Substancje czynne

1,2-Heksanodiol to wielofunkcyjny składnik kremów, żeli i maści: nawilża skórę, ułatwia rozpuszczanie substancji czynnych i wzmacnia działanie konserwantów. Farmaceutyczny gatunek czystości wynosi ≥99%. Przy typowych stężeniach (0,5–3%) jest dobrze tolerowany, choć może podrażniać oczy.

2-metylorezorcyna to związek fenolowy stosowany w preparatach dermatologicznych na trądzik, łuszczycę i przebarwienia. Działa keratolitycznie i hamuje tyrozynazę. Może podrażniać skórę, oczy i drogi oddechowe – stosuj wyłącznie zgodnie z zaleceniami.

2′-fukozylolaktoza (2′-FL) to najliczniejszy oligosacharyd mleka kobiecego, działający jako prebiotyk i „wabik” dla patogenów jelitowych. Selektywnie wspiera wzrost Bifidobacterium, stymuluje produkcję maślanu i wzmacnia barierę jelitową. EFSA dopuściła jej stosowanie w mieszankach dla niemowląt do 1,2 g/l; dostępna jest też w suplementach dla dorosłych.

3-fukozylolaktoza (3-FL) to oligosacharyd mleka ludzkiego działający prebiotycznie – dociera do okrężnicy niezmieniona, wspiera wzrost Bifidobacterium i produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które wzmacniają barierę jelitową i regulują odpowiedź immunologiczną.

4-butylrezorcynol to składnik aktywny stosowany miejscowo na przebarwienia skóry. Hamuje tyrozynazę – enzym odpowiedzialny za produkcję melaniny – skuteczniej niż hydrochinon czy kwas kojowy w badaniach laboratoryjnych. Pierwsze efekty pojawiają się po 7–10 dniach; stosuje się go w stężeniu 0,1–0,3%. Nie zaleca się go w ciąży.

4-chlororezorcyna to składnik kosmetyczny stosowany w farbach do włosów i preparatach rozjaśniających skórę. Działa przez hamowanie tyrozynazy – enzymu produkującego melaninę. Nie jest substancją do spożycia ani do stosowania jako aromat.

5-HTP to naturalny prekursor serotoniny produkowany z tryptofanu. Suplementy pozyskuje się z nasion Griffonia simplicifolia. Wstępne badania wskazują na możliwe korzyści dla nastroju, snu i apetytu, ale dowody są ograniczone. Łączenie z lekami serotoninergicznymi grozi zespołem serotoninowym.

7-Dehydrocholesterol (7-DHC) to naturalny sterol skóry – bezpośredni prekursor witaminy D₃. Jego nadmiar, jak w chorobie Smith-Lemli-Opitz, prowadzi do powstawania toksycznych oksysteroli i zaburzeń rozwojowych. Substancja jest też przedmiotem badań nad cholesterolem i ferroptozą.

Acepromazyna to neuroleptyk fenotiazynowy o działaniu uspokajającym, premedykacyjnym i przeciwwymiotnym, stosowany głównie w weterynarii u psów i kotów. Działa przez blokadę receptorów dopaminowych, alfa-adrenergicznych i histaminowych.

Acesulfam K to bezkaloryczny słodzik syntetyczny, ok. 200× słodszy od cukru. Jest wydalany z moczem bez metabolizowania. Używany w żywności i lekach; osoby z chorobą nerek, kobiety w ciąży i dzieci powinny zachować ostrożność.

Acetyl Tetrapeptide-15 to syntetyczny peptyd kojący skórę wrażliwą. Naśladuje endomorfinę-2, wiążąc się z receptorami opioidowymi μ na zakończeniach nerwowych skóry i hamując uwalnianie prozapalnego neuropeptydu CGRP. Efektem jest wyższy próg tolerancji skóry i mniejsza reaktywność na bodźce.

Acetyl Tetrapeptide-17 to syntetyczny peptyd stosowany w kosmetykach. Stymuluje produkcję kolagenu i elastyny, wspiera strukturę macierzy zewnątrzkomórkowej skóry i jest składnikiem kremów przeciwzmarszczkowych oraz preparatów na okolice oczu.

Acetyl Tetrapeptide-9 to syntetyczny peptyd sygnałowy wiążący się z receptorami fibroblastów i stymulujący produkcję kolagenu I oraz lumikanu. Poprawia gęstość, sprężystość i nawilżenie skóry. Stosowany w kosmetykach w niskich stężeniach, dobrze tolerowany przez skórę.

Acetyl zingerone to fotostabilna, syntetyczna pochodna zingeron z imbiru. Neutralizuje szerokie spektrum wolnych rodników, chelatuje metale przejściowe i jako jedyny znany antyoksydant redukuje „ciemne” uszkodzenia DNA powstające po ekspozycji na UVA. Potwierdzone klinicznie działanie przeciwzmarszczkowe i rozjaśniające.

Acetyloglukozamina (NAG) to aminocukier budujący chrząstkę, śluzówkę jelit i skórę. W badaniach stosowano 500–1250 mg/dobę w osteoartrozie i 3–6 g/dobę w zapaleniach jelit. Hamuje metaloproteinazy i prozapalne cytokiny. Osoby z cukrzycą i przyjmujące warfarynę powinny skonsultować suplementację z lekarzem.

Acetyloheksapeptyd-1 (Melitane) to syntetyczny peptyd naśladujący hormon α-MSH. Wiąże receptor MC1R, pobudza melanocyty do produkcji eumelaniny i wzmacnia naturalną ochronę skóry przed UV. Stosowany w kosmetykach przyspieszających opalanie, wyrównujących koloryt skóry oraz w preparatach do włosów ograniczających siwienie.

Acetylotetrapeptyd-2 to syntetyczny peptyd kosmetyczny naśladujący hormony grasicy. Wspiera odnowę naskórka, stymuluje syntezę kolagenu i elastyny oraz – według wstępnych badań – może spowalniać wypadanie włosów. Dane kliniczne są jak dotąd ograniczone.

Acetylotetrapeptyd-3 to biomimetyczny peptyd pobudzający produkcję kolagenu i lamininy w skórze głowy, co wzmacnia mieszki włosowe i ogranicza wypadanie włosów. Stosowany miejscowo w kosmetykach do pielęgnacji włosów, wykazuje dobry profil bezpieczeństwa i brak znanych działań niepożądanych przy aplikacji na skórę.

Acetylotetrapeptyd-5 (Eyeseryl®) to syntetyczny peptyd w kremach i serum pod oczy. Zmniejsza opuchliznę i cienie, hamując enzym ACE i blokując glikację kolagenu. Badanie producenta wykazało poprawę u 70% ochotników po 15 dniach, ale niezależnych dużych badań klinicznych brakuje.

Acetylowany alkohol lanolinowy pochodzi z wełny owczej i pełni rolę emolientu oraz środka okluzyj­nego w kremach, maściach i preparatach ocznych. Tworzy warstwę ochronną ograniczającą utratę wody, stabilizuje emulsje i poprawia rozsmarowywanie. Bezpieczeństwo potwierdzono przy stężeniach 0,02–6,3% w produktach kosmetycznych i do 10% w maściach okulistycznych.