Dlaczego bezpieczeństwo stosowania azacytydyny w ciąży i podczas karmienia piersią jest tak ważne?

Okres ciąży i karmienia piersią to czas, kiedy organizm kobiety i rozwijającego się dziecka jest szczególnie wrażliwy na działanie leków. Substancje lecznicze, takie jak azacytydyna, mogą przenikać przez łożysko do organizmu płodu lub do mleka matki, co niesie potencjalne ryzyko dla zdrowia dziecka123456789101112. Dlatego każda kobieta planująca ciążę, będąca w ciąży lub karmiąca piersią powinna przed rozpoczęciem leczenia skonsultować się z lekarzem.

Azacytydyna w ciąży

Azacytydyna jest lekiem stosowanym głównie w leczeniu nowotworów krwi, takich jak ostra białaczka szpikowa czy zespoły mielodysplastyczne. Niestety, brak jest wystarczających danych na temat bezpieczeństwa jej stosowania u kobiet w ciąży123456789101112. Wiadomo jednak, że w badaniach na zwierzętach wykazano szkodliwy wpływ na rozwój płodu, w tym toksyczność dla układu rozrodczego i rozwijającego się organizmu123456789101112.

W związku z tym nie zaleca się stosowania azacytydyny w okresie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i korzyści z leczenia przewyższają możliwe ryzyko dla dziecka123456789101112. W każdym przypadku decyzję o rozpoczęciu leczenia podejmuje lekarz, uwzględniając indywidualną sytuację pacjentki.

Ważne jest również, aby kobiety w wieku rozrodczym, które przyjmują azacytydynę, stosowały skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez określony czas po jego zakończeniu (od 3 do 6 miesięcy, w zależności od postaci leku i zaleceń w ChPL)123456789101112. Mężczyznom także zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji i unikanie poczęcia dziecka podczas terapii i przez co najmniej 3 miesiące po jej zakończeniu, ponieważ lek może niekorzystnie wpływać na płodność123456789101112.

Ważne: Badania na zwierzętach wykazały, że azacytydyna może mieć szkodliwy wpływ na rozwijający się płód oraz na płodność, zwłaszcza u samców. U ludzi nie przeprowadzono wystarczających badań, aby jednoznacznie określić bezpieczeństwo stosowania tego leku w czasie ciąży. Z tego powodu azacytydyna powinna być stosowana u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy nie ma innej możliwości leczenia i gdy korzyści z terapii przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka. W każdym przypadku leczenie powinno być bardzo dokładnie przemyślane i skonsultowane z lekarzem prowadzącym123456789101112.

Azacytydyna podczas karmienia piersią

Nie wiadomo, czy azacytydyna przenika do mleka kobiecego, ale ze względu na możliwość wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u dziecka, karmienie piersią jest bezwzględnie przeciwwskazane w czasie leczenia tym lekiem131415161718192021222324. Oznacza to, że jeśli kobieta wymaga terapii azacytydyną, powinna przerwać karmienie piersią na czas leczenia. Zalecenie to dotyczy wszystkich postaci leku i dróg podania.

Wpływ azacytydyny na płodność

Brakuje danych dotyczących wpływu azacytydyny na płodność u ludzi, jednak w badaniach na zwierzętach udokumentowano niekorzystny wpływ na płodność, szczególnie u samców131415161718192021222324. Dlatego mężczyznom przed rozpoczęciem terapii zaleca się rozważenie możliwości przechowania nasienia.

Wskazówki dla kobiet i mężczyzn planujących potomstwo:

  • Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia azacytydyną i przez co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu terapii123456789101112.
  • Mężczyźni powinni stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu123456789101112.
  • Zaleca się, aby mężczyźni rozważyli przechowanie nasienia przed rozpoczęciem leczenia, jeśli planują potomstwo w przyszłości131415161718192021222324.

Bezpieczeństwo stosowania azacytydyny w różnych postaciach i drogach podania

Informacje o bezpieczeństwie stosowania azacytydyny w ciąży i podczas karmienia piersią dotyczą wszystkich dostępnych postaci tego leku – zarówno podawanych podskórnie, dożylnie, jak i w formie doustnej123456789101112. We wszystkich przypadkach zalecenia są takie same – lek nie powinien być stosowany w ciąży, jeśli nie jest to absolutnie konieczne, a karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas terapii.

Podsumowanie: Azacytydyna – niezalecana w ciąży i przeciwwskazana podczas karmienia piersią

Okres Możliwość stosowania Uwagi
Ciąża Nie zaleca się Tylko jeśli jest to wyraźnie konieczne; szczególnie niebezpieczna w I trymestrze; decyzja należy do lekarza
Karmienie piersią Nie Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia azacytydyną
Płodność Możliwy negatywny wpływ Może zaburzać płodność, zwłaszcza u mężczyzn; rozważ przechowanie nasienia

Pytania i odpowiedzi

Czy azacytydyna jest bezpieczna w ciąży?

Nie zaleca się stosowania azacytydyny w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze. Lek może być użyty wyłącznie, gdy jest to absolutnie konieczne i korzyści przewyższają ryzyko dla dziecka.123

Czy podczas leczenia azacytydyną można karmić piersią?

Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia azacytydyną ze względu na możliwe ciężkie działania niepożądane u dziecka.1314

Czy azacytydyna wpływa na płodność?

Może negatywnie wpływać na płodność, szczególnie u mężczyzn. Zaleca się rozważenie przechowania nasienia przed leczeniem.1314

Jak długo trzeba stosować antykoncepcję po zakończeniu leczenia azacytydyną?

Kobiety powinny stosować antykoncepcję przez 6 miesięcy, a mężczyźni przez 3 miesiące po zakończeniu leczenia.12