Amisulpryd – przeciwwskazania

Czym jest amisulpryd i kiedy należy uważać?

Amisulpryd (Amisulpridum) to substancja czynna należąca do grupy leków przeciwpsychotycznych, znanych także jako neuroleptyki¹². Jego działanie polega głównie na blokowaniu określonych receptorów dopaminowych w mózgu, co pomaga zmniejszyć objawy schizofrenii, takie jak urojenia, omamy, zaburzenia myślenia, wycofanie społeczne czy stępienie uczuć³⁴. Amisulpryd jest dostępny w różnych dawkach i postaciach, najczęściej jako tabletki.

W pewnych przypadkach amisulpryd jest przeciwwskazany – oznacza to, że nie wolno go stosować w żadnym wypadku. Istnieją także przeciwwskazania względne, czyli sytuacje, w których lek można zastosować tylko w wyjątkowych okolicznościach i po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza. Dodatkowo, są stany wymagające zachowania szczególnej ostrożności – w tych przypadkach lek nie jest formalnie przeciwwskazany, ale jego użycie wiąże się z koniecznością ścisłej kontroli i, często, modyfikacji dawki⁵.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy amisulpryd jest zakazany?

• Nadwrażliwość na amisulpryd lub którąkolwiek substancję pomocniczą – podanie leku może wywołać reakcję alergiczną, która może być groźna dla zdrowia lub życia⁶⁷⁸.
• Nowotwory zależne od prolaktyny (np. gruczolak przysadki typu prolactinoma, rak piersi) – amisulpryd może zwiększać stężenie prolaktyny, co może przyspieszyć rozwój takich nowotworów⁶⁸⁹.
• Guz chromochłonny nadnerczy – lek może wywołać gwałtowne zmiany ciśnienia tętniczego, co jest szczególnie niebezpieczne u osób z tym nowotworem⁶⁷⁸.
• Dzieci przed okresem pokwitania lub przed okresem dojrzewania płciowego – bezpieczeństwo i skuteczność amisulprydu w tej grupie nie zostały potwierdzone, a stosowanie może mieć nieprzewidywalne skutki dla rozwoju dziecka⁶⁷⁸.
• Jednoczesne stosowanie z lewodopą – lewodopa to lek stosowany w leczeniu choroby Parkinsona, a jej działanie jest przeciwstawne do działania amisulprydu; ich łączenie może prowadzić do nieprzewidywalnych reakcji i osłabienia efektów terapeutycznych obu leków⁶⁷⁸.
• Jednoczesne stosowanie z określonymi lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes – dotyczy to leków przeciwarytmicznych klasy IA i III (np. chinidyna, dyzopiramid, amiodaron, sotalol), a także niektórych antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych i innych substancji (pełna lista w ulotce leku). Połączenie tych leków z amisulprydem znacznie zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca⁸¹⁰⁹.
• Karmienie piersią – amisulpryd przenika do mleka matki i może wywołać działania niepożądane u niemowlęcia⁸⁹.
• Wrodzona nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – ze względu na zawartość laktozy w tabletkach amisulprydu, lek jest przeciwwskazany u osób z tymi rzadkimi schorzeniami metabolicznymi¹¹¹².
• Wrodzone wydłużenie odstępu QT (niektóre preparaty) – dotyczy wybranych postaci leku, gdzie obecność tej wady może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca¹⁰.

Przeciwwskazania względne – kiedy amisulpryd wymaga szczególnej oceny przez lekarza?

W niektórych przypadkach amisulpryd można stosować tylko po dokładnej analizie korzyści i ryzyka przez lekarza. Sytuacje te nie wykluczają całkowicie leczenia, ale wymagają indywidualnego podejścia.

