Porównanie azelastyny, antazoliny i ebastyny pod kątem wskazań, działania, bezpieczeństwa u dzieci, kobiet w ciąży oraz kierowców.
Charakterystyka i grupa terapeutyczna porównywanych substancji
W tej analizie porównujemy trzy substancje czynne: azelastynę, antazolinę oraz ebastynę. Wszystkie należą do leków przeciwhistaminowych, czyli grupy środków łagodzących objawy reakcji alergicznych poprzez blokowanie działania histaminy – substancji wywołującej objawy takie jak katar, świąd czy zaczerwienienie123.
- Azelastyna to lek przeciwhistaminowy nowej generacji, dostępny głównie jako aerozol do nosa i krople do oczu, a także w preparatach złożonych z glikokortykosteroidem45.
- Antazolina to lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, dostępny jako składnik kropli do oczu, leków doustnych, na skórę oraz w roztworach do wstrzykiwań678.
- Ebastyna to nowoczesny lek przeciwhistaminowy, stosowany doustnie, najczęściej w tabletkach, i rzadziej w innych postaciach9.
Wskazania do stosowania – podobieństwa i różnice
Wszystkie trzy substancje łagodzą objawy alergii, jednak każda z nich ma nieco inne główne zastosowania i dostępność w różnych postaciach:
- Azelastyna jest stosowana głównie w leczeniu objawów sezonowego i całorocznego alergicznego nieżytu nosa (kataru siennego), a także w alergicznym zapaleniu spojówek, zarówno sezonowym, jak i całorocznym. Może być używana profilaktycznie przed kontaktem z alergenem. W preparatach złożonych z glikokortykosteroidem (np. z flutykazonem) znajduje zastosowanie przy nasilonych objawach alergii nosa101112.
- Antazolina jest wykorzystywana przede wszystkim do łagodzenia objawów alergicznego zapalenia spojówek (krople do oczu), miejscowo na skórę po ukąszeniach owadów, a także w nagłych reakcjach alergicznych oraz napadowych zaburzeniach rytmu serca (dożylnie). Jej zastosowanie jest więc szersze, ale w dużej mierze ograniczone do sytuacji doraźnych lub ostrych reakcji131415.
- Ebastyna to lek stosowany głównie doustnie w leczeniu sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, alergicznego zapalenia spojówek oraz w pokrzywce16.
Azelastyna i ebastyna mają zbliżone wskazania w leczeniu objawów alergii nosa i spojówek, natomiast antazolina, poza alergiami, ma dodatkowe zastosowania (np. w arytmiach serca). Ważne jest również to, że azelastyna i antazolina mogą być stosowane miejscowo, a ebastyna wyłącznie ogólnoustrojowo (doustnie).
101316
Mechanizm działania i farmakokinetyka – co różni te substancje?
Wszystkie porównywane substancje blokują receptory histaminowe H1, hamując reakcję alergiczną. Różnią się jednak generacją, wpływem na układ nerwowy oraz czasem działania:
- Azelastyna to lek nowej generacji, działa długo (okres półtrwania ok. 20 godzin), szybko łagodzi objawy (nawet w 15 minut po podaniu do nosa lub oczu), a jej działanie miejscowe minimalizuje ryzyko działań ogólnoustrojowych117.
- Antazolina to lek pierwszej generacji, o działaniu przeciwhistaminowym i dodatkowo uspokajającym, co może powodować senność i wpływać na sprawność psychofizyczną. Szybko łagodzi objawy alergii, ale jej działanie może być krótsze i wiązać się z większym ryzykiem działań niepożądanych, zwłaszcza przy podaniu ogólnym218.
- Ebastyna należy do nowoczesnych leków przeciwhistaminowych – praktycznie nie powoduje senności, działa selektywnie na receptory H1 i długo utrzymuje się w organizmie (do 48 godzin po jednej dawce). Jej metabolity bardzo słabo przenikają do mózgu, co przekłada się na niski profil działań uspokajających3.
