• Co to jest laktacja bez ciąży i dlaczego dotyka nawet 25% kobiet?
• Jakie są najczęstsze przyczyny mleka w piersiach bez ciąży?
• Które objawy powinny Cię zaniepokoić i kiedy pilnie iść do lekarza?
• Jak wywołać laktację bez ciąży celowo – dla matek adopcyjnych?
• Jakie badania przeprowadza lekarz i jak wygląda leczenie?
• Praktyczne sposoby radzenia sobie z objawami w domu.

Co to jest laktacja bez ciąży i dlaczego się pojawia?

Czy zdarzyło Ci się zauważyć mleczną wydzielinę z piersi, mimo że nie jesteś w ciąży ani nie karmisz piersią? To zjawisko nazywa się mlekotokiem (łac. galactorrhea) i jest znacznie częstsze, niż mogłoby się wydawać – dotyczy nawet 20-25% kobiet w ciągu życia ¹. Mleko w piersiach bez ciąży może pojawić się w jednej lub obu piersiach i wyciekać samoistnie lub po dotknięciu ². Choć laktacja bez ciąży może budzić niepokój, w większości przypadków nie jest związana z poważnymi chorobami ¹. Co ciekawe, zjawisko to może wystąpić nawet u mężczyzn i noworodków – u niemowląt przyczyną są hormony matki, które przedostają się do krwi dziecka, ale stan ten zwykle ustępuje samoistnie ³.

Najczęstszą przyczyną pojawienia się mleka w piersiach bez ciąży jest nadprodukcja prolaktyny – hormonu odpowiedzialnego za wytwarzanie mleka, spowodowana łagodnym guzem przysadki mózgowej ³. Ten nadmiar “oszukuje” organizm, sprawiając, że myśli on, iż powinien produkować mleko ³. Inne przyczyny to przyjmowanie leków (antykoncepcja, antydepresanty, leki na ciśnienie), zaburzenia tarczycy, przewlekły stres, a nawet zbyt częste dotykanie piersi podczas samobadania ^3,4. Wystarczy badać piersi raz w miesiącu, aby uniknąć nadmiernej stymulacji prowadzącej do laktacji bez ciąży ⁵.

Jakie objawy towarzyszą mleku w piersiach bez ciąży?

Podstawowym objawem jest mleczna wydzielina z brodawek, ale mogą pojawić się także inne sygnały ostrzegawcze towarzyszące laktacji bez ciąży ³. Warto wiedzieć, że samo pojawienie się mleka w piersiach bez ciąży nie powoduje przyrostu wagi, choć towarzyszące zaburzenia hormonalne mogą do tego prowadzić ³. Oto najważniejsze objawy, na które warto zwrócić uwagę:

• bieregularne lub zanikające miesiączki;
• bóle głowy i problemy ze wzrokiem;
• zmniejszone libido i suchość pochwy;
• nadmierny wzrost włosów na twarzy;
• u mężczyzn: powiększenie piersi i zaburzenia erekcji.

Natychmiastowej wizyty u lekarza wymaga sytuacja, gdy wydzielina jest krwista, bezbarwna lub żółta, pojawia się tylko z jednej piersi lub towarzyszy jej wyczuwalny guzek ^2,4. Pamiętaj jednak – większość przypadków laktacji bez ciąży nie ma związku z nowotworami, ale tylko lekarz może to definitywnie ocenić ⁴.

Jak wywołać laktację bez ciąży celowo?

Czy wiesz, że można celowo wywołać laktację bez ciąży? Ten proces, zwany indukcją laktacji, jest szczególnie przydatny dla matek adopcyjnych pragnących karmić piersią swoje dziecko ⁶. Jeśli zastanawiasz się, jak wywołać laktację bez ciąży, proces wymaga kilku miesięcy przygotowań i współpracy z lekarzem, który przepisze terapię hormonalną naśladującą zmiany zachodzące w ciąży ⁶. Około dwa miesiące przed spodziewanym przyjściem dziecka należy zaprzestać hormonów i rozpocząć regularne odciąganie mleka pompką – początkowo 5 minut trzy razy dziennie, stopniowo zwiększając do 15-20 minut co 2-3 godziny ⁶.

Metoda na to, jak wywołać laktację bez ciąży, wymaga dużego zaangażowania, ale wiele matek osiąga sukces, nawet jeśli wymaga to dokarmienia preparatem ⁶. Nie wszystkim kobietom uda się w pełni wywołać produkcję mleka w piersiach bez ciąży, ale częściowy sukces pozwala na karmienie mieszane ⁷. Kluczowe jest współdziałanie z konsultantem laktacyjnym i lekarzem doświadczonym w tej dziedzinie.

Jak przebiega diagnostyka i leczenie laktacji bez ciąży?

Diagnostyka laktacji bez ciąży rozpoczyna się od wywiadu i badania piersi, po którym lekarz zleca badanie poziomu prolaktyny we krwi oraz test ciążowy ³. W zależności od wyników mogą być potrzebne dodatkowe badania, takie jak rezonans magnetyczny mózgu czy mammografia ⁸. Na szczęście większość przypadków można skutecznie zdiagnozować dzięki podstawowym badaniom. Leczenie zależy od przyczyny i często jest bardzo skuteczne. Może obejmować:

• zmianę lub odstawienie problematycznych leków;
• leki obniżające prolaktynę (bromokryptyna, kabergolina);
• leczenie chorób tarczycy;
• w rzadkich przypadkach – operację guza przysadki.

Ważne jest pamiętanie, że po odstawieniu leków objawy mogą utrzymywać się jeszcze kilka miesięcy ¹. Długotrwale obniżone estrogeny mogą zwiększać ryzyko osteoporozy, dlatego lekarz może zalecić dodatkowe leczenie hormonalne ³. Praktyczne rozwiązania obejmują noszenie luźnej odzieży, unikanie szorstkich materiałów i używanie wkładek laktacyjnych ⁵.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Laktacja bez ciąży to częste zjawisko, które w większości przypadków nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ³. Najczęstszą przyczyną pojawienia się mleka w piersiach bez ciąży jest nadprodukcja prolaktyny, która dobrze reaguje na leczenie ³. Możliwe jest także celowe wywołanie laktacji dla matek adopcyjnych ⁶. Kluczowe jest wczesne zgłoszenie się do lekarza, szczególnie gdy wydzielina ma niepokojący wygląd lub towarzyszy jej guzek ⁴. Pamiętaj – odpowiednia diagnoza i leczenie pozwalają na pełny powrót do zdrowia w zdecydowanej większości przypadków.

• Czym jest ból krocza w ciąży i dlaczego się pojawia
• Kiedy najczęściej występuje – w 2 czy 3 trymestrze ciąży
• Jak rozpoznać różne rodzaje bólu – kłucie w pochwie, ból spojenia łonowego
• Jakie są skuteczne i bezpieczne sposoby łagodzenia dyskomfortu
• Kiedy koniecznie skonsultować się z lekarzem
• Czy ból krocza wpływa na przebieg porodu
• Kiedy objawy ustąpią po porodzie

Ból krocza w ciąży – czym jest i jakie są jego przyczyny?

Ból krocza w ciąży to dolegliwość, która może spotkać niemal każdą przyszłą mamę, szczególnie w późniejszych miesiącach oczekiwania na dziecko. W 3 trymestrze ciąży, gdy dziecko nabiera na wadze i opuszcza się niżej w miednicy, zwiększony nacisk może prowadzić do obrzęku narządów płciowych i krocza. Jednocześnie krocze zaczyna się rozciągać w przygotowaniu do porodu, co może powodować dyskomfort. Ten rodzaj bólu jest tymczasowy i związany z naturalnymi zmianami zachodzącymi w organizmie kobiety w ciąży, jednak może być bardzo nieprzyjemny i ograniczać codzienne funkcjonowanie. Warto wiedzieć, że problem ten dotyka około 1 na 5 kobiet ciężarnych, więc jeśli doświadczasz tych objawów, nie jesteś sama^1,2.

Uczucie rozpierania w kroczu w ciąży często towarzyszy innym objawom związanym z przygotowaniem organizmu do porodu. Hormony ciążowe, szczególnie relaksyna, powodują rozluźnienie więzadeł i stawów miednicy, co może prowadzić do niestabilności i bólu. Proces ten jest naturalny i konieczny dla umożliwienia przejścia dziecka przez kanał rodny, ale może powodować znaczny dyskomfort. Ból krocza w ciąży może promieniować do pachwin, ud lub dolnej części pleców, a jego intensywność może się zmieniać w zależności od pozycji ciała czy aktywności fizycznej. Niektóre kobiety mogą również słyszeć lub czuć charakterystyczne “kliknięcie” lub trzeszczenie w okolicy miednicy podczas poruszania się. Warto pamiętać, że chociaż uczucie rozpierania w kroczu w ciąży może być bardzo uciążliwe, zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla dziecka i ustępuje po porodzie^3,4.

Kiedy najczęściej pojawia się ból krocza?

Ból krocza może dawać o sobie znać już w 2 trymestrze ciąży, choć najczęściej nasila się w 3. Niektóre kobiety mogą odczuwać pierwsze symptomy już około 14-30 tygodnia ciąży. W tym okresie dziecko szybko rośnie, a macica zwiększa swoją objętość, co wywiera coraz większy nacisk na struktury miednicy. Wiele przyszłych mam początkowo odczuwa łagodne uczucie dyskomfortu, które ulega stopniowemu nasileniu. Ból może mieć charakter kłujący, rozpierający lub przypominać uczucie ciągnięcia, a jego intensywność często wzrasta wraz z postępem ciąży².

W 3 trymestrze ciąży objawy stają się bardziej wyraźne i częstsze. Główka dziecka opuszcza się w kierunku miednicy, przygotowując się do porodu, co dodatkowo zwiększa nacisk na krocze i okoliczne struktury. Ból w pachwinach w ciąży w 3 trymestrze jest szczególnie powszechny, ponieważ rosnąca macica naciska na więzadła obłe, które ciągną się od macicy do pachwin. Ten rodzaj bólu może być ostry i kłujący, szczególnie podczas nagłych ruchów, wstawania z pozycji siedzącej czy obracania się w łóżku. Wiele kobiet opisuje ból w pachwinach w ciąży w 3 trymestrze jako podobny do bólu mięśni po intensywnym treningu, ale zlokalizowany w bardzo delikatnym obszarze. Ważne jest, aby pamiętać, że ból krocza może nawracać w kolejnych ciążach – badania pokazują, że u 41-77% kobiet problem powraca, często w bardziej nasilonej formie^5,7.

Jak rozpoznać różne rodzaje bólu w okolicy miednicy?

Kłucie w pochwie w ciąży, szczególnie w 2. i 3. trymestrze, to dość częsta dolegliwość, zwykle spowodowana naturalnymi zmianami w organizmie. W drugim trymestrze może wynikać z rozciągania więzadeł macicy i zwiększonego przepływu krwi – odczuwane jest wtedy jako krótkie, ostre ukłucia, podobne do nagłego skurczu. W trzecim trymestrze kłucie może nasilać się, zwłaszcza podczas chodzenia lub zmiany pozycji, ponieważ dziecko naciska na nerwy i struktury miednicy. Dodatkowo może pojawić się kłujący ból w okolicy wzgórka łonowego, który wiąże się z rozluźnianiem spojenia łonowego. Choć objawy te są zwykle niegroźne, warto skonsultować się z lekarzem, jeśli towarzyszy im krwawienie, gorączka lub silny, utrzymujący się ból.^3,6.

Ból spojenia łonowego – co warto wiedzieć?

Ból spojenia łonowego w ciąży, znany również jako rozejście spojenia łonowego (SPD), to stan dotykający od 1 na 5 do 1 na 800 ciężarnych kobiet, w zależności od jego nasilenia. Spojenie łonowe to chrząstka łącząca dwie kości łonowe z przodu miednicy, która pod wpływem hormonu relaksyny staje się bardziej elastyczna podczas ciąży. Gdy to rozluźnienie jest nadmierne, może dojść do niestabilności stawu, a nawet do jego częściowego rozejścia się, co powoduje znaczny ból. Kobiety opisują ból spojenia łonowego w ciąży jako ostry, kłujący lub przypominający złamanie, który nasila się podczas chodzenia, wstawania z łóżka, wchodzenia po schodach czy rozstawiania nóg. Charakterystyczny jest również “kaczkowaty” chód, który przyszłe mamy przyjmują, aby zminimalizować dyskomfort^3,5.

