SPIS TREŚCI
- Czy metale ciężkie w szczepionkach są niebezpieczne? MIT
- Szczepionki powodują autyzm. MIT
- Najmłodszych dzieci nie powinno się szczepić. MIT
- Szczepienia modyfikują nasze DNA. MIT
- Szczepienie to najbezpieczniejszy sposób uzyskania odporności przed daną chorobą. FAKT
- Lepiej zaszczepić się szczepionką skojarzoną. FAKT
- Inni się zaszczepili, to ja już nie muszę. MIT
- Alergia nie dyskwalifikuje ze szczepienia. FAKT
- Podsumowanie
REKLAMA
Data publikacji:
Ostatnia aktualizacja:
Metale ciężkie i tiomersal w szczepionkach – bezpieczeństwo i mity
- Czy metale ciężkie w szczepionkach są rzeczywiście niebezpieczne dla zdrowia?
- Tiomersal – w jakich szczepionkach występuje i czy stanowi zagrożenie?
- Jakie są najczęstsze mity dotyczące bezpieczeństwa szczepionek?
- Dlaczego szczepienia są najbezpieczniejszym sposobem uzyskania odporności?
- Czy alergia zawsze dyskwalifikuje ze szczepienia?
Czy metale ciężkie w szczepionkach są niebezpieczne? MIT
To bardzo często rozpowszechniana bzdura. Szczepionki zawierają wiele składników, jednak żaden z nich nie znajduje się w nich bez powodu. Wszystkie są dokładnie przebadane i dodane w ilościach minimalnych, co zapewnia bezpieczeństwo szczepionek. Badania naukowe wielokrotnie potwierdziły, że składniki szczepionek w zastosowanych dawkach nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Najczęściej jako argument przeciwko bezpieczeństwu szczepionek wysuwany jest glin i tiomersal. Te metale ciężkie w szczepionkach budzą najwięcej kontrowersji wśród rodziców i osób sceptycznie nastawionych do szczepień. Warto jednak przyjrzeć się faktom naukowym dotyczącym tych składników.
Czy aluminium w szczepionkach jest bezpieczne?
Aluminium stosowane jest jako adjuwant. To substancja, która ma zadanie wzmocnić i przedłużyć odpowiedź immunologiczną organizmu. Czy wiecie, że glin to najpowszechniej występujący metal na ziemi? Co ciekawe, nawet nowo narodzone dzieci mają pewne jego ilości we krwi — i to jeszcze przed pierwszymi szczepieniami! Prawdopodobnie dostaje się on do krwiobiegu dziecka od matki [1]. Bezpieczeństwo szczepionek zawierających aluminium zostało potwierdzone w licznych badaniach klinicznych.
Glin przez całe życie kumuluje się w naszym organizmie, pochodząc z różnych źródeł. Aktualnie nie ma żadnych potwierdzonych badań, które by wskazywały na korelację między tym faktem a występowaniem innych chorób, np. Alzheimera [1]. Organizacje zdrowia publicznego na całym świecie potwierdzają, że obecność aluminium w szczepionkach nie wpływa negatywnie na zdrowie człowieka.
Co więcej, ilość glinu, którą przyjmujemy wraz ze szczepionką, jest mała — najczęściej poniżej 1 miligrama. Jedno z badań przedstawia, że całkowita ilość aluminium, jaką przyjmują dzieci ze szczepionek i pożywienia do 5. roku życia jest mniejsza, niż dopuszczalne tygodniowe spożycie. Dzieci przez 5 lat przyjmują mniej glinu, niż bezpieczna ilość, jaką mogłyby przyjąć w ciągu jednego tygodnia [1-2]! To kolejny dowód na bezpieczeństwo szczepionek zawierających ten składnik.
W jakich szczepionkach występuje tiomersal i czy jest bezpieczny?
Drugim przykładem jest tiomersal, czyli konserwant oparty na rtęci. Tiomersal zawiera etylortęć i to w związku z nią powstają obawy o działania niepożądane i akumulację w organizmie najmłodszych. Badania wykazały, że nie istnieje korelacja między podawaniem szczepionek z tiomersalem a negatywnym wpływem na zdrowie i życie człowieka. Etylortęć usuwana jest z organizmu do 30 dni. Inaczej sprawa wygląda z metylortęcią — której nie ma w żadnej szczepionce. Ona faktycznie akumuluje się w organizmie, dlatego niektórzy mogą łączyć te dwie kwestie, co jest nieprawdą [1,3].