• Choroba Parkinsona – amisulpryd może nasilać objawy tej choroby, dlatego powinien być stosowany tylko wtedy, gdy nie ma innych możliwości leczenia i pod ścisłą kontrolą lekarza¹³¹⁴.
• Ciąża – nie zaleca się stosowania amisulprydu w czasie ciąży, chyba że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Ostateczna decyzja należy do lekarza¹⁵.
• Pacjenci z czynnikami ryzyka udaru mózgu – osoby z chorobami naczyniowymi, nadciśnieniem, cukrzycą lub innymi czynnikami zwiększającymi ryzyko udaru wymagają szczególnej uwagi podczas leczenia amisulprydem¹⁶¹⁷.
• Stany związane z ryzykiem wydłużenia odstępu QT – obecność bradykardii, zaburzeń elektrolitowych (szczególnie hipokaliemii), rodzinnych zaburzeń rytmu serca lub przyjmowanie leków mogących wydłużać odstęp QT wymaga ostrożności i częstej kontroli EKG¹⁸¹⁹.

Zachowaj szczególną ostrożność – kiedy amisulpryd wymaga dodatkowego nadzoru?

Są sytuacje, w których amisulpryd nie jest przeciwwskazany, ale jego stosowanie wymaga dodatkowych środków ostrożności i regularnych badań.

• Niewydolność nerek – amisulpryd jest wydalany głównie przez nerki. W przypadku ich niewydolności konieczne jest zmniejszenie dawki lub wydłużenie przerw między dawkami, aby uniknąć przedawkowania i powikłań²⁰²¹.
• Padaczka w wywiadzie – amisulpryd może obniżać próg drgawkowy, dlatego osoby z padaczką wymagają ścisłej obserwacji podczas leczenia²⁰²¹.
• Pacjenci w podeszłym wieku – w tej grupie rośnie ryzyko spadków ciśnienia tętniczego, nadmiernego uspokojenia, a także zaburzeń pracy nerek. Często potrzebne jest zmniejszenie dawki i regularna kontrola stanu zdrowia²²²¹.
• Choroby wątroby – podczas leczenia amisulprydem mogą pojawić się objawy uszkodzenia wątroby. Należy natychmiast zgłosić lekarzowi takie objawy jak: osłabienie, brak apetytu, nudności, wymioty, ból brzucha czy żółtaczka²³²¹.
• Ryzyko zakrzepicy żylnej – pacjenci z czynnikami ryzyka zakrzepicy (np. otyłość, unieruchomienie, choroby układu krążenia) powinni być monitorowani pod kątem objawów zakrzepicy²⁴²⁵.
• Cukrzyca lub ryzyko cukrzycy – amisulpryd może zwiększać stężenie cukru we krwi, dlatego pacjenci z cukrzycą powinni regularnie kontrolować poziom glukozy²⁰²⁶.
• Zaburzenia składu krwi – podczas leczenia amisulprydem mogą pojawić się takie problemy jak leukopenia, neutropenia lub agranulocytoza (obniżenie liczby białych krwinek). Niewyjaśnione infekcje lub gorączka powinny być natychmiast zgłaszane lekarzowi²⁷²⁸.
• Pacjenci z rakiem piersi w wywiadzie lub łagodnym guzem przysadki – amisulpryd może podwyższać poziom prolaktyny, dlatego osoby z takimi schorzeniami wymagają regularnych badań i kontroli²⁷²⁸.

Podsumowanie: Amisulpryd – kto nie powinien go stosować i kiedy wymaga szczególnej ostrożności?

Amisulpryd jest skutecznym lekiem przeciwpsychotycznym, ale nie każdy pacjent może z niego skorzystać. Istnieją wyraźne przeciwwskazania bezwzględne, takie jak alergia na lek, niektóre nowotwory, dzieciństwo przed okresem pokwitania, guz chromochłonny nadnerczy czy karmienie piersią. W niektórych przypadkach, jak choroba Parkinsona, ciąża, niewydolność nerek, padaczka czy choroby serca, decyzja o leczeniu powinna być podejmowana bardzo ostrożnie, a leczenie wymaga regularnej kontroli i dostosowania dawki. Wszelkie objawy niepożądane lub nietypowe reakcje podczas terapii amisulprydem należy natychmiast zgłaszać lekarzowi. Bezpieczeństwo terapii zależy od indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjenta oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarskich⁸²⁰⁹.