Diagnoza bólu spojenia łonowego w ciąży opiera się głównie na objawach klinicznych, ponieważ rentgen nie jest zalecany podczas ciąży ze względu na promieniowanie. Lekarz ginekolog-położnik może zlecić badanie ultrasonograficzne, aby ocenić przestrzeń między kośćmi miednicy, lub skorzystać z rezonansu magnetycznego dla dokładniejszej oceny. Ważne jest wczesne rozpoznanie tego stanu, ponieważ odpowiednie leczenie może znacznie poprawić jakość życia przyszłej mamy. Nieleczony ból spojenia łonowego może prowadzić do znacznego ograniczenia mobilności, a w skrajnych przypadkach może wpływać na sposób porodu – niektóre kobiety mogą wymagać cesarskiego cięcia ze względu na niemożność odpowiedniego rozstawienia nóg podczas porodu naturalnego³.

Jakie są skuteczne sposoby łagodzenia bólu krocza?

Leczenie bólu krocza w ciąży koncentruje się głównie na metodach niefarmakologicznych, które są bezpieczne dla rozwijającego się dziecka. Jedną z najskuteczniejszych metod jest fizjoterapia specjalistyczna, prowadzona przez terapeutów doświadczonych w pracy z ciężarnymi kobietami. Fizjoterapeuta może nauczyć przyszłą mamę specjalnych ćwiczeń wzmacniających mięśnie dna miednicy, brzucha, pleców i bioder, co pomaga w stabilizacji stawów miednicy. Szczególnie polecane są ćwiczenia Kegla, które wzmacniają mięśnie dna miednicy, oraz łagodne aktywności jak pływanie i joga dla ciężarnych. Ważne jest również nauczenie się prawidłowych wzorców ruchowych – jak bezpiecznie wstawać z łóżka, siadać czy wchodzić do samochodu. Masaż leczniczy wykonywany przez wykwalifikowanego specjalistę może przynieść ulgę w bólu i poprawić krążenie w okolicy miednicy, choć powinien być przeprowadzany bardzo delikatnie i z uwzględnieniem specyfiki ciąży^2,4,6.

Pomocne mogą być również proste zmiany w codziennym życiu i odpowiednie wsparcie mechaniczne. Noszenie specjalnego pasa ciążowego lub bielizny podtrzymującej może znacznie zmniejszyć dyskomfort związany z bólem krocza w ciąży poprzez stabilizację miednicy. Podczas siadania warto używać poduszki w kształcie pączka (donut), która odciąża krocze od nacisku. Sen z poduszką między nogami pomaga utrzymać prawidłowe ułożenie miednicy i zmniejsza napięcie mięśni – ważne jest również ściskanie kolan podczas obracania się w łóżku. Ciepłe kąpiele mogą przynieść tymczasową ulgę, rozluźniając napięte mięśnie i poprawiając krążenie krwi. Codzienne nawyki i sposób poruszania się mają ogromny wpływ na nasilenie dolegliwości bólowych w okolicy krocza. Małe zmiany w rutynie mogą przynieść znaczną ulgę i poprawić komfort życia przyszłej mamy. Aby zminimalizować dyskomfort, warto stosować się do kilku praktycznych wskazówek^1,2:

• unikaj długiego stania na jednej nodze;
• nie noś ciężkich toreb na jednym ramieniu;
• nie siadaj ze skrzyżowanymi nogami;
• wchodź po schodach stopień po stopniu zamiast na przemian;
• ubieraj się w pozycji siedzącej;
• unikaj noszenia wysokich obcasów;
• regularnie wykonuj łagodną aktywność fizyczną, jak pływanie czy joga dla ciężarnych.

Kiedy należy skonsultować się z lekarzem w przypadku bólu krocza?

Chociaż ból krocza w ciąży jest często normalnym objawem, istnieją sytuacje, w których konieczna jest konsultacja lekarska. Rozpoznanie objawów wymagających interwencji medycznej jest kluczowe dla bezpieczeństwa zarówno mamy, jak i dziecka. Wczesne zgłoszenie się do specjalisty może zapobiec powikłaniom i znacznie poprawić komfort życia w czasie ciąży. Niepokojące objawy wymagające wizyty u lekarza prowadzącego ciążę to:

• silny ból uniemożliwiający normalne funkcjonowanie;
• nieprzyjemnie pachnące upławy z pochwy;
• krwawienie z dróg rodnych;
• trudności z oddawaniem moczu;
• obrzęk;
• problemy z zaszytymi ranami po ewentualnych zabiegach.

Niektóre objawy mogą wskazywać na poważne powikłania neurologiczne, które stanowią zagrożenie dla zdrowia i wymagają natychmiastowej reakcji. Te symptomy nie powinny być bagatelizowane ani odkładane na później, ponieważ mogą prowadzić do trwałych uszkodzeń. W przypadku wystąpienia któregokolwiek z poniższych objawów, należy niezwłocznie skontaktować się z numerem alarmowym 112. Szczególnie alarmujące są objawy neurologiczne, które wymagają natychmiastowej pomocy medycznej²:

• drętwienie w okolicy miednicy lub nóg;
• uczucie “mrowienia”;
• problemy z kontrolowaniem pęcherza lub jelit;
• niemożność odczuwania pochwy lub odbytu z powodu drętwienia.

Jeśli ból nie poprawia się mimo stosowania domowych metod łagodzenia lub wręcz się nasila, również warto udać się do lekarza. Szczególnie ważna jest konsultacja, gdy ból pojawia się we wczesnej ciąży i towarzyszy mu krwawienie lub skurcze macicy – może to wskazywać na powikłania wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.

Lekarz ginekolog-położnik może przeprowadzić dokładne badanie, aby wykluczyć inne przyczyny bólu, takie jak zakażenia dróg moczowych czy problemy z kręgosłupem. W ramach standardowej opieki prenatalnej NFZ dostępne są badania ultrasonograficzne i konsultacje specjalistyczne, które mogą pomóc w diagnozie. W niektórych przypadkach może być konieczne zastosowanie bezpiecznych dla ciąży leków przeciwbólowych, takich jak paracetamol – ważne jest, aby wiedzieć, że leki przeciwzapalne jak ibuprofen nie są zalecane w ciąży. W bardziej zaawansowanych przypadkach lekarz może rozważyć iniekcje znieczulające do stawów miednicy, a w skrajnych sytuacjach, gdy ból jest nie do zniesienia i nie reaguje na inne metody leczenia, może być konieczna operacja stabilizacji stawów miednicy – jednak takie przypadki są bardzo rzadkie. Ważne jest, aby nie bagatelizować bólu i nie wstydzić się zgłaszania dyskomfortu – ciąża nie powinna być okresem cierpienia, a odpowiednia opieka medyczna może znacznie poprawić jakość życia przyszłej mamy. Lekarz może również udzielić cennych rad dotyczących przygotowania do porodu, szczególnie jeśli ból krocza jest związany z dysfunkcją spojenia łonowego, która może wpływać na sposób rozwiązania ciąży^2,7.

Czy ból krocza wpływa na poród i okres poporodowy?

Dla większości kobiet cierpiących na ból krocza w ciąży, poród naturalny pozostaje możliwy i bezpieczny. Ważne jest jednak odpowiednie przygotowanie i poinformowanie zespołu medycznego o problemach z bólem miednicy. W planie porodu warto zawrzeć informację o dysfunkcji stawów miednicy, aby położne i lekarze mogli dostosować pozycje podczas porodu i unikać nadmiernego rozstawienia nóg, które mogłoby pogorszyć stan stawów. Poród w wodzie może być szczególnie korzystny, ponieważ wypór wody odciąża stawy i pozwala na łatwiejsze poruszanie się. Niektóre pozycje, jak pozycja na czworakach czy na boku, mogą być bardziej komfortowe niż tradycyjna pozycja ginekologiczna, która wymaga znacznego rozstawienia nóg^2,4.

Dobrą wiadomością jest to, że u większości kobiet ból krocza w ciąży i problemy ze stawami miednicy ustępują stosunkowo szybko po porodzie. Badania pokazują, że około 83% kobiet odczuwa znaczną poprawę w ciągu 6 tygodni po porodzie, a niemal połowa z nich (44%) czuje się znacznie lepiej już po 2 tygodniach. Jest to związane z powrotem hormonów do poziomu sprzed ciąży i zmniejszeniem nacisku na struktury miednicy po urodzeniu dziecka. Jednak u niektórych kobiet, szczególnie tych, które miały problemy z bólem miednicy przed ciążą lub przechodziły kilka ciąż, powrót do pełnej sprawności może trwać dłużej. W takich przypadkach kontynuacja fizjoterapii po porodzie może być konieczna. Ważne jest również pamiętanie, że ból krocza może nawracać w kolejnych ciążach, często w bardziej nasilonej formie, dlatego kobiety, które doświadczyły tego problemu, powinny być szczególnie ostrożne i wcześnie rozpocząć profilaktykę w kolejnych ciążach².

Podsumowanie

Ból krocza w ciąży to powszechna dolegliwość, która może znacząco wpływać na komfort życia przyszłej mamy, szczególnie w 2 i 3 trymestrze. Uczucie rozpierania w kroczu w ciąży, kłucie w pochwie czy ból spojenia łonowego to naturalne konsekwencje zmian zachodzących w organizmie kobiety podczas oczekiwania na dziecko. Chociaż objawy te mogą być bardzo nieprzyjemne i ograniczać codzienne funkcjonowanie, zazwyczaj nie stanowią zagrożenia dla zdrowia dziecka i ustępują po porodzie. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie problemu i zastosowanie odpowiednich metod łagodzenia bólu, takich jak fizjoterapia, odpowiednie wsparcie mechaniczne czy modyfikacja codziennych aktywności. Pamiętajmy, że ciąża nie powinna być okresem cierpienia – jeśli ból jest bardzo silny lub towarzyszy mu inne niepokojące objawy, warto skonsultować się z lekarzem, który może zaproponować bezpieczne i skuteczne metody leczenia.

Przywry (łac. Trematoda) to pasożyty, które bytują w zwierzętach i ludziach. Mają płaskie ciało z przyssawkami, którymi przyczepiają się do różnego podłoża. Przywrzyca natomiast to choroba wywoływana przez przywry. Z racji miejsca, w którym osiadają przywry, wyróżniamy następujące rodzaje tych pasożytów:

• przywry krwi,
• przywry wątrobowe (a dokładniej żółciowe),
• przywry jelitowe,
• przywry płucne.

Człowiek zawsze jest żywicielem ostatecznym przywry. Żywicielami pośrednimi są zwykle ślimaki słodkowodne, chociaż w przypadku niektórych gatunków można wyróżnić kilka żywicieli pośrednich [1].

Do zarażenia dochodzi najczęściej poprzez spożycie zanieczyszczone pokarmu z larwami. Najczęściej jest to surowa woda lub rośliny wodne. Innym sposobem może być konsumpcja zarażonych i niepoprawnie obrobionych termicznie ryb. Istnieje także możliwość wniknięcia cerkarii (stadium pośredniego) przywry bezpośrednio do organizmu człowieka przez skórę, np. podczas kontaktu z wodą [1].

Przywry – objawy. Po czym poznać ich obecność?

Objawy chorób pasożytniczych wywołanych przez przywry zależą od ich lokalizacji. Jak wykryć przywry? W większości przypadków pierwsze objawy zarażenia przywrami są niejednoznaczne. Przypominają klasyczne przeziębienie. Chory może być osłabiony, mieć dreszcze, gorączkę oraz bóle mięśni. Jeśli zarażenie pochodzi od przywry wątrobowej, to bardzo często pacjent skarży się na ból w prawej, górnej części brzucha [1-3].

W miarę rozwoju choroby, w przypadku przywr wątrobowych, dochodzi do zaburzeń związanych z transportem żółci przed przewody żółciowe. Może dojść do ich obstrukcji i objawów typowych dla kamicy żółciowej. W zaawansowanej chorobie pacjent może doświadczyć zapalenia trzustki lub uszkodzenia wątroby [2,3].

Objawy przywry płucnej bywają podobne. Nie dochodzi tu do zaburzeń dotyczących przewodów żółciowych, chociaż pacjent może skarżyć się na ból brzucha. Przy tym pasożycie chory najczęściej skarży się na ból w klatce piersiowej i uporczywy, suchy kaszel. Kaszel po pewnym czasie przechodzi w produktywny i pojawia się wydzielina – często zabarwiona krwią [4].

Przywra krwi może prezentować objawy charakterystyczne dla każdej z przywrzyc. Jaja tej przywry są transportowane wraz z krwią do innych narządów, np. wątroby, płuc lub pęcherza moczowego, co w efekcie może je uszkadzać. U chorego z przywrą krwi można zdiagnozować anemię, zaburzenia myślenia i niedożywienie [5].

Jak wykryć przywry?

Objawy przywr są dość niespecyficzne. Jak najlepiej i najszybciej wykryć przywry? Do wykrycia przywr, a dokładniej ich jaj służy badanie mikrobiologiczne kału. Badanie powinno być wykonane kilka razy i może nie dać pozytywnego wyniku bezpośrednio po zarażeniu, gdyż czasami od zarażenia do wydzielania jaj upływa sporo czasu – często od 6 do 8 tygodni. Do badań wykorzystuje się także próbki moczu [1].

