem jest ciąża, a kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii i przez pewien czas po jej zakończeniu. Leki te nie są także zalecane w czasie karmienia piersią161718.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Bezpieczeństwo stosowania barycytynibu, abrocytynibu i upadacytynibu w szczególnych grupach pacjentów wymaga szczególnej uwagi:

  • Dzieci: barycytynib jest dopuszczony do stosowania u dzieci od 2 lat w wybranych wskazaniach, abrocytynib i upadacytynib – od 12 lat (w atopowym zapaleniu skóry)456.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: wszystkie trzy leki są przeciwwskazane – nie wolno ich stosować w tym okresie161718.
  • Osoby starsze: dla każdej substancji zaleca się ostrożność i wybór najmniejszej skutecznej dawki. U osób powyżej 65. roku życia należy stosować te leki tylko wtedy, gdy nie ma dostępnych alternatyw131415.
  • Pacjenci z zaburzeniami nerek lub wątroby: barycytynib i abrocytynib wymagają zmniejszenia dawki lub są przeciwwskazane przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek i wątroby. Upadacytynib jest przeciwwskazany przy ciężkim uszkodzeniu wątroby, a przy ciężkich zaburzeniach nerek zaleca się ostrożność i zmniejszenie dawki192021.
  • Kierowcy i osoby obsługujące maszyny: żaden z tych leków nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów222324.

Podsumowanie: kluczowe różnice i podobieństwa

Barycytynib, abrocytynib i upadacytynib to leki nowej generacji, które mogą skutecznie pomóc w leczeniu różnych chorób autoimmunologicznych i zapalnych. Wybór między nimi zależy od wielu czynników, takich jak wiek pacjenta, rodzaj choroby, obecność innych schorzeń czy wcześniejsze doświadczenia z leczeniem. Największą zaletą barycytynibu jest szerokie zastosowanie u dzieci, natomiast upadacytynib wyróżnia się największą liczbą zarejestrowanych wskazań, w tym leczeniem chorób przewodu pokarmowego. Abrocytynib to lek zarejestrowany wyłącznie do leczenia atopowego zapalenia skóry. Wszystkie trzy substancje mają podobny profil bezpieczeństwa i wymagają regularnych kontroli podczas leczenia.

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Barycytynib Reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, atopowe zapalenie skóry, łysienie plackowate Od 2 lat (wybrane wskazania) Przeciwwskazane Brak przeciwwskazań
Abrocytynib Atopowe zapalenie skóry Od 12 lat Przeciwwskazane Brak przeciwwskazań
Upadacytynib Reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, atopowe zapalenie skóry, wrzodziejące zapalenie jelita grubego Od 12 lat (AZS) Przeciwwskazane Brak przeciwwskazań

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się barycytynib od abrocytynibu i upadacytynibu?

Barycytynib można stosować u młodszych dzieci (od 2 lat) i w szerszym zakresie chorób, natomiast abrocytynib i upadacytynib są przeznaczone dla pacjentów od 12 lat i mają inne wskazania.

Który z tych leków można stosować u dzieci?

Barycytynib – od 2 lat (w wybranych wskazaniach), abrocytynib i upadacytynib – od 12 lat (w leczeniu atopowego zapalenia skóry).

Czy te leki można stosować w ciąży?

Nie, barycytynib, abrocytynib i upadacytynib są przeciwwskazane w czasie ciąży.

Czy można prowadzić pojazdy podczas leczenia tymi lekami?

Tak, żaden z tych leków nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów.