Działania niepożądane alpelisybu – ogólna charakterystyka

Alpelisyb, znany także jako Alpelisibum, to substancja czynna stosowana głównie w leczeniu nowotworów piersi, zwykle w połączeniu z innymi lekami, takimi jak fulwestrant. Jak każdy lek, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta muszą one wystąpić123. Występowanie oraz nasilenie tych objawów zależy od wielu czynników, takich jak dawka, długość terapii, wiek pacjenta, ogólny stan zdrowia czy stosowanie innych leków jednocześnie456.

Najczęściej działania niepożądane dotyczą poziomu cukru we krwi, przewodu pokarmowego, skóry oraz ogólnego samopoczucia. W przypadku osób starszych ryzyko poważniejszych działań niepożądanych, takich jak wysoki poziom cukru we krwi, jest większe456. Profil bezpieczeństwa alpelisybu został dobrze zbadany w dużych badaniach klinicznych, dlatego można dokładnie określić, które objawy są najczęstsze i na co należy zwrócić uwagę podczas leczenia.

Stosowanie alpelisybu wymaga zawsze rozważenia korzyści i ryzyka, a w razie wystąpienia działań niepożądanych należy odpowiednio reagować – często wystarczy obserwacja, czasem konieczne jest zmniejszenie dawki lub odstawienie leku123.

Ważne: Niektóre działania niepożądane alpelisybu mogą pojawić się szybko po rozpoczęciu leczenia, a inne dopiero po kilku tygodniach lub miesiącach. Najczęściej są to łagodne objawy, takie jak wysypka, biegunka czy podwyższony poziom cukru we krwi, ale czasem mogą wystąpić także poważniejsze reakcje, np. martwica kości szczęki czy poważne zaburzenia metaboliczne. Osoby w podeszłym wieku są bardziej narażone na niektóre skutki uboczne, dlatego warto być szczególnie czujnym w tej grupie pacjentów456.

Działania niepożądane według częstości występowania

Bardzo często (≥1 na 10 pacjentów)

  • Podwyższony poziom cukru we krwi (hiperglikemia): Objawia się m.in. wzmożonym pragnieniem, częstym oddawaniem moczu, zmęczeniem123. Może wymagać leczenia przeciwcukrzycowego, a w cięższych przypadkach odstawienia leku789.
  • Biegunka: Może prowadzić do odwodnienia i utraty elektrolitów, szczególnie jeśli utrzymuje się dłużej lub jest bardzo nasilona123.
  • Wysypka: Często łagodna lub umiarkowana, ale czasem wymaga leczenia przeciwhistaminowego. Może pojawić się świąd i suchość skóry123.
  • Zmęczenie: Uczucie ogólnego osłabienia, zmniejszona energia do codziennych czynności123.
  • Nudności i wymioty: Nieprzyjemne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, często ustępują po zastosowaniu leków przeciwwymiotnych123.
  • Zmniejszenie liczby limfocytów i niedokrwistość: Może prowadzić do zwiększonej podatności na infekcje i uczucia osłabienia123.
  • Podwyższone enzymy wątrobowe: Wzrost aktywności gamma-glutamylotransferazy i aminotransferazy alaninowej może wskazywać na obciążenie wątroby123.
  • Zmniejszenie łaknienia, utrata masy ciała: U niektórych pacjentów może dojść do niezamierzonego chudnięcia123.
  • Hipokalcemia (obniżony poziom wapnia we krwi): Może objawiać się mrowieniem, skurczami mięśni, a nawet drgawkami123.
  • Obniżenie stężenia glukozy we krwi: Rzadziej niż hiperglikemia, ale może powodować osłabienie, zawroty głowy, potliwość123.
  • Łysienie: Wypadające włosy mogą być niepokojące, choć zwykle odrastają po zakończeniu terapii123.

Często (≥1 na 100 do <1 na 10 pacjentów)

  • Nadwrażliwość (alergiczne reakcje skórne): Może objawiać się wysypką, świądem, obrzękiem123.
  • Obrzęk limfatyczny: Obrzęki, najczęściej kończyn, mogą być wynikiem zaburzeń krążenia limfy123.
  • Nadciśnienie tętnicze: Zwiększone ciśnienie krwi wymaga regularnego monitorowania123.
  • Suchość skóry, suchość błon śluzowych: Uczucie przesuszenia, pęknięcia skóry, dyskomfort w jamie ustnej lub okolicach intymnych123.
  • Martwica kości szczęki: Szczególnie u osób przyjmujących bisfosfoniany lub inne leki wpływające na kości101112.
  • Ból mięśni, skurcze mięśni: Dolegliwości bólowe lub nieprzyjemne uczucie napinania mięśni123.
  • Bezsenność: Problemy ze snem, trudności z zasypianiem123.
  • Zapalenie jamy ustnej, dziąseł, kącików ust: Objawy zapalne w obrębie jamy ustnej, czasem bolesne owrzodzenia123.

