Porównanie azelastyny, antazoliny i ebastyny pod kątem wskazań, działania, bezpieczeństwa u dzieci, kobiet w ciąży oraz kierowców.

Charakterystyka i grupa terapeutyczna porównywanych substancji

W tej analizie porównujemy trzy substancje czynne: azelastynę, antazolinę oraz ebastynę. Wszystkie należą do leków przeciwhistaminowych, czyli grupy środków łagodzących objawy reakcji alergicznych poprzez blokowanie działania histaminy – substancji wywołującej objawy takie jak katar, świąd czy zaczerwienienie123.

  • Azelastyna to lek przeciwhistaminowy nowej generacji, dostępny głównie jako aerozol do nosa i krople do oczu, a także w preparatach złożonych z glikokortykosteroidem45.
  • Antazolina to lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, dostępny jako składnik kropli do oczu, leków doustnych, na skórę oraz w roztworach do wstrzykiwań678.
  • Ebastyna to nowoczesny lek przeciwhistaminowy, stosowany doustnie, najczęściej w tabletkach, i rzadziej w innych postaciach9.

Wskazania do stosowania – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje łagodzą objawy alergii, jednak każda z nich ma nieco inne główne zastosowania i dostępność w różnych postaciach:

  • Azelastyna jest stosowana głównie w leczeniu objawów sezonowego i całorocznego alergicznego nieżytu nosa (kataru siennego), a także w alergicznym zapaleniu spojówek, zarówno sezonowym, jak i całorocznym. Może być używana profilaktycznie przed kontaktem z alergenem. W preparatach złożonych z glikokortykosteroidem (np. z flutykazonem) znajduje zastosowanie przy nasilonych objawach alergii nosa101112.
  • Antazolina jest wykorzystywana przede wszystkim do łagodzenia objawów alergicznego zapalenia spojówek (krople do oczu), miejscowo na skórę po ukąszeniach owadów, a także w nagłych reakcjach alergicznych oraz napadowych zaburzeniach rytmu serca (dożylnie). Jej zastosowanie jest więc szersze, ale w dużej mierze ograniczone do sytuacji doraźnych lub ostrych reakcji131415.
  • Ebastyna to lek stosowany głównie doustnie w leczeniu sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, alergicznego zapalenia spojówek oraz w pokrzywce16.

Azelastyna i ebastyna mają zbliżone wskazania w leczeniu objawów alergii nosa i spojówek, natomiast antazolina, poza alergiami, ma dodatkowe zastosowania (np. w arytmiach serca). Ważne jest również to, że azelastyna i antazolina mogą być stosowane miejscowo, a ebastyna wyłącznie ogólnoustrojowo (doustnie).
101316

Ważne: Azelastyna dostępna jest zarówno jako krople do oczu, jak i aerozol do nosa, co pozwala na dobranie postaci leku do rodzaju i nasilenia objawów alergii. Ebastyna przyjmowana jest doustnie, natomiast antazolina najczęściej miejscowo do oka, na skórę lub w nagłych przypadkach dożylnie. Wybór odpowiedniej substancji i formy zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta oraz rodzaju objawów.

Mechanizm działania i farmakokinetyka – co różni te substancje?

Wszystkie porównywane substancje blokują receptory histaminowe H1, hamując reakcję alergiczną. Różnią się jednak generacją, wpływem na układ nerwowy oraz czasem działania:

  • Azelastyna to lek nowej generacji, działa długo (okres półtrwania ok. 20 godzin), szybko łagodzi objawy (nawet w 15 minut po podaniu do nosa lub oczu), a jej działanie miejscowe minimalizuje ryzyko działań ogólnoustrojowych117.
  • Antazolina to lek pierwszej generacji, o działaniu przeciwhistaminowym i dodatkowo uspokajającym, co może powodować senność i wpływać na sprawność psychofizyczną. Szybko łagodzi objawy alergii, ale jej działanie może być krótsze i wiązać się z większym ryzykiem działań niepożądanych, zwłaszcza przy podaniu ogólnym218.
  • Ebastyna należy do nowoczesnych leków przeciwhistaminowych – praktycznie nie powoduje senności, działa selektywnie na receptory H1 i długo utrzymuje się w organizmie (do 48 godzin po jednej dawce). Jej metabolity bardzo słabo przenikają do mózgu, co przekłada się na niski profil działań uspokajających3.