Do wykrywania przywr wykorzystuje się także badania krwi. Jednym z objawów przywrzycy jest eozynofilia (zwiększona liczba eozynofilów). W przypadku motylicy wątrobowej wskazówką mogą być podwyższone poziomy enzymów wątrobowych i bilirubiny, co świadczy o niepoprawnej pracy tego narządu. Wykonuje się także badania immunologiczne, które mają na celu wykrycie specyficznych przeciwciał i antygenów [1].

Do diagnostyki stosuje się także badania obrazowe, takie jak USG, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny [1].

Jakie są skuteczne leki na przywry?

Jeśli pasożyt zostanie wykryty, to jak się pozbyć przywry? Czy istnieją skuteczne leki na przywry? Podstawowymi lekami stosowanymi w celu pozbycia się przywr są leki przeciwpasożytnicze. Do leczenia przywrzycy powinno stosować się głównie prazykwantel i triklabendazol. Zasady stosowania przedstawia Tabela 1.

Tabela 1. Dawkowanie leków na przywry [6,7]

Inne leki na przywry to albendazol (Zentel) i mebendazol (Vermox). To substancje, które zakłócają przemianę materii pasożytów poprzez zmniejszenie produkcji energii, co prowadzi do ich śmierci. Nie są to leki I rzutu w leczeniu przywrzyc, jednak z racji trudnej dostępności wyżej wymienionych leków, mogą być stosowane [8].

Jak stosować albendazol i mebendazol do leczenia przywry? Zalecenia prezentuje Tabela 2.

Tabela 2. Dawkowanie albendazolu i mebendazolu w leczeniu przywrzyc [8].

Natomiast nie są to polecane schematy terapeutyczne, gdyż ich skuteczność jest niższa niż leki I rzutu i niosą za sobą więcej działań niepożądanych.

Czy jest możliwe leczenie naturalne przywry?

W internecie można natknąć się na sposoby naturalnego leczenia przywr. Poleca się tam stosowanie ziół takich jak wrotycz lub piołun. Niektórzy zalecają przyjmowanie żywicy z balsamowca mirra.

Zioła mają oczywiście działanie przeciwpasożytnicze, jednak przy zarażeniu przywrami nie wyleczą nas z choroby. Nie ma na to dowodów naukowych. Stosowanie jedynie ziół może opóźnić rozpoczęcie terapii i być przyczyną większych szkód dla organizmu niż pożytku.

Jest to nowoczesny, wielowarstwowy opatrunek ze specjalnej gąbki, sprawdzający się szczególnie dobrze w terapii przewlekłych, trudno gojących się ran. Do innych nazw opatrunków podciśnieniowych należą opatrunek próżniowy, NPWT lub VAC. Działa przy użyciu próżni jako podciśnieniowa terapia. Dopasowuje się i szczelnie zamyka ranę, jednocześnie skutecznie odprowadzając wysięk, dzięki zastosowaniu specjalnej pompy. Dzięki wytworzeniu podciśnienia możliwe jest usunięcie zanieczyszczeń do specjalnego kanistra. Należy pamiętać, że ze względu na chłonne właściwości opatrunku, nie może on być używany w łożysku rany suchej oraz w przypadku wystąpienia martwicy [1].

Z jakich warstw składa się opatrunek próżniowy?

Opatrunek próżniowy składa się z następujących warstw:

• zewnętrznej warstwy paroprzepuszczalnej i ochronnej — jest to folia poliuretanowa działająca analogicznie jak opatrunki poliuretanowe w postaci błony półprzepuszczalnej (ta warstwa redukuje ryzyko zakażenia rany);
• kolejną warstwą jest opatrunek chłonny (superabsorbent) – może pochłonąć nawet  do 300 ml wysięku i utrzymać go poza powierzchnią rany;
• następnie występuje warstwa śluzy (AIRLOCK) – pozwala na równomierne rozprowadzanie podciśnienia na całej powierzchni rany;
• jako ostatnia występuje silikonowa warstwa przylepna — zabezpiecza ona skórę wokół rany, jak również zmniejsza ból przy zmianie opatrunku [1,2].

Opatrunek VAC — jak działa?

Opatrunki próżniowe, inaczej zwane VAC (Vacuum-Assisted Closure), są zaawansowaną metodą leczenia ran, która powinna odbywać się pod nadzorem personelu medycznego. Samo jego zastosowanie składa się z następujących etapów:

1. Przygotowanie rany — ranę należy starannie oczyścić i przygotować do aplikacji opatrunku.
2. Umieszczenie opatrunku — jest on umieszczany na ranie, pianka jest umieszczana w ranie, a folia przykrywa obszar wokół ran.
3. Tworzenie podciśnienia — opatrunek VAC jest podłączany do pompy, dzięki czemu tworzone jest  kontrolowane podciśnienie nad raną.
4. Usunięcie płynów i przyspieszenie gojenia — dzięki wytworzonemu wcześniej podciśnieniu, płyny z rany są wciągane do specjalnego zbiorniczka, co przyspiesza proces gojenia rany.
5. Monitorowanie — gojenie rany jest monitorowane przez personel medyczny, który może zmodyfikować parametry podciśnienia w razie potrzeby [1,2].

Podciśnieniowe leczenie ran metodą vac — kiedy należy go stosować?

Ten typ leczenia ran jest w szczególności polecany w przypadku:

• wystąpienia silnego stanu zapalnego i krytycznej kolonizacji tkanek (siły obronne gospodarza nie są w stanie pokonać atakującego je patogenu);
• jeżeli rany są sączące oraz trudno gojące się;
• źle zaopatrzone zamknięte rany chirurgiczne;
• tego typu plastry świetnie sprawdzają się po oparzeniach, przeszczepach czy cesarskim cięciu [3].

Opatrunek podciśnieniowy — cena terapii

Leczenie tego typu jest związane najczęściej z hospitalizacją pacjenta lub jest prowadzone pod stałą opieką medyczną. Główne koszty tej terapii, oprócz samego plastra i pompy, wiążą się więc z kosztami opieki medycznej nad pacjentem. Jednakże zastosowanie tej metody znacznie przyspiesza proces gojenia ran z wysiękiem, co ostatecznie przekłada się na zmniejszony koszt leczenia potencjalnych powikłań oraz skraca czas leczenia. O ile więc koszt takiego plastra (najczęściej jest to kilkaset złotych) wydaje się wysoki w porównaniu do standardowych środków opatrunkowych, to jest on jedynie pozornie wyższy. Tego typu plastra nie trzeba często zmieniać, rany szybciej się goją i rzadziej dochodzi do powikłań, co często przekłada się na zmniejszenie kosztów leczenia [1-3].

Opatrunek podciśnieniowy — opinie i przykłady

PICO 7 system do podciśnieniowej terapii leczenia ran, wyrób medyczny

Skład

• Opakowanie w składzie ma 2 sztuki opatrunków piankowych, pompę, 10 pasków mocujących i 2 baterie AA.

Stosowanie

• Opatrunek powinien być zakładany wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny i należy go zmieniać w zależności od potrzeby (nie rzadziej niż co 7 dni).

Wskazania

• Może być stosowany w przypadku ran przewlekłych, ciętych, urazowych, prostych czy rozchodzących się, jak również oparzeń II stopnia, owrzodzeń, przeszczepów skóry czy ran pooperacyjnych.

O produkcie

• dostępne są warianty 15 x 15 cm, 15 x 20 cm i 10 x 30 cm;
• opatrunek należy bezwzględnie chronić przed bezpośrednim kontaktem z wodą, a zamocowana w opatrunku rurka powinna być skierowana do dołu;
• w związku z magnesem wbudowanym w pompę należy trzymać ją minimum 10 cm od urządzeń wszczepialnych, takich jak rozrusznik serca, defibrylator, sztuczne zastawki, pompy insulinowe, itd.;
• nie wolno używać wyrobu medycznego do odsysania wydzieliny z dróg oddechowych, drenażu opłucnej, śródpiersia lub klatki piersiowej oraz odsysania pola operacyjnego;
• opatrunek może być  niebezpieczny podczas wykonywania rezonansu magnetycznego, dlatego przed wejściem do pomieszczenia, w którym wykonywane jest badanie, trzeba wyjąć pompę z opatrunku [4].

Avance® Solo zestaw do podciśnieniowego leczenia ran (pompa + kanister), wyrób medyczny

Skład

• Uwaga, zestaw nie zawiera opatrunków, a wyłącznie pompę, która zapewnia ciągłe podciśnienie – 125 mmHg do 14 dni oraz mocowany do pompy pojemnik jednorazowego użytku, przeznaczony do zbierania płynu i wysięku z rany.

Stosowanie

• Terapia jednym systemem może trwać do 14 dni.

Wskazania

• Wyrób medyczny może być stosowany w m.in. przypadku terapii ran pooperacyjnych, endoprotezoplastyce, cesarskim cięciu, histerektomii, rekonstrukcji ściany brzucha, mastektomii czy terapii ran otwartych.

O produkcie

• system powinien być zakładany lub zmieniany przez wykwalifikowany personel medyczny;
• nadmiar płynu jest transportowany do kanistra o pojemności 50 ml;
• intencyjny system obsługi i kontroli dzięki 3 alarmom wizualnym i dźwiękowym [5].

Podsumowanie

Opatrunki podciśnieniowe są niezaprzeczalnym kamieniem milowym w leczeniu trudno gojących się ran. Znacznie przyspieszają proces gojenia oraz zmniejszają ryzyko infekcji. Technologia ta ma wciąż kilka mankamentów, takich jak cena czy konieczność bycia pod nadzorem wykwalifikowanego personelu medycznego. Mimo to w wielu sytuacjach potrafią znacznie poprawić sytuację pacjentów. Warto na bieżąco śledzić ewolucję tego typu technologii.

W przeciwieństwie do dorosłych pacjentów, u których większość napadów ma charakter uogólniony, u dzieci napady mają bardzo zróżnicowany charakter. Wiele z nich przez długi czas może przebiegać w sposób niezauważalny dla otoczenia, szczególnie wśród najmłodszej grupy pacjentów, co sprawia, że niekiedy upływa nawet kilka miesięcy, zanim rodzice zgłoszą się do specjalisty. Padaczka jest schorzeniem przewlekłym i społecznie wciąż stygmatyzującym. Z tego względu wymaga ona jak najszybciej wdrożenia skutecznego leczenia farmakologicznego oraz wsparcia psychologicznego pacjentów i ich rodzin.

Co to jest padaczka?

Padaczka jest przewlekłą chorobą mózgu. Objawia się występowaniem spontanicznych nawracających napadów padaczkowych, które powstają w wyniku nieprawidłowej i nadmiernej czynności bioelektrycznej komórek nerwowych mózgu. Przebieg napadu zależy od lokalizacji i wielkości obszaru mózgu, w którym występują nieprawidłowe wyładowania bioelektryczne.

Jakie są przyczyny padaczki u dzieci?

• Uszkodzenia mózgu w okresie życia płodowego (np. wady rozwojowe mózgu), przy porodzie i w dalszych latach życia na skutek: niedotlenienia mózgu, stanów zapalnych (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, toksoplazmoza, cytomegalia), urazów czaszki, guzów mózgu, zaburzeń metabolicznych.
• Czynniki genetyczne- wrodzona predyspozycja do napadów padaczkowych, która może występować też u innych członków rodziny.
• Padaczka o nieznanej przyczynie — u około 50% osób z padaczką, pomimo badań nie udało się ustalić jej przyczyny.

Jak wygląda rozpoznanie padaczki?

Rozpoznanie padaczki może być wyłącznie przez lekarza neurologa na podstawie:

• Dokładnego wywiadu dotyczącego m.in. przebiegu ciąży, porodu, rozwoju psychoruchowego dziecka, przebytych chorób i urazów, opisu przebiegu napadów, występowania padaczki w rodzinie,
• Badania elektroencefalograficznego (EEG),
• Badania obrazowego (rezonans magnetyczny mózgu),
• Badania krwi,
• Badania genetyczne– dostępne nowoczesne badanie WES. Pozwala ono na przeanalizowanie całego materiału genetycznego.

Czym należy kierować się przy wyborze leków przeciwpadaczkowych u dzieci?

Przy wybieraniu leku przeciwpadaczkowego dla dziecka należy kierować się przede wszystkim względami skuteczności i bezpieczeństwa jego użycia. Idealny lek dla dziecka powinien mieć potwierdzoną skuteczność i bezpieczeństwo w badaniach na dzieciach, w monoterapii, a także szeroki zakres działania przeciwpadaczkowego.

Dodatkowo powinien cechować się takimi parametrami farmakokinetycznymi, które zapewniłyby możliwość szybkiego nasycenia. Istotną cechą jest także brak wpływu na funkcje poznawcze i układ hormonalny, szczególnie u dziewcząt. Lek taki powinien być przygotowany w postaciach, które łatwo podać dzieciom, oraz mieć odpowiedniki o przedłużonym działaniu.

