Amidotryzoinian megluminy – porównanie substancji czynnych

Amidotryzoinian megluminy i amidotryzoinian sodu to środki kontrastowe wykorzystywane w diagnostyce obrazowej przewodu pokarmowego, o zbliżonych wskazaniach i zasadach stosowania.

Amidotryzoinian megluminy i amidotryzoinian sodu – co je łączy?

Amidotryzoinian megluminy oraz amidotryzoinian sodu to substancje czynne należące do grupy środków kontrastowych wykorzystywanych w badaniach radiologicznych przewodu pokarmowego¹. Są to rozpuszczalne w wodzie, nefrotropowe, wysokoosmolarne środki kontrastowe, które zawierają jod – pierwiastek pochłaniający promieniowanie rentgenowskie, dzięki czemu pozwalają uwidocznić struktury układu pokarmowego podczas badań RTG czy tomografii komputerowej². Najczęściej stosuje się je w formie roztworu do podania doustnego lub doodbytniczego¹. Obie substancje bardzo często występują razem w jednym preparacie, wzajemnie się uzupełniając i zwiększając skuteczność diagnostyczną.

Wskazania do stosowania – kiedy używa się tych środków?

Zarówno amidotryzoinian megluminy, jak i amidotryzoinian sodu, wykorzystywane są do obrazowania przewodu pokarmowego w przypadkach, gdy tradycyjne środki kontrastowe, takie jak siarczan baru, są nieskuteczne lub przeciwwskazane³. Główne wskazania obejmują:

• Radiologiczne badania przewodu pokarmowego, zwłaszcza przy podejrzeniu perforacji, nieszczelności zespolenia, czy niedrożności jelit³.
• Obrazowanie ostrych stanów wymagających pilnej interwencji chirurgicznej³.
• Obrazowanie przed endoskopią, np. w celu wykrycia ciał obcych lub guzów³.
• Tomografia komputerowa narządów jamy brzusznej, szczególnie w diagnostyce w obrębie miednicy mniejszej⁴.
• Leczenie niepowikłanej niedrożności smółkowej u noworodków i niemowląt⁴.

Obie substancje są wykorzystywane w tych samych sytuacjach klinicznych, najczęściej w postaci roztworu doustnego lub doodbytniczego. Nie stosuje się ich do badania zapalenia jelit⁴.

Warto podkreślić, że zarówno amidotryzoinian megluminy, jak i amidotryzoinian sodu można stosować u dorosłych i dzieci, jednak dawkowanie oraz stopień rozcieńczenia roztworu musi być dostosowany do wieku pacjenta i rodzaju badania⁵.

Jak działają amidotryzoinian megluminy i amidotryzoinian sodu?

Obie substancje zawierają jod, który jest odpowiedzialny za kontrastowanie w badaniach radiologicznych². Jod pochłania promieniowanie rentgenowskie, dzięki czemu pozwala na wyraźne zobrazowanie przewodu pokarmowego na zdjęciach RTG lub w tomografii komputerowej. Pod względem działania farmakologicznego i farmakokinetyki, amidotryzoinian megluminy i sodu są bardzo podobne – po podaniu doustnym wchłania się jedynie niewielka ilość substancji (około 3%), a reszta wydalana jest z organizmu⁷. W przypadku perforacji jelit, substancje te mogą dostać się do jamy brzusznej i zostać wydalone z moczem⁷.

Oba środki charakteryzują się wysoką osmolalnością, co oznacza, że mogą przyciągać wodę z otaczających tkanek do światła jelita. Ta cecha wykorzystywana jest m.in. w leczeniu niedrożności smółkowej, gdzie płyny pomagają rozpuścić zagęszczoną treść jelitową⁸.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice i podobieństwa

Przeciwwskazania do stosowania amidotryzoinianu megluminy i sodu są niemal identyczne, ponieważ oba środki bardzo często stosowane są razem w jednym preparacie. Wspólne przeciwwskazania obejmują:

• Nie wolno podawać nierozcieńczonego preparatu u noworodków, niemowląt, dzieci oraz pacjentów odwodnionych ze względu na ryzyko powikłań związanych z hipowolemią⁹.
• Nie stosować u pacjentów z dużym ryzykiem zachłyśnięcia się środkiem kontrastowym lub podejrzeniem przetoki tchawiczo-przełykowej – grozi to poważnymi powikłaniami oddechowymi⁹.
• Nadwrażliwość na substancje czynne lub inne składniki preparatu¹⁰.

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z astmą, alergiami, zaburzeniami czynności tarczycy oraz u osób w bardzo ciężkim stanie zdrowia¹¹¹². Zarówno amidotryzoinian megluminy, jak i sodu mogą wywołać reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktoidalne, które pojawiają się rzadko, ale mogą być poważne¹¹.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i innych grup szczególnego ryzyka

Oba środki kontrastowe można stosować u dzieci, jednak szczególnie u najmłodszych pacjentów (noworodki, niemowlęta, małe dzieci) należy ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania i rozcieńczania preparatu⁶. Wysoka osmolalność tych środków zwiększa ryzyko zaburzeń elektrolitowych i odwodnienia, dlatego u noworodków i niemowląt preferowane są środki kontrastowe o niższej osmolalności⁶.

W przypadku kobiet w ciąży, nie ma jednoznacznych danych potwierdzających szkodliwy wpływ na rozwój płodu, jednak ze względu na ryzyko związane z promieniowaniem rentgenowskim, badania radiologiczne należy wykonywać tylko wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne¹³. Karmienie piersią jest prawdopodobnie bezpieczne, ponieważ tylko niewielka ilość środka kontrastowego wchłania się do organizmu¹⁴.

Nie ma danych dotyczących wpływu tych środków na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn¹⁵.

Porównanie amidotryzoinianu megluminy i sodu – tabela podsumowująca

Amidotryzoinian megluminy i amidotryzoinian sodu – zbliżone, ale nie identyczne

Podsumowując, amidotryzoinian megluminy oraz amidotryzoinian sodu to substancje czynne o bardzo zbliżonych właściwościach, wskazaniach i zasadach stosowania³⁴⁶⁹. Często występują razem w jednym preparacie i są wykorzystywane przede wszystkim do diagnostyki przewodu pokarmowego w przypadkach, gdzie inne środki kontrastowe są niewskazane. Zarówno bezpieczeństwo, jak i skuteczność tych środków zależą od odpowiedniego przygotowania pacjenta, właściwego dawkowania oraz przestrzegania przeciwwskazań. W przypadku dzieci i kobiet w ciąży konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności i stosowanie środków o jak najniższym ryzyku działań niepożądanych.