Baklofen – kiedy może dojść do przedawkowania?
Baklofen (Baclofenum) to lek o działaniu rozluźniającym mięśnie, stosowany przede wszystkim w leczeniu spastyczności. Jest dostępny w postaci tabletek doustnych oraz roztworów do infuzji i wstrzykiwań, które podaje się bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego (tzw. podanie dokanałowe). Każda postać leku i droga podania wymaga ścisłego przestrzegania zaleconych dawek, ponieważ ich przekroczenie prowadzi do przedawkowania123.
Standardowe dawki baklofenu różnią się w zależności od sposobu podania. W przypadku tabletek, dawka dobowa ustalana jest indywidualnie przez lekarza i zwykle zwiększa się ją stopniowo. W podaniu dokanałowym stosuje się znacznie mniejsze ilości leku, które jednak działają bezpośrednio na układ nerwowy2.
Do przedawkowania może dojść w różnych sytuacjach, takich jak przypadkowe połknięcie zbyt dużej liczby tabletek, nieprawidłowe zaprogramowanie pompy infuzyjnej przy podaniu dokanałowym lub jednoczesne stosowanie baklofenu doustnie i dokanałowo23.
Objawy przedawkowania baklofenu
Objawy przedawkowania baklofenu są bardzo zróżnicowane i mogą pojawić się nagle. Występują zarówno po przyjęciu leku doustnie, jak i po podaniu bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego. Ciężkość objawów zależy od ilości przyjętego leku oraz indywidualnej wrażliwości organizmu12.
- Ośrodkowy układ nerwowy: senność, utrata przytomności, śpiączka, splątanie, omamy, pobudzenie, drgawki, nieprawidłowy zapis EEG, zaburzenia widzenia, osłabienie odruchów123.
- Układ mięśniowy: narastające obniżenie napięcia mięśni, mioklonie (nagłe, mimowolne skurcze mięśni), osłabienie lub brak odruchów13.
- Układ oddechowy: zahamowanie oddychania, bezdech (zatrzymanie oddechu), konieczność intubacji w ciężkich przypadkach12.
- Układ sercowo-naczyniowy: niedociśnienie lub nadciśnienie tętnicze, bradykardia (wolne tętno), tachykardia (przyspieszone tętno), arytmia1.
- Inne objawy: obniżenie temperatury ciała (hipotermia), nudności, wymioty, biegunka, nadmierne wydzielanie śliny, szumy uszne, wzrost enzymów wątrobowych, rabdomioliza (rozpad mięśni)13.
Postępowanie w przypadku przedawkowania
Nie istnieje specyficzna odtrutka (antidotum) na baklofen214. Postępowanie polega przede wszystkim na szybkim usunięciu leku z organizmu oraz leczeniu objawowym.
- W przypadku przyjęcia doustnego – należy jak najszybciej sprowokować wymioty lub wykonać płukanie żołądka oraz podać węgiel aktywny. U osób nieprzytomnych przed płukaniem żołądka konieczna jest intubacja1.
- Można zastosować środki przeczyszczające, aby przyspieszyć wydalanie leku z przewodu pokarmowego5.
- W przypadku przedawkowania baklofenu podanego dokanałowo – należy jak najszybciej usunąć pozostały lek z pompy infuzyjnej. W ciężkich przypadkach, jeśli nie ma przeciwwskazań, można pobrać część płynu mózgowo-rdzeniowego, aby zmniejszyć stężenie baklofenu6.
- W przypadku zaburzeń oddychania konieczna jest intubacja i wsparcie oddechowe do czasu usunięcia leku z organizmu6.
- Możliwe jest ostrożne podanie leków uspokajających (np. diazepamu) w przypadku drgawek56.
- Według niektórych źródeł, fizostygmina podana dożylnie może łagodzić objawy ze strony układu nerwowego, takie jak senność czy zahamowanie oddechu, jednak jej stosowanie wymaga dużej ostrożności i ścisłego monitorowania pacjenta54.
Konieczność hospitalizacji
Praktycznie każdy przypadek przedawkowania baklofenu, zwłaszcza z ciężkimi objawami, wymaga pobytu w szpitalu. Pacjent musi być pod stałą obserwacją, a leczenie dostosowywane jest do jego stanu. W przypadku ciężkiego zatrucia konieczna może być intensywna terapia i długotrwałe monitorowanie funkcji życiowych26.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie w przypadku przedawkowania baklofenu
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: senność, zawroty głowy, nudności | Prowokowanie wymiotów, płukanie żołądka, podanie węgla aktywnego, obserwacja | Zalecana |
| Umiarkowane: osłabienie mięśni, nadmierne wydzielanie śliny, hipotermia | Podanie środków przeczyszczających, płyny, leczenie objawowe, monitorowanie funkcji życiowych | Konieczna |
| Ciężkie: śpiączka, drgawki, zahamowanie oddychania, bezdech | Intubacja, sztuczne oddychanie, usunięcie leku z pompy, pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego, podanie diazepamu, wsparcie krążenia, fizostygmina (w wybranych przypadkach) | Bezwzględnie konieczna (oddział intensywnej terapii) |
- Objawy przedawkowania baklofenu mogą pojawić się szybko i być bardzo poważne – od narastającej senności, przez utratę przytomności, aż po śpiączkę.
- Przedawkowanie wymaga natychmiastowej reakcji i transportu do szpitala.
- Nie istnieje specyficzna odtrutka, dlatego leczenie skupia się na usunięciu leku z organizmu i podtrzymaniu funkcji życiowych.
- Podczas leczenia baklofenem ważne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania.
Baklofen – czujność i szybka reakcja ratują życie
Baklofen jest skutecznym lekiem rozluźniającym mięśnie, jednak w przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki, niezależnie od drogi podania, może stać się substancją zagrażającą życiu. Objawy przedawkowania rozwijają się szybko i obejmują zaburzenia ze strony układu nerwowego, mięśniowego oraz oddechowego. W każdej sytuacji podejrzenia przedawkowania niezbędna jest natychmiastowa pomoc medyczna i hospitalizacja. Brak swoistej odtrutki sprawia, że kluczowe jest jak najszybsze wdrożenie leczenia objawowego i podtrzymującego funkcje życiowe124.


