Przy wybieraniu leków przeciwpadaczkowych należy wziąć pod uwagę ich powinowactwo do określonych typów napadów padaczkowych oraz w przypadku łączenia leków ich powinowactwo do receptorów.

Jakie są zasady leczenia padaczki?

Przeważająca część pacjentów cierpiących na padaczkę wymaga regularnego i długotrwałego podawania leków przeciwpadaczkowych. Celem leczenia powinno być utrzymanie normalnego stylu życia, możliwego dzięki pełnej kontroli napadów, bez występowania objawów niepożądanych.

1. Leczenie rozpoczyna się od jednego leku przeciwpadaczkowego, tzw. monoterapia. To pozwoli uzyskać kontrolę napadów i uniknąć działań niepożądanych u większości chorych (ok. 60%), a także umożliwia szybkie wykrycie pojawiających się zjawisk tolerancji lub wpływu leczenia na funkcje poznawcze.
2. Zazwyczaj, szczególnie u dzieci, lek wprowadza się powoli, zaczynając od małych dawek i stopniowo je zwiększając, zwykle w ciągu 2-4 tygodni, aż do całkowitej założonej dawki.
3. Ocenę skuteczności leczenia należy przeprowadzić 2-4 tygodnie po osiągnięciu dawki całkowitej. W ocenie częstości napadów niezbędne jest też prowadzenie tzw. dzienniczka napadów.
4. W przypadku braku należytej kontroli napadów należy zwiększyć dawkę leku do dawki maksymalnej lub do wystąpienia objawów ubocznych leku.
5. Gdy pomimo leczenia nie ma poprawy, zamienia się dotychczasowy lek na inny, a następnie stopniowo odstawić poprzedni.  W przypadku częściowej poprawy należy rozważyć dodanie drugiego leku przeciwpadaczkowego.

Jakie są leki przeciwpadaczkowe dla dzieci?

Leki blokujące kanały sodowe — ich działanie ma na celu zapobiegnięcie wytworzeniu się ponownego potencjału czynnościowego i wywołania kolejnego wyładowania na inne obszary mózgu. Leki zaliczane do tej grupy to:

• Karbamazepina — jest lekiem z wyboru w leczeniu napadów częściowych i napadów toniczno-klonicznych.
• Fenytoina — stosowana w leczeniu napadów częściowych, stanów padaczkowych i napadów uogólnionych.
• Kwas walproinowy — oraz jego sole stosowane są w leczeniu wszystkich postaci padaczki.
• Lamotrygina — wskazana jest w terapii napadów częściowych oraz wtórnie uogólnionych toniczno-klonicznych.
• Okskarbazepina — wykorzystywana  w leczeniu napadów częściowych u osób dorosłych i dzieci po 6. roku życia.

Leki blokujące kanały wapniowe — zmniejszają częstotliwość rytmicznych wyładowań oraz hamują wydzielania neuroprzekaźników pobudzających. Leki zaliczane do tej grupy to:

• Etosuksymid — to lek stosowany z wyboru w napadach nieświadomości, napadach mioklonicznych oraz toniczno-klonicznych.
• Levetiracetam — lek stosowany w monoterapii oraz terapii skojarzonej napadów częściowych u osób powyżej 16. roku życia.

Leki aktywujące przekaźnictwo GABA-ergiczne — leki z tej grupy zapobiegają powstawaniu oraz szerzeniu się aktywności drgawkowej mózgu. Leki zaliczane do tej grupy to:

• Wigabatryna — stosowana w leczeniu napadów częściowych, opornych na leczenie innymi lekami.
• Tiagabin — jest lekiem przeznaczonym do stosowania w skojarzonym leczeniu napadów częściowych lub wtórnie uogólnionych, opornych na leczenie innymi lekami.

Leki blokujące przekaźnictwo glutaminergiczne — leki z tej grupy wpływają na zahamowanie pracy receptorów, z którymi łączą się aminokwasy pobudzające- kwas L-glutaminowy i kwas asparaginowy. Lekiem zaliczanym do tej grupy jest:

• Topiramat- lek ten może być stosowany już od 2. roku życia w napadach częściowych, a także u osób dorosłych w leczeniu bólu migrenowego.

Czy padaczka jest uleczalna?

Obecnie padaczka uważana jest za chorobę możliwą do wyleczenia lub co najmniej zaleczenia. Najistotniejsze jest to, aby w momencie pojawienia się pierwszych objawów tej choroby jak najszybciej uzyskać właściwą diagnozę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Padaczka i jej leczenie zaburzają pracę mózgu, a co za tym idzie, ograniczają możliwości poznawcze człowieka. Ma to szczególne znaczenie w okresie rozwojowym, kiedy poszczególne funkcje rozwijają się i doskonalą. Odpowiednio zaprogramowana i wcześnie podjęta terapia umożliwia wyrównanie rozpoznanych deficytów, odzyskanie utraconych funkcji, a przez to zapewnienie dzieciom z padaczką pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Leki stosowane w leczeniu padaczki pozwalają zredukować lub całkowicie wyeliminować drgawki związane z padaczką oraz ograniczają rozprzestrzenianie się wyładowań elektrycznych na inne części mózgu. Wszystko to zazwyczaj pozwala opanować padaczkę. Dla pacjentów, którzy nie reagują na leki, padaczka może być wówczas leczona na inne sposoby np. stymulacja nerwu błędnego, zabieg chirurgiczny na tkance mózgowej, a także dieta ketogenna.

Jakie są konsekwencje nieleczonej padaczki?

Skutki zupełnego braku terapii obejmują przede wszystkim dalsze postępowanie choroby, możliwe zwiększenie częstotliwości i/lub intensywności napadów, trwałe uszkodzenia lub zaburzenia neurologiczne, a skrajnych przypadkach nawet śmierć.

Podsumowanie

W ostatnich latach prowadzonych jest wiele wieloośrodkowych, zaawansowanych projektów nad tą chorobą i choć odkrywamy nowe czynniki i poznajemy odpowiedzi na nowe pytania, to jednak dużo z nich wciąż pozostaje pod znakiem zapytania.

Konwencjonalne „stare” leki przeciwpadaczkowe nadal odgrywają dominującą rolę w terapii padaczki i nadal pozostają lekami pierwszego rzutu. Nowe leki niewątpliwie przyczyniły się do zwiększenia odsetka pacjentów wolnych od napadów oraz tych ze znaczną poprawą, jednak w ocenie długoterminowej nie spełniły pokładanych nadziei. Oczywiście poszukiwania nowych cząsteczek są kontynuowane, ponieważ nadal puste jest miejsce idealnego leku przeciwpadaczkowego.

Oczar wirginijski (Hamamelis virginiana) należy do rodziny oczarowatych (Hamamelidaceae). Roślina ta pochodzi z Ameryki Północnej, jednak jej atrakcyjne właściwości sprawiły, że jest chętnie uprawiana w Europie oraz Azji. Może być krzewem lub drzewem. Na przełomie jesieni i zimy roślina kwitnie, wytwarzając atrakcyjne kwiaty o żółtej barwie. Surowcem leczniczym (a także wykorzystywanym w kosmetologii) są liście, kora oraz gałązki oczaru [1,2].

Oczar wirginijski — właściwości. Jak działa ta roślina?

Najważniejsze substancje aktywne, które zawiera oczar wirginijski to garbniki (m.in. hamamelitanina). Inne substancje odpowiadające za działanie lecznicze i kosmetyczne to proantocyjanidyny, kwas galusowy, a także kwas kawowy, chinowy, saponiny i flawonoidy. Surowiec zawiera również olejek eteryczny. Ważną właściwością oczaru, jest działanie ścigające, za które odpowiadają głównie garbniki. Zastosowanie preparatów z oczaru wirginijskiego na skórę i błony śluzowe, pozwala na uszczelnienie błon komórkowych oraz zmniejszenie przepuszczalności naczyń włosowatych.

Inną właściwością jest działanie przeciwbakteryjne. Wyciągi wodne z liści oczaru wirginijskiego okazały się skuteczne w hamowaniu wzrostu niektórych bakterii, takich jak Escherichia coli,  Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Enterococcus faecalis. Woda oczarowa, ceniona jest również za właściwości przeciwzapalne. Działanie antyoksydacyjne wykazały hamamelitaniny, które w badaniach z wykorzystaniem spektroskopii elektronowego rezonansu magnetycznego hamowały produkcję rodników hydroksylowych oraz ponadtlenkowych [1,2,3].

Oczar wirginijski w kosmetyce. Jakie ma zastosowanie?

Oczar wirginijski to roślina, która szczególnie ceniona jest podczas produkcji kosmetyków. Wyciągi z oczaru wirginijskiego są bowiem częstym składnikiem kremów, toników, hydrolatów. Szczególnie cenią je osoby ze skórą trądzikową, dla których preparaty zawierające oczar wirginijski są zalecane. Pozwalają na uregulowanie ilości wydzielanego przez skórę trądzikową sebum. Ponadto jest to roślina, której właściwości wykorzystuje się w kosmetykach dla skóry skłonnej do uszkodzeń i podrażnień m.in. do cery naczynkowej (jak np. preparaty łagodzące podrażnienia po oparzeniach słonecznych) [1,2].

Na co pomaga oczar wirginijski?

Oczar wirginijski ze względu na właściwości przeciwzapalne, ściągające, a także wzmacniające i uszczelniające naczynia żylne, stosowany jest w przypadku hemoroidów, czyli żylaków odbytu. W aptekach dostępne są m.in. preparaty gotowe w formie czopków homeopatycznych (Avenoc). Oczar wirginijski maść na hemoroidy z tym składnikiem, dostępna jest jako preparat  homeopatyczny (Proktosanol).

Oczar wirginijski na żylaki to kolejne zastosowanie tej wszechstronnej rośliny. Jest to częsty składnik żeli i kremów na tzw. zmęczone nogi, czyli dla osób podatnych na występowanie żylaków nóg (np.długotrwale stojących w pracy). Często preparaty te wzbogacone są także w inne składniki jak wyciąg z kasztanowca, również wykazujący korzystny efekt w przypadku żylaków (np. żel z oczaru wirginijskiego Farm-vix).

Wymienione dotychczas zastosowania dotyczyły stosowania oczaru zewnętrznie, natomiast można stosować go także wewnętrznie. Oczar wirginijski do picia stosuje się przede wszystkim w przypadku stanów zapalnych żołądka oraz przełyku. Okazał się również skuteczny w łagodzeniu dolegliwości związanych z chorobą wrzodową żołądka. Przed zastosowaniem doustnym należy go odpowiednio przygotować, sporządzając odwar oczarowy [1,2].

Oczar wirginijski w studio tatuażu

Jednym z ciekawszych zastosować oczaru wirginijskiego, (a dokładniej wodnego destylatu z liści i młodych gałęzi) jest jego wykorzystywanie w produkcji farb do tatuaży. Dzięki takiemu dodatkowi zapobiega się usuwaniu barwnika ze skóry [1].

Uchyłkowatość (diverticulosis), potocznie zwana uchyłkami, jest woreczkowatymi wypukłościami w przewodzie pokarmowym, a dokładniej w jelicie cienkim, grubym lub okrężnicy. Znaczna część pacjentów nie wie nawet, że może cierpieć na tę dolegliwość, bo często nie powoduje ona u nich żadnych objawów. Nie wszyscy pacjenci są jednak bezobjawowi. Mogą wystąpić m.in. takie objawy jak ból brzucha, niedrożność jelit, perforacja, krwawienie z przewodu pokarmowego, powstawaniem ropni czy przetok. Schorzenie to częściej dotyczy osób starszych i mieszkańców krajów rozwiniętych [1].

Zapalenie uchyłków jelita grubego – objawy. Po czym je rozpoznać?

Objawy uchyłków jelita grubego mogą się różnić w zależności od osoby, ale najczęstsze symptomy obejmują:

• Ból brzucha: Jest to jeden z głównych objawów uchyłków jelita grubego. Ból może występować w dolnej lewej części brzucha i być łagodny lub umiarkowany.
• Zaburzenia rytmu wypróżnień: Osoby z uchyłkami jelita grubego mogą doświadczać nieregularności w rytmie wypróżnień, takich jak zaparcia lub biegunka.
• Wzdęcia: Wzdęcia mogą wystąpić w wyniku gromadzenia się gazu w jelitach, co może prowadzić do dyskomfortu i uczucia pełności.
• Problemy z oddawaniem stolca: U niektórych osób z uchyłkami jelita grubego może występować trudność lub uczucie niepełnego wypróżnienia.
• Niestrawność: Objawy niestrawności, takie jak uczucie ciężkości po jedzeniu lub uczucie przepełnienia, mogą być związane z uchyłkami jelita grubego [2].

Jak diagnozuje się uchyłki jelita?

