REKLAMA

Jak działa amikacyna?

Amikacyna należy do grupy antybiotyków zwanych aminoglikozydami. Działa bakteriobójczo – oznacza to, że zabija bakterie odpowiedzialne za infekcje. Jej mechanizm polega na hamowaniu produkcji białek w komórkach bakterii, co prowadzi do ich śmierci. Amikacyna jest szczególnie skuteczna wobec bakterii Gram-ujemnych, ale działa także na niektóre bakterie Gram-dodatnie. Wiele szczepów opornych na inne aminoglikozydy (takie jak gentamycyna czy tobramycyna) może być wrażliwych na amikacynę123.

Wskazania do stosowania amikacyny

Zakres zastosowania amikacyny zależy od postaci leku, drogi podania oraz wieku pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania, z rozróżnieniem na różne grupy wiekowe i formy leku.

U dorosłych

Amikacyna jest stosowana głównie w leczeniu ciężkich zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe na ten antybiotyk, szczególnie wtedy, gdy inne leki nie są skuteczne lub bakterie są oporne na inne antybiotyki. Wskazania różnią się w zależności od formy podania:

  • Zakażenia dróg oddechowych – w tym ciężkie zapalenia płuc, także szpitalne i związane z wentylacją mechaniczną4567.
  • Zakażenia kości i stawów – w sytuacjach, gdy inne antybiotyki są nieskuteczne67.
  • Zakażenia skóry i tkanek miękkich – w tym zakażenia ran po oparzeniach i ran pooperacyjnych4567.
  • Zakażenia w obrębie jamy brzusznej – w tym zapalenie otrzewnej oraz powikłane zakażenia pooperacyjne4567.
  • Ciężkie, powikłane i nawracające zakażenia dróg moczowych – amikacyna jest stosowana zwłaszcza wtedy, gdy bakterie są oporne na inne antybiotyki4567.
  • Bakteryjne zapalenie wsierdzia – tylko w skojarzeniu z innymi antybiotykami45.
  • Posocznica (sepsa) – często w połączeniu z antybiotykiem β-laktamowym67.
  • Zakażenia ośrodkowego układu nerwowego – tylko w określonych przypadkach i po dokładnej ocenie67.
  • Zakażenia płuc wywołane przez prątki niegruźlicze (NTM), zwłaszcza Mycobacterium avium Complex (MAC) – w formie inhalacji amikacyny liposomalnej, u dorosłych z ograniczonymi możliwościami leczenia, u których nie występuje mukowiscydoza8.
  • Zakażenia oczu – miejscowo w postaci kropli do oczu w leczeniu ostrych i przewlekłych zakażeń bakteryjnych, takich jak zapalenie spojówki, rogówki, brzegów powiek, woreczka łzowego oraz jęczmień. Może być też stosowana profilaktycznie przed zabiegami na gałce ocznej9.
Ważne informacje dotyczące stosowania amikacyny:

  • Amikacyna jest stosowana głównie w ciężkich zakażeniach, gdy inne antybiotyki zawodzą lub bakterie są na nie oporne.
  • W leczeniu niektórych infekcji (np. sepsy czy zapalenia wsierdzia) amikacyna bywa łączona z innymi antybiotykami, co zwiększa skuteczność leczenia.
  • W przypadku zakażeń oczu krople z amikacyną mogą być używane również profilaktycznie przed operacjami okulistycznymi.
  • W leczeniu zakażeń płuc wywołanych przez prątki niegruźlicze stosuje się specjalną postać wziewną amikacyny, ale tylko u dorosłych bez mukowiscydozy.
  • Wskazania mogą się różnić w zależności od formy leku i stanu zdrowia pacjenta.

U dzieci

Amikacyna może być stosowana u dzieci, w tym u noworodków, ale wymaga szczególnej ostrożności i dostosowania dawki do wieku oraz masy ciała dziecka. Zakres wskazań jest podobny jak u dorosłych, jednak u najmłodszych pacjentów (zwłaszcza wcześniaków i noworodków) lek stosuje się ostrożnie z powodu niedojrzałości nerek, co wpływa na wydłużenie czasu działania leku w organizmie5410.

  • Ciężkie zakażenia dolnych dróg oddechowych, zakażenia skóry i tkanek miękkich, zakażenia układu moczowego, zakażenia jamy brzusznej, bakteryjne zapalenie wsierdzia – zgodnie z oceną lekarza, gdy inne antybiotyki są nieskuteczne5.
  • Ostre i przewlekłe zakażenia oczu – amikacyna w kroplach do oczu może być stosowana również u dzieci, ale oczy dzieci mogą być bardziej wrażliwe, dlatego leczenie powinno być kontrolowane przez lekarza911.
  • Wziewna amikacyna liposomalna nie jest obecnie zalecana dla dzieci i młodzieży, ze względu na brak wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność w tej grupie wiekowej12.

Wskazania przeciwwskazane lub ograniczone u dzieci

Niektóre formy i wskazania, takie jak wziewna amikacyna liposomalna w leczeniu zakażeń płuc wywołanych przez prątki niegruźlicze, są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych. Ponadto u noworodków i wcześniaków lek stosuje się bardzo ostrożnie, z powodu ryzyka działań niepożądanych związanych z niedojrzałością nerek1314.