Farmakokinetyka azelastyny i ebastyny jest korzystna pod względem długiego działania i mniejszego ryzyka działań niepożądanych. Antazolina, jako lek starszej generacji, działa szybciej, ale może powodować więcej skutków ubocznych, zwłaszcza w przypadku podania ogólnoustrojowego.
123
Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice
Podstawowym przeciwwskazaniem dla wszystkich trzech substancji jest nadwrażliwość na daną substancję lub inne składniki leku. Różnice pojawiają się w szczegółach:
- Azelastyna nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 4-6 lat (w zależności od postaci), a także u kobiet w pierwszym trymestrze ciąży i podczas karmienia piersią, ze względu na brak wystarczających danych1920.
- Antazolina jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 2 lat (krople do oczu) lub 12 lat (iniekcje), u osób z jaskrą, padaczką oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów MAO. Uważać powinny także osoby z zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem, cukrzycą, nadczynnością tarczycy czy przerostem gruczołu krokowego2122.
- Ebastyna nie jest zalecana w przypadku nadwrażliwości na składniki preparatu. Ostrożność powinni zachować pacjenci z zaburzeniami pracy serca, wydłużonym odstępem QT w EKG czy przyjmujący leki wpływające na metabolizm ebastyny (np. niektóre antybiotyki lub leki przeciwgrzybicze)23.
W przypadku wszystkich substancji należy przestrzegać zaleceń dotyczących wieku pacjenta i szczególnych stanów zdrowia, zwłaszcza chorób serca czy oczu (w przypadku kropli).
192123
Bezpieczeństwo u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących oraz kierowców
Stosowanie tych leków w szczególnych grupach pacjentów różni się w zależności od substancji:
- Dzieci:
- Kobiety w ciąży i karmiące:
- Azelastyna: nie zaleca się stosowania w pierwszym trymestrze ciąży ani podczas karmienia piersią27.
- Antazolina: stosowanie tylko, gdy korzyść przewyższa ryzyko dla płodu. W przypadku karmienia piersią – przeciwwskazana lub należy zachować szczególną ostrożność w zależności od postaci leku2829.
- Ebastyna: nie zaleca się stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią, ze względu na brak wystarczających danych, mimo że przenikanie do mleka jest mało prawdopodobne30.
- Kierowcy:
- Azelastyna: może powodować przemijające zmęczenie, zawroty głowy czy zaburzenia widzenia, zwłaszcza po podaniu do nosa lub oczu. W takich przypadkach nie należy prowadzić pojazdów3132.
- Antazolina: może powodować senność, zawroty głowy i zaburzenia widzenia – w czasie stosowania nie zaleca się prowadzenia pojazdów3334.
- Ebastyna: w zalecanych dawkach nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, choć osoby szczególnie wrażliwe powinny sprawdzić indywidualną reakcję na lek35.
Podsumowanie: Porównanie głównych cech azelastyny, antazoliny i ebastyny
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Azelastyna | Alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek | Aerozol do nosa od 6 lat, krople do oczu od 4 lat | Nie zaleca się w I trymestrze, nie zaleca się podczas karmienia | Może powodować przemijające zaburzenia – zachować ostrożność |
| Antazolina | Alergiczne zapalenie spojówek, ostre reakcje alergiczne, napadowe zaburzenia rytmu serca | Krople do oczu powyżej 2 lat (ograniczenia), iniekcje od 12 lat | Tylko, gdy korzyść przeważa nad ryzykiem; nie zaleca się podczas karmienia | Może powodować senność, zawroty głowy – nie zaleca się prowadzenia pojazdów |
| Ebastyna | Sezonowy i całoroczny alergiczny nieżyt nosa, pokrzywka | Od 12 lat | Nie zaleca się; brak wystarczających danych | W zalecanych dawkach nie wpływa na prowadzenie pojazdów |


















