Agomelatyna – mechanizm działania

Czym jest mechanizm działania agomelatyny?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki lek wpływa na organizm, by osiągnąć swój efekt terapeutyczny. W przypadku agomelatyny, zrozumienie jej działania pozwala lepiej pojąć, dlaczego jest skuteczna w leczeniu depresji. W farmakologii wyróżniamy dwa ważne pojęcia: farmakodynamikę i farmakokinetykę. Farmakodynamika wyjaśnia, jak lek działa na komórki i tkanki, a farmakokinetyka – jak lek jest wchłaniany, rozprowadzany, przekształcany i wydalany przez organizm. Dzięki temu można przewidzieć, jak długo lek działa i kiedy zaczyna przynosić korzyści.

Jak działa agomelatyna? – wyjaśnienie mechanizmu działania

Agomelatyna działa w mózgu na dwa sposoby. Po pierwsze, pobudza receptory melatoniny (MT1 i MT2), czyli te, które regulują nasz naturalny rytm dobowy, odpowiadający m.in. za sen i czuwanie¹²³. Dzięki temu agomelatyna pomaga przywrócić prawidłowy rytm snu, który często jest zaburzony u osób z depresją.

Po drugie, agomelatyna blokuje receptory 5-HT2C, które biorą udział w regulacji poziomu niektórych substancji chemicznych w mózgu, takich jak noradrenalina i dopamina¹⁴⁵. Skutkuje to zwiększeniem ich uwalniania, zwłaszcza w korze czołowej mózgu. Te substancje są ważne dla naszego nastroju, motywacji i energii. Warto podkreślić, że agomelatyna nie wpływa na poziom serotoniny w taki sposób jak wiele innych leków przeciwdepresyjnych⁶.

W praktyce agomelatyna pomaga:

• przywrócić naturalny rytm snu i czuwania⁷³
• poprawić nastrój poprzez wpływ na noradrenalinę i dopaminę⁴⁶
• zredukować objawy depresji i poprawić jakość życia⁸
• nie powodować typowych dla innych leków zaburzeń funkcji seksualnych⁹

Losy agomelatyny w organizmie – co się dzieje po przyjęciu leku?

Po połknięciu tabletki agomelatyna szybko się wchłania – ponad 80% dawki dostaje się do organizmu¹²¹³. Jednak tylko niewielka część trafia do krwi w niezmienionej postaci, ponieważ większość jest od razu przetwarzana przez wątrobę. Oznacza to, że tzw. dostępność biologiczna agomelatyny jest niska (mniej niż 5%). Szybkość i ilość leku we krwi mogą się różnić między osobami – u kobiet agomelatyna jest lepiej dostępna niż u mężczyzn, a przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych dodatkowo to zwiększa. Z kolei palenie tytoniu zmniejsza jej dostępność¹⁴.

Maksymalne stężenie agomelatyny we krwi pojawia się już po 1-2 godzinach od zażycia. Lek rozprowadza się po całym organizmie, wiążąc się z białkami krwi w 95%. Z organizmu usuwany jest głównie przez wątrobę, gdzie zostaje rozłożony na nieaktywne składniki, a potem wydalony z moczem (aż 80%). Sam lek praktycznie nie pojawia się w moczu w niezmienionej formie¹⁵¹⁶.

Agomelatyna działa krótko – jej czas półtrwania (czyli czas, po którym stężenie leku we krwi spada o połowę) wynosi tylko 1-2 godziny. Oznacza to, że szybko jest usuwana z organizmu, a jej działanie nie przedłuża się po odstawieniu leku¹³.

• Wiek pacjenta wpływa na stężenie leku: u osób powyżej 75. roku życia poziom agomelatyny we krwi jest wyższy niż u młodszych, ale nie wymaga to zmiany dawki¹⁷
• U osób z chorą wątrobą agomelatyna może się kumulować, dlatego stosowanie leku w tej grupie wymaga szczególnej ostrożności¹⁸
• U osób z poważnymi chorobami nerek lek jest wydalany w podobnym tempie jak u zdrowych, ale brakuje pełnych danych, dlatego zalecana jest ostrożność¹⁹

Badania przedkliniczne – co wiemy o bezpieczeństwie agomelatyny?

W badaniach na zwierzętach agomelatyna wykazała działanie uspokajające przy bardzo wysokich dawkach¹⁷¹⁸. Nie obserwowano szkodliwego wpływu na wątrobę ani na rozród. Substancja przenika przez łożysko, ale nie powodowała zaburzeń płodności czy rozwoju płodu u szczurów i królików. Badania wykazały również brak potencjału do wywoływania mutacji genetycznych czy uszkodzeń komórek.

Przy bardzo dużych dawkach, znacznie przekraczających dawki stosowane u ludzi, zaobserwowano u szczurów i myszy zwiększoną częstość występowania niektórych nowotworów wątroby. Jednak te efekty były związane ze specyficzną reakcją organizmu gryzoni i nie przekładają się bezpośrednio na ludzi¹⁹.

Agomelatyna – nowoczesny mechanizm działania w leczeniu depresji

Agomelatyna wyróżnia się na tle innych leków przeciwdepresyjnych swoim unikalnym działaniem na rytm dobowy oraz wpływem na noradrenalinę i dopaminę, bez oddziaływania na serotoninę w taki sposób jak tradycyjne leki przeciwdepresyjne. Jej korzystny profil bezpieczeństwa, brak uzależnienia oraz brak typowych dla innych leków objawów odstawienia sprawiają, że jest cenną opcją terapeutyczną dla dorosłych z depresją, zwłaszcza jeśli towarzyszą jej zaburzenia snu lub obawa przed działaniami niepożądanymi typowymi dla innych leków⁵²². Wybór agomelatyny jako leku przeciwdepresyjnego może przynieść poprawę nie tylko w zakresie nastroju, ale także jakości snu i codziennego funkcjonowania.