Diagnoza uchyłków jelita grubego zazwyczaj odbywa się za pomocą różnych badań i procedur diagnostycznych. Najczęściej stosowane metody diagnozy to:

• Kolonoskopia, która umożliwia bezpośrednie obejrzenie wnętrza jelita grubego za pomocą elastycznego wziernika.
• Tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI), które mogą dostarczyć szczegółowych obrazów jelita grubego w celu wykrycia ewentualnych uchyłków.
• Badanie kontrastowe jelit, które polega na podaniu pacjentowi specjalnego środka kontrastowego i wykonaniu serii zdjęć rentgenowskich, aby ujawnić uchyłki jelita grubego.
• Sigmoidoskopia, która umożliwia oględziny dolnej części jelita grubego za pomocą elastycznego wziernika.

W przypadku podejrzenia uchyłków jelita grubego istotne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu medycznego, włącznie z omówieniem objawów i historii pacjenta. W niektórych przypadkach mogą być również zalecane inne badania, takie jak badania obrazowe (np. rentgen klatki piersiowej) lub badania laboratoryjne.

Jak długo trwa zapalenie uchyłków jelita?

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Ani operacja, ani leczenie, z reguły nie usuwa całkowicie uchyłków. Nawet wycięcie miejsca, w którym znajdują się uchyłki, nie gwarantuje wyleczenia, mogą one zwyczajnie pojawić się w innych odcinkach jelita. Dlatego u pacjentów, którzy byli leczeni na to schorzenie, bardzo ważne są kontrolne badania lekarskie oraz stałe przyjmowania błonnika i picie dużej ilości płynów. Utrzymanie prawidłowej masy ciała i  regularnej aktywności fizycznej pozwala zapobiec nawrotom choroby [1,3].

Uchyłki jelitowe – jak je leczyć?

Z reguły bezobjawowa postać choroby nie wymaga specjalnego leczenia i podawania leków. Najczęściej wystarczy zmiana trybu życia, więcej aktywności fizycznej i odpowiednia dieta. Ważne jest również ograniczenie używek, takich jak papierosy czy alkohol oraz unikanie stresu. W przypadku objawowej postaci choroby lekarz może zalecić antybiotyk dostępny tylko na receptę – rifaksyminę np. Xifaxan. Stosowane są również probiotyki. Zażywanie preparatów zawierających duże ilości błonnika, jak np. siemię lnianie powinno być zalecone przez lekarza, w zależności od czynników indywidualnych związanych ze stanem zdrowia pacjenta i występującymi objawami. Leczenie najlepiej, jeżeli będzie prowadzone przez lekarza gastroenterologa [1,3].

Jaką dietę stosować na uchyłki jelita?

W leczeniu uchyłków jelita kluczowa jest odpowiednia dieta i aktywny tryb życia. Dąży się do przywrócenia prawidłowej mikrobioty i zapobiegnięciu wystąpienia nawrotów. W przypadku uchyłków jelita grubego dieta zasadniczo różni się w zależności od tego, czy schorzenie ma postać bezobjawową, czy występują już objawy. W bezobjawowej formie kluczowe jest picie dużej ilości płynów (nawet 2-3 litry dziennie) i spożywanie produktów bogatych w błonnik takich jak:

• pieczywo razowe, żytnie oraz otręby i płatki owsiane;
• rośliny strączkowe, takie jak soczewica, soja, fasola, ciecierzyca czy groch;
• gruboziarniste kasze, takie jak  pęczak, kasza gryczana czy jęczmienna oraz ryż brązowy;
• makaron razowy czy orzechy [1].

Z kolei przy objawowej postaci uchyłków jelita grubego dieta powinna być uboga w błonnik i lekkostrawna, czyli przeciwnie do formy bezobjawowej [1].

Siemię lniane a uchyłki jelita grubego – czy warto je stosować?

Siemię lniane, czyli nasiona lnu zwyczajnego, są dobrym źródłem błonnika pokarmowego. Z tego względu może być ono stosowane u pacjenta z nieobjawowymi uchyłkami jelita grubego. Siemię lniane zawiera ok. 2,5 g błonnika w łyżce preparatu. Dodatkowo regularnie stosowane, wpływa na utrzymanie prawidłowej masy ciała, obniża stężenia cholesterolu LDL, cholesterolu całkowitego, trójglicerydów i cukru we krwi. Może być stosowane w postaci samodzielnie przygotowanego kisielu lub galaretki (należy zalać 2 łyżki zmielonych nasion lnu szklanką wrzącej wody i zaparzać pod przykryciem przez 15-20 minut lub gotować przez 10-15 minut na wolnym ogniu). Warto zaznaczyć, że w przypadku uchyłków jelita, u części pacjentów całe nasiona mogą nasilać dolegliwości, dlatego lepiej wybierać formę mieloną [3].

Jakie preparaty stosować na uchyłki jelita grubego?

Jedną z przyczyn uchyłków w jelicie grubym są zaburzenia flory jelitowej, czyli bakterii, które naturalnie zasiedlają przewód pokarmowy człowieka. Dlatego w przypadku tego schorzenia zalecane jest przyjmowanie probiotyków. Kwalifikują się tutaj nie tylko preparaty dostępne w aptece (np. Osłonka Gastro, Tributron czy Sanprobi IBS), ale również naturalne kefiry i inne produkty spożywcze z naturalnymi probiotykami [1].

Tributron, kapsułki

O produkcie

• kompleksowy preparat składający się z maślanu sodu, probiotyku i prebiotyku;
• maślan sodu to źródło energii dla komórek jelita;
• 5 wyselekcjonowanych szczepów bakterii kwasu mlekowego zasiedlających jelito cienkie i grube; 
• Actilight® (fruktooligosacharydy) – pożywka niezbędna do wzrostu bakterii probiotycznych (prebiotyk);
• zastosowana technologia chroni bakterie kwasu mlekowego przed tlenem, temperaturą, wilgocią i pH żołądka;
• składniki pomagają w zachowaniu równowagi mikrobioty jelit;
• produkt polecany jest podczas i w trakcie antybiotykoterapii, dla osób z wrażliwymi jelitami i stosujących dietę lekkostrawną i ubogobłonnikową;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Osłonka Gastro, saszetki

O produkcie

• suplement diety;
• 1–2 saszetki dziennie;
• przeznaczony dla dzieci powyżej 3. roku życia oraz dorosłych;
• zawiera 5 mld CFU bakterii probiotycznych; najważniejsze szczepy to Bifidobacterium lactis FloraActive 32269, Lactobacillus rhamnosus FloraActive 19070-2, Lactobacillus acidophilus FloraActive 32418, Bifidobacterium longum FloraActive 32409 i Bifidobacterium bifidum FloraActive 32403;
• dodatkowe składniki: fruktooligosacharydy (Actilight) jako prebiotyk oraz witamina C;
• synbiotyk do uzupełniania diety, pomaga w zachowaniu równowagi mikroflory jelitowej;
• opakowanie: 20 saszetek.

Sanprobi IBS, kapsułki

O produkcie

• suplement diety – probiotyk;
• zawiera Lactobacillus plantarum 299v – 10 miliardów CFU w 1 kapsułce;
• wspiera równowagę mikroflory jelitowej, łagodzi bóle brzucha, zaparcia i biegunki;
• zalecany również w trakcie antybiotykoterapii;
• dawkowanie: 1-2 kapsułki dziennie;
• bez laktozy i glutenu;
• dla dorosłych i dzieci od 3. roku życia;
• może być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią;
• posiada pozytywną opinię Instytutu „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”;
• dostępne opakowanie: 20 kapsułek.

Osłonka Normal, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 5 mld CFU bakterii probiotycznych; najważniejsze szczepy to Bifidobacterium lactis FloraActive 32269, Streptococcus thermophilus FloraActive 32319, Lactobacillus rhamnosus FloraActive 19070-2 i Lactobacillus plantarum FloraActive 32383;
• dodatkowe składniki: fruktooligosacharydy (Actilight) jako prebiotyk oraz witamina C;
• synbiotyk do uzupełniania diety, szczególnie w trakcie i po antybiotykoterapii;
• dawkowanie u dorosłych: 1 kapsułka dziennie;
• przeznaczony dla dorosłych i dzieci powyżej 3. roku życia; kapsułkę można otworzyć i podać zawartość z letnim płynem lub z jogurtem;
• opakowania: 8 lub 10 kapsułek.

Multilac Synbiotyk, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• synbiotyk;
• zawiera 9 bakterii probiotycznych, w tym bakterie szczepów Bifidobacterium i Lactobacillus;
• prebiotykiem preparatu są fruktooligosacharydy;
• technologia MURE zwiększa odporność bakterii prebiotycznych na działanie soku żołądkowego;
• może być stosowany u dorosłych oraz dzieci, które mogą połknąć kapsułkę;
• dawkowanie to 1 kapsułka raz na dobę;
• nie trzeba przechowywać w lodówce;
• nie zawiera laktozy ani kazeiny;
• dostępny w opakowaniach po 10, 20 i 50 kapsułek.

W postępowaniu dietetycznym przy chorobie uchyłkowej wykorzystuje się również preparaty z maślanem sodu. Maślan jest krótkołańcuchowym kwasem tłuszczowym, który stanowi ważne źródło energii dla komórek nabłonka jelitowego i może wspierać prawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej. Przykładem preparatu łączącego kilka kierunków wsparcia jest wyżej wspomniany Tributron, który zawiera maślan sodu, probiotyczne szczepy bakterii oraz fruktooligosacharydy, czyli prebiotyk stanowiący pożywkę dla korzystnych bakterii jelitowych. Natomiast wśród preparatów zawierających sam maślan sodu można wymienić Debutir Forte lub Ibesan Maślan [4].

Debutir Forte, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawiera maślan sodu – 300 mg w 1 kapsułce;
• wspiera regenerację błony śluzowej jelita i równowagę mikroflory;
• nowoczesna technika mikrogranulacji pozwala na uwalnianie kwasu masłowego w jelicie cienkim i grubym;
• dawkowanie u dorosłych: 1 kapsułka 2 razy dziennie;
• może być stosowany u dzieci powyżej 7. roku życia;
• zaleca się stosowanie preparatu prze okres minimum 3 miesięcy;
• nie zawiera glutenu;
• dostępne opakowanie: 60 kapsułek.

Ibesan Maślan, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawiera maślan sodu – 150 mg w 1 kapsułce;
• wspiera postępowanie dietetyczne w chorobach zapalnych i czynnościowych jelit oraz biegunkach poantybiotykowych;
• może być stosowany u dzieci od 7. roku życia;
• bez glutenu;
• zalecane dawkowanie to 1-2 kapsułki dwa razy dziennie (rano i wieczorem) u dorosłych;
• stosować przez przynajmniej 3 miesiące;
• dostępny w opakowaniach po 60 kapsułek.

Z kolei wspomniane wcześniej siemię lniane może wspierać dietę osób z uchyłkami, zwłaszcza gdy celem jest zwiększenie podaży błonnika i regulacja wypróżnień. Można sięgać m.in. po mielone siemię lub odtłuszczony len mielony, pamiętając o odpowiednim nawodnieniu. Przy zaostrzeniu objawów ilość błonnika warto skonsultować z lekarzem. Przykładowym preparatem może być Len mielony odtłuszczony LenVitol.

LenVitol, len mielony odtłuszczony

O produkcie

• środek spożywczy;
• wysoka zawartość białka, błonnika pokarmowego oraz nienasyconych kwasów tłuszczowych;
• wspiera prawidłową pracę jelit;
• naturalnie nie zawiera glutenu;
• przygotowanie: 1 łyżeczkę lnu zalać 3/4 szklanki ciepłej wody i odczekać kilka minut, często mieszając;
• stosować do 3 razy dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 450 g.

Co powodują uchyłki w jelicie? Poznaj możliwe powikłania

Powikłania uchyłków w jelicie obejmują stan zapalny, który może prowadzić do zapalenia otrzewnej, a także przedziurawienie jelita oraz ropnie wewnątrzotrzewnowe czy objawy niewydolności układu krążenia. W przypadku powikłań związanych z zapaleniem otrzewnej wymagana jest zazwyczaj natychmiastowa interwencja lekarska, w tym czasem również chirurgia [5].

Jak zapobiegać nawrotom uchyłków?

