Amantadyna – wprowadzenie do działań niepożądanych

Każdy lek, w tym amantadyna, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta muszą one wystąpić1. Większość zgłaszanych objawów ma łagodny charakter i ustępuje samoistnie po przerwaniu terapii lub dostosowaniu dawki1. W przypadku amantadyny częstość i rodzaj działań ubocznych zależą od postaci leku (kapsułki, tabletki powlekane, roztwór do infuzji), drogi podania, przyjmowanej dawki, czasu leczenia oraz indywidualnych predyspozycji, takich jak wiek czy inne choroby współistniejące23.

Działania niepożądane mogą być łagodne i przemijające, ale czasami mają poważniejszy przebieg, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub przekroczeniu zalecanej dawki14. Niektóre objawy występują częściej u osób starszych lub w połączeniu z innymi lekami o podobnym działaniu3.

Działania niepożądane według częstości występowania

Bardzo często (≥1/10)

Często (≥1/100 do <1/10)

  • Lęk, poprawa nastroju, letarg, omamy, koszmary nocne, nerwowość, depresja, bezsenność2
  • Uczucie pustki w głowie, ból głowy, ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej), niewyraźna mowa, utrata koncentracji uwagi5
  • Zaburzenia snu, pobudzenie ruchowe i psychiczne, psychozy paranoidalne z omamami wzrokowymi (zwłaszcza u starszych pacjentów)34
  • Zawroty głowy34
  • Kołatanie serca5
  • Niedociśnienie ortostatyczne (nagły spadek ciśnienia podczas wstawania)67
  • Suchość w jamie ustnej, jadłowstręt, nudności, wymioty, zaparcia638
  • Obfite pocenie się6
  • Bóle mięśni6
  • Zatrzymanie moczu (szczególnie u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego)98
Ważne: Niektóre działania niepożądane, takie jak zaburzenia psychiczne (omamy, psychozy), problemy z widzeniem czy zaburzenia rytmu serca, mogą wymagać natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Zwróć uwagę na pogorszenie koncentracji, uczucie splątania, objawy depresji lub zmiany zachowania. Osoby starsze i pacjenci przyjmujący inne leki powinni być szczególnie czujni na nietypowe reakcje.

Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)

  • Niewyraźne widzenie710

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)

  • Splątanie, dezorientacja, psychoza2
  • Drżenie, dyskineza (mimowolne ruchy), drgawki, objawy przypominające złośliwy zespół neuroleptyczny5
  • Uszkodzenie rogówki (np. zmętnienia, zapalenie, obrzęk, znaczne pogorszenie ostrości wzroku)710
  • Biegunka6
  • Wysypka6
  • Zatrzymanie lub nietrzymanie moczu6

Bardzo rzadko (<1/10 000)

Częstość nieznana

  • Hipotermia (obniżenie temperatury ciała, zwłaszcza u dzieci)6
  • Majaczenie, stan hipomaniakalny i mania2
  • Patologiczny hazard, zwiększone libido, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy lub kupowanie, przejadanie się, kompulsywne objadanie się598
  • Obrzęk rogówki (ustępujący po przerwaniu leczenia)7
Ważne: Działania niepożądane mogą występować częściej lub mieć inny charakter w zależności od postaci leku – kapsułki, tabletki czy roztwór do infuzji. Dożylne podanie amantadyny wiąże się z ryzykiem reakcji anafilaktycznych oraz poważnych zaburzeń rytmu serca. Dodatkowo, niektóre działania uboczne mogą być nasilone u osób starszych lub przy jednoczesnym stosowaniu innych leków, szczególnie przeciwparkinsonowskich.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Wszelkie podejrzewane działania niepożądane po zastosowaniu amantadyny powinny być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zgłoszenia można również kierować do podmiotu odpowiedzialnego za produkt leczniczy1112.

Tabela: działania niepożądane amantadyny według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ nerwowy Zawroty głowy, ból głowy, ataksja, niewyraźna mowa, utrata koncentracji, zaburzenia snu, pobudzenie ruchowe i psychiczne, psychozy paranoidalne z omamami wzrokowymi Drżenie, dyskineza, drgawki Napady padaczkowe, mioklonie, objawy neuropatii obwodowych Majaczenie, stan hipomaniakalny, mania
Psychiczne Lęk, poprawa nastroju, letarg, omamy, koszmary nocne, nerwowość, depresja, bezsenność Splątanie, dezorientacja, psychoza Patologiczny hazard, zwiększone libido, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy, objadanie się
Serce Obrzęk kostek, sinica marmurkowata Kołatanie serca Zaburzenia rytmu serca (częstoskurcz komorowy, torsade de pointes, migotanie komór, wydłużenie odstępu QT) Niewydolność serca
Naczynia Niedociśnienie ortostatyczne
Oko Niewyraźne widzenie Uszkodzenie rogówki Tymczasowa utrata wzroku, zwiększona wrażliwość na światło Obrzęk rogówki
Żołądek i jelita Suchość w jamie ustnej, jadłowstręt, nudności, wymioty, zaparcia Biegunka
Skóra i tkanka podskórna Obfite pocenie się Wysypka Nadwrażliwość na światło
Mięśnie i tkanki łączne Bóle mięśni
Nerki i drogi moczowe Zatrzymanie moczu (szczególnie u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego) Nietrzymanie moczu
Krew i układ chłonny Leukopenia, trombocytopenia
Immunologiczne Reakcje anafilaktyczne po podaniu dożylnym
Inne Odwracalne zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych Hipotermia

Amantadyna – działania niepożądane zależne od postaci i indywidualnych czynników

Amantadyna może powodować zarówno łagodne, jak i poważniejsze działania niepożądane, których charakter oraz częstość zależą od postaci leku, drogi podania, wieku pacjenta, współistniejących chorób oraz stosowania innych leków234. W przypadku wystąpienia nietypowych objawów lub pogorszenia samopoczucia, warto skonsultować się z lekarzem. Profil działań ubocznych amantadyny jest dobrze poznany i zwykle łagodny, jednak należy pamiętać o możliwości wystąpienia poważnych powikłań przy nieprawidłowym stosowaniu.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane amantadyny?

Najczęściej występują: zawroty głowy, zaburzenia snu, nudności, suchość w jamie ustnej, pobudzenie i sinica marmurkowata13.

Czy działania niepożądane amantadyny są groźne?

Większość objawów jest łagodna i przemijająca, ale mogą pojawić się poważniejsze zaburzenia, np. rytmu serca lub psychozy19.

Czy amantadyna może powodować problemy z sercem?

Tak, rzadko mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza przy przekroczeniu zalecanej dawki lub u osób z innymi czynnikami ryzyka98.

Jak zgłosić działanie niepożądane po amantadynie?

Działania niepożądane można zgłaszać do URPL lub producenta leku, co pozwala monitorować bezpieczeństwo stosowania1112.

Czy działania niepożądane zależą od postaci leku?

Tak, niektóre działania niepożądane mogą występować częściej lub mieć inny charakter w zależności od postaci leku i drogi podania112.