Niezbyt często (≥1 na 1000 do <1 na 100 pacjentów)

  • Kwasica ketonowa: Poważne zaburzenie metaboliczne, które może zagrażać życiu i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej123.
  • Zapalenie trzustki: Objawia się silnym bólem brzucha, nudnościami, wymiotami123.
  • Zespół Stevensa-Johnsona: Bardzo poważna reakcja skórna, objawiająca się pęcherzami i złuszczaniem skóry123.

Częstość nieznana

  • Nieketonowy hiperglikemiczny zespół hipermolalny (HHNKS): Bardzo poważne zaburzenie metaboliczne, wymagające pilnej pomocy medycznej123.
  • Zapalenie okrężnicy: Może powodować silny ból brzucha i biegunkę123.
  • Obrzęk naczynioruchowy: Nagły obrzęk skóry, szczególnie w okolicach twarzy i gardła123.
  • Reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS): Ciężka reakcja alergiczna objawiająca się wysypką, gorączką i powiększeniem węzłów chłonnych123.
Uwaga: W przypadku wystąpienia takich objawów jak nagła wysypka, trudności w oddychaniu, opuchlizna twarzy lub gardła, silny ból brzucha, znaczne zmęczenie czy nagłe pogorszenie samopoczucia, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Niektóre działania niepożądane mogą wymagać szybkiej interwencji, zwłaszcza jeśli pojawiają się objawy reakcji alergicznej, poważnych zaburzeń metabolicznych lub znacznego pogorszenia ogólnego stanu zdrowia123.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde podejrzenie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem alpelisybu powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do producenta leku. Pozwala to na stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania tej substancji i lepszą ochronę pacjentów456.

Tabela – działania niepożądane alpelisybu według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Bardzo rzadko Częstość nieznana
Metabolizm Hiperglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, obniżenie magnezu, zmniejszenie łaknienia, utrata masy ciała Odwodnienie, zwiększenie hemoglobiny glikowanej Kwasica ketonowa HHNKS
Układ krwiotwórczy Niedokrwistość, zmniejszenie liczby limfocytów, płytek krwi
Skóra i tkanka podskórna Wysypka, łysienie, świąd, suchość skóry Rumień, zapalenie skóry, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa Zespół Stevensa-Johnsona Obrzęk naczynioruchowy, DRESS
Układ pokarmowy Biegunka, nudności, wymioty, niestrawność, zapalenie jamy ustnej, ból brzucha Ból zęba, zapalenie dziąseł, ból dziąseł, zapalenie kącików ust Zapalenie trzustki Zapalenie okrężnicy
Układ nerwowy Ból głowy, zaburzenie smaku
Układ naczyniowy Nadciśnienie tętnicze, obrzęk limfatyczny
Mięśnie i kości Ból mięśni, kurcze mięśni, martwica kości szczęki
Badania diagnostyczne Zwiększenie kreatyniny, gamma-glutamylotransferazy, aminotransferazy alaninowej, lipazy, wydłużenie aPTT, zmniejszenie albuminy
Ogólne Zmęczenie, gorączka, obrzęki obwodowe, zapalenie błon śluzowych, suchość błon śluzowych Obrzęk

Alpelisyb – działania niepożądane, na które warto zwrócić uwagę

Stosowanie alpelisybu wiąże się z ryzykiem wystąpienia zarówno łagodnych, jak i poważniejszych działań niepożądanych. Najczęściej występujące objawy to podwyższony poziom cukru we krwi, biegunka, wysypka, zmęczenie, nudności oraz zaburzenia w morfologii krwi. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby starsze, u których częściej pojawiają się poważniejsze skutki uboczne. W razie wystąpienia niepokojących objawów zawsze warto poinformować o nich lekarza, by odpowiednio dostosować leczenie i zapewnić bezpieczeństwo terapii123.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane alpelisybu?

Najczęściej występują podwyższony poziom cukru we krwi, biegunka, wysypka, zmęczenie i nudności.

Czy alpelisyb może powodować poważne skutki uboczne?

Tak, choć rzadko, mogą wystąpić poważne działania niepożądane, takie jak kwasica ketonowa, martwica kości szczęki czy zespół Stevensa-Johnsona.

Czy działania niepożądane alpelisybu występują częściej u osób starszych?

Tak, u osób w podeszłym wieku, zwłaszcza powyżej 75 lat, częściej występuje poważna hiperglikemia.

Czy działania niepożądane alpelisybu ustępują po zakończeniu leczenia?

W większości przypadków tak, objawy zwykle ustępują po odstawieniu leku.

Jak zgłosić działania niepożądane alpelisybu?

Działania niepożądane należy zgłaszać do URPL lub producenta leku.