Aby zapobiegać nawrotom uchyłków jelita, istnieje kilka zalecanych działań. Oto kilka ważnych kroków, które mogą pomóc:

• Spożywanie błonnika: Regularne spożywanie wysokobłonnikowych pokarmów, takich jak owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe, może pomóc w utrzymaniu prawidłowej ruchliwości jelitowej i zmniejszeniu ryzyka powstawania nawrotów uchyłków.
• Prawidłowe nawodnienie: Regularne picie wystarczającej ilości wody może przyczynić się do miękkiego stolca i ułatwić prawidłową perystaltykę jelit, co może zmniejszyć ryzyko powstawania nawrotów uchyłków.
• Unikanie pokarmów zwiększających ryzyko: Należy unikać pokarmów, które mogą zwiększać ryzyko zapalenia uchyłków, takich jak ostre przyprawy, nasiona, orzechy, oraz alkohol.
• Regularna aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna może wspomagać prawidłową perystaltykę jelit i zapobiegać zaparciom, co może zmniejszyć ryzyko powstawania nawrotów uchyłków.
• Zdrowy styl życia: Ważne jest utrzymanie zdrowego stylu życia, w tym zdrowej diety, unikania palenia papierosów i ograniczania stresu, ponieważ te czynniki mogą również wpływać na zdrowie jelit i ryzyko nawrotów uchyłków [6,7].

Podsumowanie

Uchyłki jelita grubego są dosyć powszechnym schorzeniem, o którego występowaniu duża część pacjentów nie ma nawet pojęcia. W zależności od objawów choroby lub ich braku zależy potencjalne leczenie. Bezobjawowa postać z reguły nie wymaga stosowania specjalnego leczenia, a jedynie zmiany dotychczasowego trybu życia i diety. Przydatne mogą się okazać preparaty bogate w błonnik, takie jak siemię lniane. W objawowej formie schorzenia leczenie jest trochę trudniejsze. Lekarz może przepisać antybiotyk rifaksyminę, czy też zalecić probiotyk (np. Tributron lub Multilac Synbiotyk). Również w tej postaci kluczowa jest zmiana trybu życia, odpowiednia aktywność fizyczna, dieta i ograniczanie używek.

Staw barkowy składa się z kilku stawów i ma bardzo szeroki zakres ruchów.  Jest on stabilizowany przez kości ramienną, łopatkę, obojczyk i mostek, które są otoczone licznymi mięśniami, ścięgnami i więzadłami. Dolegliwości bólowe okolic stawu barkowego są najczęściej spowodowane powtarzalnymi przeciążeniami i urazami tych stawów, podczas aktywności fizycznej lub normalnych codziennych czynności. Ból może być również powodowany przez występujące z wiekiem zmiany zwyrodnieniowe lub choroby zapalne np. reumatoidalne zapalenie stawów. W bardzo rzadkich przypadkach bólem barku mogą objawiać się inne choroby, takie jak zawał serca, guz płuca czy choroba wrzodowa [1].

Ból barku – przyczyny. Jakie może być źródło problemu?

Aby zdiagnozować przyczynę bólu barku, najlepiej skonsultować się z profesjonalistą medycznym, takim jak lekarz ortopeda. Zazwyczaj rozpoczyna on od przeprowadzenia dokładnego wywiadu medycznego i badania fizykalnego. Podczas badania lekarz może ocenić zakres ruchu, siłę i stabilność stawu barkowego.

W zależności od wyników z początkowego badania, mogą być zalecane dodatkowe badania diagnostyczne. Mogą one obejmować badania obrazowe, takie jak zdjęcia rentgenowskie, rezonans magnetyczny (MRI) lub badanie ultrasonograficzne, aby uzyskać szczegółowe obrazy stawu barkowego, kości i otaczających struktur. Te badania mogą pomóc w identyfikacji ewentualnych nieprawidłowości strukturalnych, takich jak złamania, zwichnięcia czy uszkodzenia ścięgien lub więzadeł.

W niektórych przypadkach lekarz może również przeprowadzić konkretne procedury diagnostyczne, takie jak artroskopia barku. Jest to minimalnie inwazyjne badanie, podczas którego do stawu barkowego wprowadza się małą kamerę w celu zobaczenia struktur i dokładniejszej diagnozy [9].

Co zrobić w przypadku bólu barku?

Gdy wystąpi ból barku, należy pamiętać o następujących aspektach:

• w przypadku nasilenia bólu należy unikać wysiłku i czynności nasilających ból;
• można stosować okłady lodowe na bark przez 15 do 20 minut kilka razy dziennie i inne domowe sposoby;
• zastosować leczenie objawowe stosując doustnie lub miejscowo leki przeciwbólowe;
• podjąć rehabilitację;
• udać się do ortopedy, który będzie w stanie postawić odpowiednią diagnozę;
• szczególnie warto pójść do ortopedy, gdy bólowi barku towarzyszy obrzęk, sztywność stawu, uczucie rozbicia, stany podgorączkowe czy gorączka;
• lekarz może podjąć decyzję o zastosowaniu blokady, polegającej na wstrzyknięciu kortykosteroidu lub leku miejscowo znieczulającego w okolicę będącą przyczyną dolegliwości [2].

Jakie są domowe sposoby na ból barku?

Jak uśmierzyć ból barku w domu? Oto kilka prostych sposobów na złagodzenie dolegliwości bólowych:

• można wykonywać  w domu odpowiednie ćwiczenia (najlepiej zaproponowane przez ortopedę lub fizjoterapeutę)
• ból mogą złagodzić maści przeciwbólowe i przeciwzapalne dostępne w aptece bez recepty;
• stosowanie okładów u maści chłodzących i rozgrzewających, terapia ciepłem i zimnem przynosi wyraźną ulgę w zależności od przyczyny (stan zapalny – zimne okłady, a ciepłe okłady na przewlekłe dolegliwości bólowe bez stanu zapalnego);
• regularna aktywność fizyczna, szczególnie ćwiczenia rozciągające, pozwolą zmniejszyć ryzyko wystąpienia tego typu dolegliwości w przyszłości;
• kinesiotaping, czyli specjalne plastry na bark, można je zakładać samodzielnie, ale nie jest to łatwe, więc często robią to fizjoterapeuci [1,2].

Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne na ból barku – co kupisz w aptece?

Zarówno w formie doustnej, jak i miejscowej (maść, żele, kremy), sprawdzają się substancje przeciwzapalne i przeciwbólowe, do których należą niesteroidowe leki przeciwzapalne m.in. ibuprofen, naproksen czy diklofenak. Są one powszechnie dostępne w aptece (większość preparatów nie wymaga recepty lekarskiej). Przykładowe preparaty sprawdzające się w przypadku bólów barków znajdują się poniżej [2].

AulinDol żel, lek bez recepty

Skład

• 1 g żelu zawiera 30 mg nimesulidu.

Stosowanie

• Dorośli nakładają cienką warstwę (ok. 6-7 cm wyciśniętego żelu) na bolesne miejsce 2-3 razy na dobę i wcierają do całkowitego wchłonięcia (przez 7 do 15 dni).

Wskazania

• W przypadku objawowego leczenia bólu powstałego w wyniku skręceń stawów i z ostrym urazowym zapaleniem ścięgien.

O produkcie

• nie jest wskazane jego używanie w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek składnik preparatu i jeśli u pacjenta wystąpiło kiedykolwiek uczulenie na kwas acetylosalicylowy lub na inne leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych;
• nie należy stosować na skórę pękniętą, otartą lub w przypadku zakażeń skóry;
• podczas terapii zdarzają się reakcje alergiczna, takie jak obrzęk twarzy, ust, języka lub gardła, bądź trudności z oddychaniem;
• w związku z ryzykiem nadwrażliwości na światło należy chronić skórę przed słońcem i nie korzystać z solarium;
• po otwarciu należy zużyć w ciągu 14 dni;
• nie powinno się stosować preparatu u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią [3].

Dip Rilif żel, lek bez recepty

Skład

• 1 g żelu zawiera  50 mg ibuprofenu i 30 mg mentolu.

Stosowanie

• Pacjenci od 12 roku życia i osoby dorosłe stosują cienką warstwę żelu delikatnie ją wmasowując aż do wchłonięcia w bolesne miejsce do 3 razy na dobę  ale nie częściej niż co 4-godziny.

Wskazania

• Bóle reumatyczne, mięśniowe, bóle pleców oraz ból i obrzęk powstały wskutek uszkodzeń powysiłkowych, urazów stawów z naderwaniem więzadeł i kontuzjach sportowych, a także uszkodzenia i bóle w tkance włóknistej, ścięgnach i więzadłach i lumbago (postrzale).

O produkcie

• nie wolno stosować produktu w przypadku nadwrażliwości na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• w trakcie kuracji mogą wystąpić reakcje alergiczne m.in. zaczerwienienie, świąd, pieczenie, wysypka, pokrzywka i oparzenia w miejscu stosowania;
• rzadziej mogą pojawić się zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego m.in. bóle brzucha, niestrawność, itd.;
• nie powinno stosować się leku podczas karmienia piersią czy podczas ciąży [4].

Metafen żel Forte, lek bez recepty

Skład

• 1 g żelu zawiera 100 mg soli lizynowej ibuprofenu.

Stosowanie

• Pacjenci od 12 roku życia i osoby dorosłe powinny wmasowywać w bolące miejsce pasek ok. 3 cm żelu, nie częściej jednak niż co 4 godziny do 3 razy na dobę, nie dłużej niż przez 2 tygodnie).

Wskazania

• W leczeniu miejscowym bólów pleców, pourazowych, towarzyszących chorobom układu mięśniowo-szkieletowego oraz nerwobóli.

O produkcie

• nie powinno się stosować produktu w przypadku nadwrażliwości na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych składników leku;
• podczas stosowania preparatu leczniczego mogą wystąpić reakcje alergiczne, takie jak zaczerwienienie, świąd, pieczenie, wysypka, pokrzywka czy oparzenia w miejscu stosowania;
• rzadziej występują zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha lub niestrawność;
• stosowanie przez kobiety w ciąży oraz karmiące piersią powinno się odbywać pod kontrolą lekarza (nie jest zalecane) [5].

Naproxen Emo żel, lek bez recepty

Skład

• 1 g leku zawiera 100 mg naproksenu.

Stosowanie

• Dzieci od 3 roku życia i osoby dorosłe stosują ok. 4 cm pasek żelu 4 do 5 razy na dobę w odstępach kilkugodzinnych (leczenie trwa z reguły do 4 tygodni).

Wskazania

• W przypadku miejscowego leczenie bólów mięśniowo-stawowych i choroby zwyrodnieniowej stawów.

O produkcie

• nie należy używać preparatu, jeżeli pacjent jest uczulony na naproksen, niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych składników tego preparatu;
• nie należy stosować produktu, gdy u pacjenta występują stan zapalny lub uszkodzenie skóry albo otwarte rany;
• podczas terapii mogą wystąpić miejscowe reakcje alergiczne, takie jak rumień, świąd i pieczenie, a przy dłuższym stosowaniu mogą wystąpić nudności, biegunka, senność, bóle głowy czy reakcje nadwrażliwości;
• podczas leczenia i nawet  2 tygodnie po jego zakończeniu, trzeba unikać bezpośredniego światła słonecznego (w tym również solarium);
• nie należy stosować preparatu w ciąży czy podczas karmienia piersią [6].

Traumon żel, lek bez recepty

Skład

• 1 g żelu zawiera 100 mg etofenamatu.

Stosowanie

• młodzież od 12 lat i dorośli nakładają pasek długości ok. 5-10 cm na bolące miejsce i wcierają od 3 do 4 razy na dobę.

Wskazania

• Lek jest wskazany do stosowania w przypadku urazów mechanicznych, stłuczeń, naciągnięcia mięśni, ścięgien i stawów, chorobie zwyrodnieniowej stawów, kręgosłupa, kolanowych czy barkowych, jak również reumatyzmie pozastawowym, zapaleniu kaletki maziowej, ścięgien, pochewek ścięgnistych, torebek stawowych czy nadkłykci.

O produkcie

• nie powinno się stosować żelu  w przypadku nadwrażliwości na etofenamat, kwas flufenamowy, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• nie należy używać leku,  jeżeli występuje uszkodzenie skóry lub wypryskowe zmiany zapalne na skórze bądź błonach śluzowych czy oczach;
• w trakcie terapii może wystąpić rumień, pieczenie skóry czy zapalenie skóry w postaci silnego świądu, wysypki, obrzęku lub wysypki pęcherzowej;
• podczas używania preparatu i w czasie dwóch tygodni po leczeniu należy unikać ekspozycji smarowanych miejsc na słońce lub solarium;
• nie należy stosować leku w trzecim trymestrze ciąży, a w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży preparat można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy czas;
• substancja czynna przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza [7].

Voltaren Max żel, lek bez recepty

Skład

• 1 gram żelu zawiera 23,2 mg diklofenaku dietyloamoniowego (odpowiada to 20 mg diklofenaku sodowego).

Stosowanie

• dzieci od 14 roku życia i osoby dorosłe powinny stosować lek 2 razy na dobę na bolące miejsca;
• jeżeli ból i obrzęk nie ustąpią w ciągu tygodnia lub wręcz nastąpi pogorszenie, koniecznie trzeba udać się do lekarza.

Wskazania

• Żel jest wskazany do leczenia pourazowych stanów zapalnych ścięgien, więzadeł, mięśni i stawów oraz bólu pleców.

