Działania niepożądane alpelisybu – ogólna charakterystyka
Alpelisyb, znany także jako Alpelisibum, to substancja czynna stosowana głównie w leczeniu nowotworów piersi, zwykle w połączeniu z innymi lekami, takimi jak fulwestrant. Jak każdy lek, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta muszą one wystąpić123. Występowanie oraz nasilenie tych objawów zależy od wielu czynników, takich jak dawka, długość terapii, wiek pacjenta, ogólny stan zdrowia czy stosowanie innych leków jednocześnie456.
Najczęściej działania niepożądane dotyczą poziomu cukru we krwi, przewodu pokarmowego, skóry oraz ogólnego samopoczucia. W przypadku osób starszych ryzyko poważniejszych działań niepożądanych, takich jak wysoki poziom cukru we krwi, jest większe456. Profil bezpieczeństwa alpelisybu został dobrze zbadany w dużych badaniach klinicznych, dlatego można dokładnie określić, które objawy są najczęstsze i na co należy zwrócić uwagę podczas leczenia.
Stosowanie alpelisybu wymaga zawsze rozważenia korzyści i ryzyka, a w razie wystąpienia działań niepożądanych należy odpowiednio reagować – często wystarczy obserwacja, czasem konieczne jest zmniejszenie dawki lub odstawienie leku123.
Działania niepożądane według częstości występowania
Bardzo często (≥1 na 10 pacjentów)
- Podwyższony poziom cukru we krwi (hiperglikemia): Objawia się m.in. wzmożonym pragnieniem, częstym oddawaniem moczu, zmęczeniem123. Może wymagać leczenia przeciwcukrzycowego, a w cięższych przypadkach odstawienia leku789.
- Biegunka: Może prowadzić do odwodnienia i utraty elektrolitów, szczególnie jeśli utrzymuje się dłużej lub jest bardzo nasilona123.
- Wysypka: Często łagodna lub umiarkowana, ale czasem wymaga leczenia przeciwhistaminowego. Może pojawić się świąd i suchość skóry123.
- Zmęczenie: Uczucie ogólnego osłabienia, zmniejszona energia do codziennych czynności123.
- Nudności i wymioty: Nieprzyjemne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, często ustępują po zastosowaniu leków przeciwwymiotnych123.
- Zmniejszenie liczby limfocytów i niedokrwistość: Może prowadzić do zwiększonej podatności na infekcje i uczucia osłabienia123.
- Podwyższone enzymy wątrobowe: Wzrost aktywności gamma-glutamylotransferazy i aminotransferazy alaninowej może wskazywać na obciążenie wątroby123.
- Zmniejszenie łaknienia, utrata masy ciała: U niektórych pacjentów może dojść do niezamierzonego chudnięcia123.
- Hipokalcemia (obniżony poziom wapnia we krwi): Może objawiać się mrowieniem, skurczami mięśni, a nawet drgawkami123.
- Obniżenie stężenia glukozy we krwi: Rzadziej niż hiperglikemia, ale może powodować osłabienie, zawroty głowy, potliwość123.
- Łysienie: Wypadające włosy mogą być niepokojące, choć zwykle odrastają po zakończeniu terapii123.
Często (≥1 na 100 do <1 na 10 pacjentów)
- Nadwrażliwość (alergiczne reakcje skórne): Może objawiać się wysypką, świądem, obrzękiem123.
- Obrzęk limfatyczny: Obrzęki, najczęściej kończyn, mogą być wynikiem zaburzeń krążenia limfy123.
- Nadciśnienie tętnicze: Zwiększone ciśnienie krwi wymaga regularnego monitorowania123.
- Suchość skóry, suchość błon śluzowych: Uczucie przesuszenia, pęknięcia skóry, dyskomfort w jamie ustnej lub okolicach intymnych123.
- Martwica kości szczęki: Szczególnie u osób przyjmujących bisfosfoniany lub inne leki wpływające na kości101112.
- Ból mięśni, skurcze mięśni: Dolegliwości bólowe lub nieprzyjemne uczucie napinania mięśni123.
- Bezsenność: Problemy ze snem, trudności z zasypianiem123.
- Zapalenie jamy ustnej, dziąseł, kącików ust: Objawy zapalne w obrębie jamy ustnej, czasem bolesne owrzodzenia123.
Niezbyt często (≥1 na 1000 do <1 na 100 pacjentów)
- Kwasica ketonowa: Poważne zaburzenie metaboliczne, które może zagrażać życiu i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej123.
- Zapalenie trzustki: Objawia się silnym bólem brzucha, nudnościami, wymiotami123.
- Zespół Stevensa-Johnsona: Bardzo poważna reakcja skórna, objawiająca się pęcherzami i złuszczaniem skóry123.
Częstość nieznana
- Nieketonowy hiperglikemiczny zespół hipermolalny (HHNKS): Bardzo poważne zaburzenie metaboliczne, wymagające pilnej pomocy medycznej123.
- Zapalenie okrężnicy: Może powodować silny ból brzucha i biegunkę123.
- Obrzęk naczynioruchowy: Nagły obrzęk skóry, szczególnie w okolicach twarzy i gardła123.
- Reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS): Ciężka reakcja alergiczna objawiająca się wysypką, gorączką i powiększeniem węzłów chłonnych123.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde podejrzenie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem alpelisybu powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do producenta leku. Pozwala to na stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania tej substancji i lepszą ochronę pacjentów456.
Tabela – działania niepożądane alpelisybu według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|
| Metabolizm | Hiperglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, obniżenie magnezu, zmniejszenie łaknienia, utrata masy ciała | Odwodnienie, zwiększenie hemoglobiny glikowanej | Kwasica ketonowa | HHNKS | |
| Układ krwiotwórczy | Niedokrwistość, zmniejszenie liczby limfocytów, płytek krwi | ||||
| Skóra i tkanka podskórna | Wysypka, łysienie, świąd, suchość skóry | Rumień, zapalenie skóry, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa | Zespół Stevensa-Johnsona | Obrzęk naczynioruchowy, DRESS | |
| Układ pokarmowy | Biegunka, nudności, wymioty, niestrawność, zapalenie jamy ustnej, ból brzucha | Ból zęba, zapalenie dziąseł, ból dziąseł, zapalenie kącików ust | Zapalenie trzustki | Zapalenie okrężnicy | |
| Układ nerwowy | Ból głowy, zaburzenie smaku | ||||
| Układ naczyniowy | Nadciśnienie tętnicze, obrzęk limfatyczny | ||||
| Mięśnie i kości | Ból mięśni, kurcze mięśni, martwica kości szczęki | ||||
| Badania diagnostyczne | Zwiększenie kreatyniny, gamma-glutamylotransferazy, aminotransferazy alaninowej, lipazy, wydłużenie aPTT, zmniejszenie albuminy | ||||
| Ogólne | Zmęczenie, gorączka, obrzęki obwodowe, zapalenie błon śluzowych, suchość błon śluzowych | Obrzęk |
Alpelisyb – działania niepożądane, na które warto zwrócić uwagę
Stosowanie alpelisybu wiąże się z ryzykiem wystąpienia zarówno łagodnych, jak i poważniejszych działań niepożądanych. Najczęściej występujące objawy to podwyższony poziom cukru we krwi, biegunka, wysypka, zmęczenie, nudności oraz zaburzenia w morfologii krwi. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby starsze, u których częściej pojawiają się poważniejsze skutki uboczne. W razie wystąpienia niepokojących objawów zawsze warto poinformować o nich lekarza, by odpowiednio dostosować leczenie i zapewnić bezpieczeństwo terapii123.


