Farmakokinetyka azelastyny i ebastyny jest korzystna pod względem długiego działania i mniejszego ryzyka działań niepożądanych. Antazolina, jako lek starszej generacji, działa szybciej, ale może powodować więcej skutków ubocznych, zwłaszcza w przypadku podania ogólnoustrojowego.
123

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Podstawowym przeciwwskazaniem dla wszystkich trzech substancji jest nadwrażliwość na daną substancję lub inne składniki leku. Różnice pojawiają się w szczegółach:

  • Azelastyna nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 4-6 lat (w zależności od postaci), a także u kobiet w pierwszym trymestrze ciąży i podczas karmienia piersią, ze względu na brak wystarczających danych1920.
  • Antazolina jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 2 lat (krople do oczu) lub 12 lat (iniekcje), u osób z jaskrą, padaczką oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów MAO. Uważać powinny także osoby z zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem, cukrzycą, nadczynnością tarczycy czy przerostem gruczołu krokowego2122.
  • Ebastyna nie jest zalecana w przypadku nadwrażliwości na składniki preparatu. Ostrożność powinni zachować pacjenci z zaburzeniami pracy serca, wydłużonym odstępem QT w EKG czy przyjmujący leki wpływające na metabolizm ebastyny (np. niektóre antybiotyki lub leki przeciwgrzybicze)23.

W przypadku wszystkich substancji należy przestrzegać zaleceń dotyczących wieku pacjenta i szczególnych stanów zdrowia, zwłaszcza chorób serca czy oczu (w przypadku kropli).
192123

Bezpieczeństwo u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących oraz kierowców

Stosowanie tych leków w szczególnych grupach pacjentów różni się w zależności od substancji:

  • Dzieci:
    • Azelastyna: aerozol do nosa od 6 lat, krople do oczu od 4 lat (w zależności od produktu)1911.
    • Antazolina: krople do oczu powyżej 2 lat (z ograniczeniami), wstrzyknięcia – powyżej 12 lat2425.
    • Ebastyna: doustnie od 12 roku życia26.
  • Kobiety w ciąży i karmiące:
    • Azelastyna: nie zaleca się stosowania w pierwszym trymestrze ciąży ani podczas karmienia piersią27.
    • Antazolina: stosowanie tylko, gdy korzyść przewyższa ryzyko dla płodu. W przypadku karmienia piersią – przeciwwskazana lub należy zachować szczególną ostrożność w zależności od postaci leku2829.
    • Ebastyna: nie zaleca się stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią, ze względu na brak wystarczających danych, mimo że przenikanie do mleka jest mało prawdopodobne30.
  • Kierowcy:
    • Azelastyna: może powodować przemijające zmęczenie, zawroty głowy czy zaburzenia widzenia, zwłaszcza po podaniu do nosa lub oczu. W takich przypadkach nie należy prowadzić pojazdów3132.
    • Antazolina: może powodować senność, zawroty głowy i zaburzenia widzenia – w czasie stosowania nie zaleca się prowadzenia pojazdów3334.
    • Ebastyna: w zalecanych dawkach nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, choć osoby szczególnie wrażliwe powinny sprawdzić indywidualną reakcję na lek35.
Wskazówka: Wybierając lek przeciwhistaminowy dla dziecka lub kobiety w ciąży, zawsze należy sprawdzić, od jakiego wieku można stosować dany preparat i czy jest on bezpieczny dla tej grupy pacjentów. Azelastyna w kroplach do oczu może być stosowana już od 4 lat, a ebastyna dopiero od 12 roku życia. Antazolina, zwłaszcza podawana ogólnie, powinna być używana tylko w uzasadnionych przypadkach i pod kontrolą lekarza.

Podsumowanie: Porównanie głównych cech azelastyny, antazoliny i ebastyny

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Azelastyna Alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek Aerozol do nosa od 6 lat, krople do oczu od 4 lat Nie zaleca się w I trymestrze, nie zaleca się podczas karmienia Może powodować przemijające zaburzenia – zachować ostrożność
Antazolina Alergiczne zapalenie spojówek, ostre reakcje alergiczne, napadowe zaburzenia rytmu serca Krople do oczu powyżej 2 lat (ograniczenia), iniekcje od 12 lat Tylko, gdy korzyść przeważa nad ryzykiem; nie zaleca się podczas karmienia Może powodować senność, zawroty głowy – nie zaleca się prowadzenia pojazdów
Ebastyna Sezonowy i całoroczny alergiczny nieżyt nosa, pokrzywka Od 12 lat Nie zaleca się; brak wystarczających danych W zalecanych dawkach nie wpływa na prowadzenie pojazdów

Pytania i odpowiedzi

Który lek jest szybszy w działaniu – azelastyna, antazolina czy ebastyna?

Azelastyna działa już po 15 minutach od podania do nosa, antazolina szybko po zakropleniu do oka, a ebastyna po około godzinie.123

Który z tych leków można podać małemu dziecku?

Azelastyna w kroplach do oczu od 4 lat, aerozol do nosa od 6 lat; antazolina w kroplach do oczu powyżej 2 lat; ebastyna od 12 lat.123

Czy azelastyna powoduje senność?

Azelastyna rzadko powoduje senność, ale może wywołać przemijające zmęczenie lub zawroty głowy, zwłaszcza po podaniu do nosa.1

Czy można prowadzić samochód podczas stosowania ebastyny?

Ebastyna nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów w zalecanych dawkach, ale warto sprawdzić indywidualną reakcję na lek.1