O produkcie

• nie należy stosować tego preparatu, gdy występuje uczulenie na którykolwiek ze składników żelu lub kwas acetylosalicylowy, ibuprofen albo inne leki stosowane w leczeniu bólu stawów i mięśni, gorączki oraz stanów zapalnych;
• preparat nie może być stosowany w trzecim trymestrze ciąży;
• w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży produkt leczniczy może być stosowany tylko pod kontrolą lekarza (przez jak najkrótszy możliwy czas);
• substancja czynna przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego lek musi być stosowany pod kontrolą lekarza podczas karmienia piersią;
• podczas terapii mogą wystąpić m.in.: wysypka skórna, świąd, zaczerwienienie, pieczenie lub zapalenie skóry czy zwiększona wrażliwość skóry na światło słoneczne [8].

Jak bezpiecznie stosować żele i maści na ból barku?

Kiedy stosujesz maści i żele przeciwbólowe na ból barku, istnieje kilka zaleceń dotyczących bezpiecznego stosowania:

1. Przeczytaj i postępuj zgodnie z instrukcją: Przed użyciem maści lub żelu przeciwbólowego, ważne jest przeczytanie i dokładne zapoznanie się z instrukcją użytkowania. Postępuj zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawkowania, częstotliwości stosowania i przewidzianego okresu leczenia.
2. Postępuj zgodnie z zaleceniami dotyczącymi ilości: Stosuj odpowiednią ilość maści lub żelu, zgodnie z zaleceniami producenta. Należy pamiętać, że nadmierne użycie może nie tylko nie przynieść większego efektu, ale także zwiększyć ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.
3. Nanieś na czystą skórę: Przed nałożeniem maści lub żelu przeciwbólowego, upewnij się, że obszar skóry wokół bólu jest czysty i suchy.
4. Masuj delikatnie: Po nałożeniu maści lub żelu, delikatnie wmasowuj preparat w skórę wokół obszaru bólu. Unikaj zbyt silnego nacisku, szczególnie jeśli skóra jest podrażniona lub uszkodzona.
5. Unikaj oczu i otwartych ran: Należy unikać kontaktu maści lub żelu z oczami, otwartymi ranami lub błonami śluzowymi. Jeśli kontakt wystąpi, należy jak najszybciej przemyć obszar wodą i skonsultować się z lekarzem.
6. Unikaj stosowania na uszkodzoną skórę: Nie stosuj maści lub żelu przeciwbólowego na otwartą ranę, uszkodzoną skórę lub na obszarze, który ma skaleczenia, wypryski lub wysypki. Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z lekarzem przed użyciem.
7. Przestrzegaj zaleceń dotyczących wieku i stanu zdrowia: Niektóre maści lub żele przeciwbólowe mogą być ograniczone pod względem wieku lub stanu zdrowia. Przeczytaj etykietę lub instrukcję, aby upewnić się, że dany preparat jest odpowiedni dla Ciebie.

Podsumowanie

Bóle barku nie są jedynie problemem osób w podeszłym wieku, chociaż dotyczą ich znacznie częściej, niż osób młodych. Mogą być również wynikiem urazów, przeciążania czy w rzadszych przypadkach, niektórych chorób. W wielu przypadkach pierwszą pomocą na utrudniający normalne funkcjonowanie ból, są różnego rodzaju maści przeciwbólowe. Te najczęściej używane zawierają niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen czy diklofenak. Pomimo że ich stosowanie może powodować działania niepożądane i nie we wszystkich przypadkach mogą być zastosowane, to warto ich używać w tego typu dolegliwościach. Nie należy jedynie zapominać o konieczności wizyty u lekarza, kiedy samoleczenie nie jest skuteczne!

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym jest ból pachwiny i jakie są jego najczęstsze przyczyny?
• Kiedy z bólem pachwiny należy zgłosić się do lekarza?
• Jakie domowe sposoby pomagają złagodzić ból pachwiny?
• Jakie tabletki i maści na ból pachwiny kupisz bez recepty?
• Jak zapobiegać nawrotom bólu pachwiny?

Czym dokładnie jest ból pachwiny?

Ból pachwiny oznacza dyskomfort zlokalizowany w miejscu styku brzucha i kończyn dolnych. Może dotknąć zarówno kobiet, jak i mężczyzn, ale najczęściej pojawia się u dzieci, osób starszych i sportowców. Ból może być silny, ostry albo pulsujący lub ciągnący i kłujący. Nie zawsze oznacza groźną dla zdrowia chorobę, szczególnie u osób aktywnych fizycznie, może być, chociażby wynikiem kontuzji [1].

Jakie są przyczyny bólu w pachwinie?

Ból może występować zarówno po jednej stronie, jak i dotyczyć obydwu pachwin. Do najczęstszych przyczyn występowania tego typu bólu należą:

• kontuzje mięśniowe, w tym złamania kości np. po upadku;
• zbyt intensywny trening lub wręcz przeciwnie – zbyt długie siedzenie w jednej pozycji;
• przepuklina pachwinowa;
• kamienie nerkowe;
• rwa kulszowa;
• przerost prostaty u mężczyzn;
• ból odczuwany po wszczepieniu endoprotezy biodra;
• ciąża (z reguły nie oznacza problemów z prawidłowym rozwojem płodu) [1,2].

Kiedy należy udać się do lekarza z bólem pachwiny?

Jeżeli objawy są niepokojące, warto udać się do lekarza. Może on zlecić badania, takie jak  USG, zdjęcie rentgenowskie, badanie tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego, które pozwolą jednoznacznie określić przyczynę tego bólu. Do natychmiastowego udania się do lekarza powinny pacjenta skłonić takie objawy jak:

• intensywny ból wzdłuż dolnej części brzucha, który promieniuje wzdłuż pachwiny;
• ból w pachwinie, który nie ustępuje przez kilka dni, mimo stosowania leków przeciwbólowych;
• ból promieniujący od kręgosłupa w kierunku nogi, mrowienie w nodze i okolicy krocza;
• guzek, obrzęk w okolicy najądrza i trwający kilka dni ból jąder u mężczyzn;
• obecność krwi w moczu [1,3].

Jak złagodzić ból pachwiny? Poznaj domowe sposoby

W warunkach domowych można skutecznie zmniejszyc ból pachwiny. To potencjalnych metod należą:

• zastosowanie leków przeciwbólowych w tabletkach lub żelach, które są w stanie uśmierzyć ból (nie oznacza to, że nie będzie konieczna wizyta u lekarza);
• do czasu znalezienia przyczyny lub zaleczenia się kontuzji wskazane jest zmniejszenie intensywności aktywności fizycznej lub nawet chwilowa przerwa;
• odpoczynek jest wskazany, aby umożliwić regenerację uszkodzonych struktur mięśniowo-więzadłowych;
• dodatkowo można kilka razy dziennie schładzać obolałe miejsce przy pomocy zimnych kompresów lub woreczków z lodem zawiniętych w ręcznik:
• rehabilitacja zalecona przez fizjoterapeutę (może być wykonywana w domu);
• wykonywanie delikatnych ćwiczeń rozciągających i wzmacniających mięśnie okolic pachwiny;
• wprowadzenie odpowiednich zmian w aktywności fizycznej, unikanie długotrwałego siedzenia lub stania, aby zmniejszyć obciążenie obszaru pachwiny;
• zbilansowana i zrównoważona dieta bogata w witaminy A, E i C oraz białko, co wzmocni mięśnie [1,2].

Jakie tabletki na ból pachwiny wybrać?

W przypadku bólu pachwin najczęściej stosuje się leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W aptece można znaleźć wiele leków przeciwbólowych bez recepty, które powinny pomóc, np. z kwasem acetylosalicylowym (Aspirin), ibuprofenem (Ibum), czy ketoprofenem (Ketonal Active). Oczywiście nie powinno to oznaczać, że mimo silnego bólu lub innych niepokojących objawów, unika się wizyty u lekarza. Przykładowe doustne leki przeciwbólowe zostały wymienione poniżej.

Ketonal Active, kapsułki twarde 50 mg

O produkcie

• lek zawiera ketoprofen (50 mg), który działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo;
• wskazany w krótkotrwałym leczeniu bólu o lekkim i umiarkowanym nasileniu, m.in. bólów mięśni oraz dolegliwości związanych z nadwyrężeniami i stłuczeniami;
• ketoprofen hamuje wytwarzanie prostaglandyn odpowiedzialnych za ból i stan zapalny;
• przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 15. roku życia; bez konsultacji z lekarzem stosować maksymalnie 5 dni;
• przyjmować podczas posiłku, popijając wodą lub mlekiem; dostępny także w saszetkach (Ketonal Sprint, Ketonal Sprint Max);
• leku nie należy stosować m.in. u osób z chorobą wrzodową, krwawieniami z przewodu pokarmowego, ciężką niewydolnością wątroby, nerek lub serca oraz w III trymestrze ciąży.

Aspirin, tabletki

O produkcie

• Lek zawiera kwas acetylosalicylowy, który działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie;
• Może być stosowany doraźnie m.in. przy bólu głowy, bólu mięśni, bólu zębów oraz objawach przeziębienia i grypy przebiegających z gorączką;
• Kwas acetylosalicylowy hamuje wytwarzanie prostaglandyn, czyli substancji odpowiedzialnych za rozwój bólu, gorączki i stanu zapalnego;
• Leku nie należy stosować m.in. u osób z chorobą wrzodową, skłonnością do krwawień, ciężką niewydolnością wątroby, nerek lub serca oraz u dzieci poniżej 12. roku życia.

Ibum Express Forte, kapsułki miękkie

O produkcie

• nie stosować preparatu u pacjentów uczulonych na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych składników leku;
• co więcej, nie powinno się tego preparatu stosować u pacjentów z czynną lub nawracającą chorobą wrzodową żołądka, lub dwunastnicy, perforacją lub krwawieniem, ciężką niewydolnością wątroby, nerek lub serca,
• przeciwwskazaniem do jego zastosowania są również krwawienia, zaburzenia krzepnięcia krwi, skaza krwotoczna lub odwodnienie pacjenta;
• lek może powodować dużo interakcji lekowych, w tym z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, kortykosteroidami czy lekami obniżającymi ciśnienie krwi;
• kobiety w ciąży i karmiące przed zastosowaniem tego produktu leczniczego powinny skonsultować się z lekarzem [4].

Polopiryna Max, tabletki dojelitowe

O produkcie

• nie wolno stosować leku, jeśli pacjent jest uczulony na substancję czynną, inne salicylany lub którykolwiek z pozostałych składników tego preparatu;
• dodatkowo przeciwwskazaniami do stosowania preparatu są m.in skaza krwotoczna, ostra choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy, ciężka niewydolność serca, wątroby lub nerek;
• preparat może wchodzić w interakcje z m.in. metotreksatem, lekami przeciwzakrzepowymi, trombolitycznymi i hamującymi agregację płytek krwi, kortykosteroidami, niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, digoksyną, lekami przeciwcukrzycowymi, kwasem walproinowym, niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi, moczopędnymi czy przeciwnadciśnieniowymi;
• nie należy spożywać alkoholu podczas przyjmowania tego leku;
• tabletki są przeciwwskazane w ostatnim trymestrze ciąży, a w pierwszym i drugim trymestrze ciąży i w przypadku karmienia piersią należy skonsultować jego stosowanie z lekarzem;
• produkt leczniczy może niekorzystnie wpływać na płodność [6].

Najlepsza maść na ból pachwiny – jaką wybrać?

Ciężko jednoznacznie wskazać najlepszą maść czy żel, która pomoże w przypadku bólu pachwin. W zależności od przyczyny, intensywności bólu, pewną ulgę mogą dać preparaty dostępne w aptece bez recepty. Należą do nich m.in.:

Voltaren Max, żel

O produkcie

• nie należy stosować preparatu, jeśli pacjent jest uczulony na którykolwiek z jego składników lub kwas acetylosalicylowy, ibuprofen lub inne leki stosowane w leczeniu bólu stawów i mięśni, gorączki i stanów zapalnych;
• nie wolno stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży, a w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• diklofenak, czyli substancja czynna tego żelu, przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza;
• w trakcie stosowania leku mogą wystąpić wysypka skórna, świąd, zaczerwienienie, pieczenie lub zapalenie skóry oraz zwiększona wrażliwość skóry na światło słoneczne [7].

Traumon, żel

O produkcie

• nie powinno stosować się żelu w przypadku uczulenia na etofenamat, kwas flufenamowy, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• nie używać go w przypadku gdy występuje uszkodzenie skóry lub wypryskowe zmiany zapalne na skórze, lub błonach śluzowych czy oczach;
• w czasie używania preparatu i dwa tygodnie po zakończeniu leczenia należy unikać ekspozycji leczonych miejsc na słońce lub solarium;
• nie wolno stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży, a w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza, przez jak najkrótszy możliwy czas;
• etofenamat (substancja czynna) przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza [8].