Inne szczególne grupy pacjentów

W ChPL amikacyny znajdują się szczegółowe zalecenia dotyczące stosowania u osób starszych oraz u pacjentów z niewydolnością nerek:

  • Osoby starsze – mogą być bardziej narażone na działania niepożądane, zwłaszcza ze strony nerek i słuchu. U tych pacjentów konieczna jest częsta kontrola czynności nerek i słuchu, a dawki leku mogą wymagać modyfikacji151617.
  • Pacjenci z niewydolnością nerek – wymagają indywidualnego dostosowania dawki oraz wydłużenia przerw między dawkami, by uniknąć nadmiernego gromadzenia się leku w organizmie i poważnych działań niepożądanych181920.

Wskazania do stosowania amikacyny – porównanie w tabeli

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Zakażenia dolnych dróg oddechowych (w tym szpitalne zapalenie płuc) Tak Tak Tak, z ostrożnością u noworodków Tak, z monitorowaniem Tak, z modyfikacją
Zakażenia kości i stawów Tak Tak Tak, z ostrożnością Tak, z monitorowaniem Tak, z modyfikacją
Zakażenia skóry i tkanek miękkich Tak Tak Tak, z ostrożnością Tak, z monitorowaniem Tak, z modyfikacją
Zakażenia jamy brzusznej (w tym zapalenie otrzewnej) Tak Tak Tak, z ostrożnością Tak, z monitorowaniem Tak, z modyfikacją
Ciężkie, powikłane zakażenia dróg moczowych Tak Tak Tak, z ostrożnością Tak, z monitorowaniem Tak, z modyfikacją
Zapalenie wsierdzia (z innymi antybiotykami) Tak Tak Tak, z ostrożnością Tak, z monitorowaniem Tak, z modyfikacją
Posocznica (sepsa) Tak Tak Tak, z ostrożnością Tak, z monitorowaniem Tak, z modyfikacją
Zakażenia ośrodkowego układu nerwowego Tak Tak Tak, z ostrożnością Tak, z monitorowaniem Tak, z modyfikacją
Zakażenia płuc wywołane przez prątki niegruźlicze (MAC) – wziewna amikacyna liposomalna Tak, tylko u dorosłych Nie Nie Tak, z monitorowaniem Nie, jeśli ciężka niewydolność nerek
Zakażenia oczu (krople do oczu) Tak Tak Tak, z ostrożnością Tak Tak, z ostrożnością
Amikacyna w terapii skojarzonej oraz szczególne formy podania

  • W leczeniu posocznicy, zapalenia wsierdzia i innych ciężkich zakażeń amikacyna często łączona jest z innymi antybiotykami, by zwiększyć skuteczność i poszerzyć spektrum działania.
  • W leczeniu zakażeń płuc wywołanych przez Mycobacterium avium Complex u dorosłych stosuje się specjalną postać amikacyny do inhalacji, co pozwala na bezpośrednie działanie leku w miejscu infekcji.
  • Miejscowe stosowanie kropli do oczu z amikacyną pozwala leczyć ostre i przewlekłe infekcje bakteryjne oka oraz stosować lek profilaktycznie przed zabiegami okulistycznymi.
  • Wszystkie formy leku wymagają indywidualnego dostosowania do pacjenta i regularnego monitorowania stanu zdrowia, szczególnie u osób z zaburzeniami czynności nerek oraz u osób starszych.

Amikacyna – skuteczność w trudnych zakażeniach

Amikacyna pozostaje jednym z najważniejszych antybiotyków stosowanych w leczeniu ciężkich, opornych zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza wtedy, gdy inne leki nie przynoszą efektu lub bakterie wykazują na nie oporność. Jej szerokie spektrum działania obejmuje wiele trudnych do leczenia infekcji, zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Dzięki różnym formom podania, amikacyna może być stosowana ogólnoustrojowo, miejscowo lub wziewnie, w zależności od potrzeb klinicznych i stanu pacjenta158. Właściwe wykorzystanie tego antybiotyku pozwala skutecznie walczyć z poważnymi zakażeniami, jednak ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, terapia zawsze powinna być prowadzona pod ścisłą kontrolą medyczną.

Pytania i odpowiedzi

Na jakie infekcje stosuje się amikacynę?

Amikacyna jest stosowana w ciężkich zakażeniach dróg oddechowych, układu moczowego, skóry, kości, wsierdzia, jamy brzusznej oraz w posocznicy i zakażeniach płuc wywołanych przez prątki niegruźlicze u dorosłych12.

Czy amikacyna może być stosowana u dzieci?

Tak, amikacyna może być stosowana u dzieci w ciężkich zakażeniach, jednak wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnego dostosowania dawki1.

Jakie są ograniczenia w stosowaniu amikacyny u osób z niewydolnością nerek?

U pacjentów z niewydolnością nerek dawka amikacyny musi być zmniejszona, a leczenie ściśle monitorowane, by uniknąć działań niepożądanych1.

Czy amikacyna jest skuteczna w leczeniu zakażeń oczu?

Tak, krople do oczu z amikacyną są stosowane w leczeniu ostrych i przewlekłych zakażeń bakteryjnych oka1.

Kiedy stosuje się wziewną amikacynę liposomalną?

Stosuje się ją u dorosłych z zakażeniami płuc wywołanymi przez Mycobacterium avium Complex, gdy inne leczenie jest niewystarczające i pacjent nie ma mukowiscydozy1.

REKLAMA