Naproxen Emo, żel

O produkcie

• nie stosować preparatu, jeżeli pacjent jest uczulony na naproksen, niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku oraz gdy u pacjenta występują stan zapalny skóry, uszkodzenie skóry lub otwarte rany;
• w trakcie stosowania leku i 2 tygodnie po zakończeniu należy unikać bezpośredniego światła słonecznego, w tym również solarium;
• nie należy stosować preparatu w ciąży oraz podczas karmienia piersią [9].

Olfen MAX, żel

O produkcie

• nie należy stosować leku, jeżeli pacjent jest uczulony na diklofenak, niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku;
• nie należy stosować produktu leczniczego na otwarte rany, uszkodzoną skórę, wypryski;
• nie powinno się stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży, a w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży lek można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• diklofenak (substancja czynna) przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza [10].

Nurofen Mięśnie i Stawy, żel

O produkcie

• nie wolno stosować leku w przypadku uczulenia na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• kobiety w ciąży i karmiące powinny stosować lek tylko pod nadzorem lekarza, aczkolwiek nie jest to zalecane (szczególnie w I i II trymestrze ciąży) [12].

Jak uniknąć ponownego bólu w pachwinie?

Profilaktyka bólu w pachwinie może obejmować kilka zaleceń i działań, które mogą pomóc w uniknięciu tego nieprzyjemnego dolegliwości. Oto kilka zaleceń:

1. Regularna aktywność fizyczna: Regularne wykonywanie ćwiczeń, w tym wzmacniających mięśnie brzucha i miednicy, może pomóc w utrzymaniu stabilności i elastyczności stawów i mięśni w okolicy pachwiny.
2. Unikanie nadmiernego obciążenia: Unikaj przeciążania mięśni i stawów w okolicy pachwiny poprzez unikanie nagłych i intensywnych aktywności fizycznych oraz ciężkiego podnoszenia. Jeśli wykonujesz jakieś aktywności, które wiążą się z obciążeniem tej części ciała, upewnij się, że jesteś odpowiednio przygotowany/a i stosuj odpowiednie techniki podnoszenia ciężarów.
3. Rozgrzewka przed wysiłkiem fizycznym: Przed rozpoczęciem treningu lub innego intensywnego wysiłku, ważne jest, aby odpowiednio rozgrzać ciało. Wykonywanie kilku prostych ćwiczeń rozciągających może pomóc w przygotowaniu mięśni i stawów na większe obciążenia.
4. Odpowiedni strój i obuwie: Wybierając strój i obuwie do aktywności fizycznej, ważne jest zapewnienie sobie odpowiedniego wsparcia i ochrony stawów i mięśni wokół pachwiny. Wybierz odpowiednie buty sportowe, które zapewniają stabilność i amortyzację.
5. Ostrożność podczas wykonywania codziennych czynności: Podczas wykonywania codziennych czynności, takich jak wstawanie z łóżka, wstawanie z krzesła czy schylanie się, staraj się zachować prawidłową postawę i unikaj nagłych i intensywnych ruchów, które mogą prowadzić do nadmiernego obciążenia.
6. Regularne rozciąganie: Wykonywanie regularnych ćwiczeń rozciągających mięśnie w okolicy pachwiny może pomóc w utrzymaniu ich elastyczności i zapobiegać napięciom mięśniowym i bólowi.
7. Monitorowanie objawów: Bądź świadomy/a swojego ciała i zwracaj uwagę na jakiekolwiek symptomy lub dyskomfort w okolicy pachwiny. Jeśli odczuwasz ból lub inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem w celu dokładnej diagnozy i odpowiedniego leczenia.

Podsumowanie

Ból w pachwinach może przytrafić się każdemu, najczęściej jednak mają z nim do czynienia osoby aktywne fizycznie. Ze względu na fakt, że może on być spowodowany przez różne choroby, warto udać się do lekarza, aby wykluczyć poważniejsze przyczyny, niż chociażby kontuzja. W każdym przypadku warto zastosować leki przeciwbólowe, czy to stosowane doustnie jak tabletki (np. Ketonal Active z ketoprofenem lub Aspirin z kwasem acetylosalicylowym), czy stosowane miejscowo – jak żele. Warto również stosować zimne okłady w bolącym miejscu oraz odpocząć od wysiłku fizycznego.

Najczęściej zadawane pytania

Stwardnienie rozsiane jest również zwane w skrócie SM lub MS od angielskiej nazwy choroby — multiple sclerosis. SM jest chorobą, w której dochodzi do uszkodzeń struktur układu nerwowego o podłożu zapalno-demielinizacyjnym, która najczęściej prowadzi do kalectwa i przedwczesnej śmierci. W przebiegu SM komórki układu odpornościowego pacjenta  m.in. limfocyty T oraz B czy makrofagi atakują własne struktury układu nerwowego. Powoduje to szereg objawów neurologicznych związanych z zachodzeniem takich procesów jak demielinizacja (destrukcja osłonek mielinowych), astroglioza, remielinizacja czy uszkodzenia oligodendrocytów lub aksonów komórek nerwowych. Choroba może wystąpić w każdym wieku, jednak zdecydowanie najczęściej rozpoczyna się u pacjentów pomiędzy 15. a 45. rokiem życia. Według statystyk kobiety chorują dwa razy częściej niż mężczyźni. Na świecie na SM cierpi ok. 2 mln ludzi, z czego ok. 40-50 tysięcy w Polsce. Stwardnienie rozsiane może mieć różne postacie. Do najważniejszych należą postacie:

• rzutowo-remisyjna – występuje najczęściej, charakteryzuje się epizodami rzutów choroby i  następnie okresami remisji (brak lub nieznaczne objawy choroby);
• wtórnie postępująca — po okresie występowania rzutów i remisji stwardnienia rozsianego dochodzi do stałej progresji choroby;
• pierwotnie postępująca — od początku choroby dolegliwości stale, stopniowo się nasilają;
• postać pierwotnie postępująca z rzutami — analogicznie jak pierwotnie postępująca, ale z dodatkowymi rzutami choroby [1,2].

Czy stwardnienie rozsiane jest dziedziczne? Poznaj jego przyczyny

Przyczyny stwardnienia rozsianego nie są wciąż do  końca jasne:

• nie wszystkie aspekty związane z możliwymi przyczynami choroby są potwierdzone i dalej pozostaje wiele niejasności;
• naukowcy podejrzewają, że przyczynami SM są uwarunkowania genetyczne w połączeniu ze środowiskowymi;
• choroba występuje częściej u pacjentów, u których w rodzinie występowało już w przeszłości (uwarunkowanie genetyczne);
• wśród przyczyn środowiskowych wymienia się zakażenie wirusem Epstein-Barra, niskie poziomy witaminy D, palenie papierosów czy choroby o podłożu autoimmunologicznym np. cukrzyca typu I lub schorzenia tarczycy;
• co ciekawe, częstotliwość zachorowania na SM jest większa, im dalej żyje się od równika (jest to tłumaczone ilością słońca i kątem padania promieni słonecznych, a co za tym idzie, ilością produkowanej przez organizm wit. D) [1,3].

Jak się zaczyna stwardnienie rozsiane? Objawy

• parestezje, czyli zaburzenia czucia;
• upośledzenie chodu oraz zaburzenia równowagi;
• objaw Lhermitte’a, który polega na tym, że pacjent, gdy zegnie głowę do klatki piersiowej, to odczuwa jakby prąd elektryczny przechodził przez jego ramiona w kierunku dołu pleców;
• silny ból;
• neuralgia nerwu trójdzielnego, zapalenie rdzenia kręgowego;
• zaburzenia wzroku;
• skurcze mięśni, drżenia mięśniowe i wzmożone napięcie mięśni;
• zmęczenie, zawroty głowy, problemy z utrzymaniem koncentracji czy pamięcią;
• problemy z oddawaniem moczu i stolca;
• zaburzenia erekcji u mężczyzn, spadek libido u kobiet [2].

Wymienione objawy mogą pojawiać się u pacjentów w różnych kombinacjach i różnić się od siebie w zależności od rzutu choroby. Można zadać pytanie, jak się zaczyna stwardnienie rozsiane? Często pierwsze objawy mogą być praktycznie niezauważalne, co z pewnością znacznie utrudnia prawidłową diagnostykę [2].

Jak rozpoznaje się stwardnienie rozsiane?

Aktualnie nie ma jednego specyficznego badania, które by mogło jednoznacznie potwierdzić czy dany pacjent cierpi na SM. Jest ono wykrywane na podstawie objawów obserwowanych u danego pacjenta oraz wyników takich badań jak:

• punkcja lędźwiowa obejmująca analizę parametrów płynu mózgowo-rdzeniowego;
• rezonans magnetyczny i obrazowanie struktur układu nerwowego;
• badania elektrofizjologiczne;
• rozpoznanie choroby tworzy się na podstawie tzw. kryteria McDonalda [1,2].

Jakie są leki na stwardnienie rozsiane?

Na chwilę obecną nie istnieją skuteczne sposoby wyleczenia stwardnienia rozsianego. Leki mogą jednak znacznie spowolnić chorobę i polepszyć jakość życia pacjenta. Należy jednak zaznaczyć, że są to leki na receptę lub stosowane w warunkach szpitalnych.

W celu zahamowania procesu zapalnego i skrócenie czasu zaostrzenia objawów choroby stosuje się kortykosteroidy, takie jak metyloprednizolon, zarówno stosowany doustnie np. Medrol lub dożylnie np. Depo-Medrol. Aby spowolnić postęp choroby, lekarz może przepisać leki przeciwnowotworowe, takie jak mitoksantron (np. Novotrone), interferon beta-1a (np. Rebif), przeciwciała monoklonalne natalizumab np. (Tysabri) czy fingolimod (np. Gilenya).

Z kolei leki łagodzące objawy stwardnienia rozsianego przypisywane są w zależności od objawów pacjenta. W przypadku zaburzeniach oddawania moczu można zastosować oksybutyninę (np. Ditropan) czy solifenacyna (np. Vesicare), a na sztywność mięśni lekarze często przepisują baklofen (np. Baclofen Polpharma) czy tyzanidynę (np. Sirdalud MR). Na częste zaburzenia erekcji stosuje się sildenafil (np. Viagra) lub tadalafil (Cialis).

Pacjenci chorzy na SM często mają depresję, stosowane w jej leczenia są leki z grupy SSRI takie jak tianeptyna (np. Coaxil) czy trójpierścieniowe leki depresyjne (np. Amitriptylinum VP).

W Polsce wybrane placówki ochrony zdrowia prowadzą tzw. programy lekowe. Wymagania przystąpienia do takiego programu może różnić się w zależności od ośrodka. Z tego względu warto jak najszybciej zdiagnozować chorobę oraz znaleźć specjalistyczny ośrodek. Dzięki takiemu leczeniu pacjenci chorzy na SM mogą w znacznym stopniu poprawić swoją jakość życia oraz wydłużyć życie. W przyszłości może uda się opracować lek, który pozwoli na wyleczenie tej choroby. Rewolucja w leczeniu stwardnienia rozsianego być może nastąpi dzięki szczepionce na SM opracowaną przez BioNTech, która jest obecnie w trakcie badań klinicznych. W ciągu kilku lat sytuacja chorych może się więc znacznie poprawić [1-3].

Stwardnienie rozsiane — ile się żyje?

Stwardnienie rozsiane nie jest groźne dla osób z otoczenia pacjenta, nie jest ono chorobą zaraźliwą. Nie jest również chorobą śmiertelną. Według dostępnych danych, pacjenci chorzy na SM żyją jednak krócej o ok. 6-7 lat niż statystyczny człowiek z ich populacji. Co do sprawności pacjentów, to u co drugiego pacjenta w ciągu 15 lat od diagnozy występuje problem z chodzeniem. Dzięki odpowiedniemu leczeniu można ten proces jednak zdecydowanie opóźnić. Wielu chorych jest przez długi czas aktywnych zawodowo, jak wspomniano wcześniej, choroba może mieć różny przebieg u różnych pacjentów [1,2].

Podsumowanie

Stwardnienie rozsiane jest chorobą, którą większość pacjentów utożsamia z wózkiem inwalidzkim. Nie jest to do końca prawda. Odpowiednio szybko zdiagnozowana choroba oraz wprowadzenie leczenia może znacznie poprawić jakość życia pacjenta i wydłużyć jego życie. Obecnie pacjenci chorzy na SM żyją średnio kilka lat krócej niż statystyczny człowiek z populacji, jednakże przez długi czas mogą być aktywni zawodowo. Na świecie trwają badania nad różnymi lekami, mogące jeszcze bardziej poprawić stan tych pacjentów. Testowana szczepionka na SM również daje nadzieję na lepsze jutro.