Aktualnie tiomersalu nie używa się w większości szczepionek. Został on wycofany ze składu prawie wszystkich — nie ze względów bezpieczeństwa, ale z powodu ogólnych nastrojów społecznych. A w jakich szczepionkach można jeszcze spotkać tiomersal? Aktualnie w Polsce jedynie szczepionka DTP (i jej odmiany) zawiera tiomersal w ilości 25 µg etylortęci na dawkę [3]. Mimo to, bezpieczeństwo szczepionek zawierających tiomersal zostało wielokrotnie potwierdzone w badaniach naukowych. Pamiętajmy, że nawet nadmiar wody może być toksyczny.
Szczepionki powodują autyzm. MIT
Kolejny mit często powielany przez środowiska antyszczepionkowe. Ciężko tutaj wymieniać badania, ale wszystkie jasno stwierdzają, że szczepionki, ani żadne z jej składników nie powodują autyzmu. Bezpieczeństwo szczepionek w kontekście rozwoju autyzmu zostało potwierdzone w licznych badaniach epidemiologicznych obejmujących miliony dzieci. Nie ma żadnego związku między szczepieniami a występowaniem spektrum autyzmu.
Wszystko rozpoczęło się od słów brytyjskiego lekarza Andrew Wakefielda, który stwierdził, że szczepionka MMR powoduje autyzm. Co prawda, jego artykuł opublikowano w renomowanym czasopiśmie “The Lancet“. Okazało się jednak, że metodologia badania była daleko oddalona od rzetelnej. Artykuł po pewnym czasie usunięto, a sam Wakefield stracił prawo do wykonywania zawodu. To właśnie jego nieprawdziwe twierdzenia zapoczątkowały niepotrzebne obawy dotyczące bezpieczeństwa szczepionek.
Najmłodszych dzieci nie powinno się szczepić. MIT
Jeśli dziecko jest zdrowe i nie ma innych przeciwwskazań zdrowotnych, to pierwsze szczepienia nie powinny być odwlekane. Takim działaniem narażamy jedynie najmłodszych na poważniejsze konsekwencje. Bezpieczeństwo szczepionek u najmłodszych dzieci zostało potwierdzone w licznych badaniach klinicznych. Organizm noworodka jest w pełni zdolny do odpowiedzi na szczepienia, a wczesna immunizacja chroni przed poważnymi chorobami zakaźnymi.
To mit, że organizm nowo narodzonego dziecka nie powinien być przeciążany szczepieniami. Dziecko po urodzeniu spotyka się z miliardami drobnoustrojów. Szczepienie dostarcza najczęściej kilka lub kilkanaście antygenów. Co więcej, ewentualne działania niepożądane po szczepieniu są znacznie lżejsze niż przebycie danej choroby [4]. Bezpieczeństwo szczepionek przewyższa znacznie ryzyko związane z naturalnymi infekcjami.
Szczepienia modyfikują nasze DNA. MIT
To kolejne kłamstwo służące do dezinformacji. Nie ma możliwości, aby żadna szczepionka ingerowała w ludzkie DNA. Ten mit jest najczęściej podnoszony w kwestii szczepień przeciwko COVID-19, w których używa się szczepionek mRNA. Aktualna wiedza naukowa zaprzecza takiemu stwierdzeniu. W przypadku powyższych szczepionek, mRNA nie dostaje się do jądra komórkowego, więc fizycznie nie ma możliwości interakcji z DNA [5]. Bezpieczeństwo szczepionek mRNA zostało potwierdzone w rozległych badaniach klinicznych.
Szczepienie to najbezpieczniejszy sposób uzyskania odporności przed daną chorobą. FAKT
Powyższe stwierdzenie to prawda. Lepiej przeciwdziałać, niż leczyć! Oczywiście po każdym szczepieniu istnieje ryzyko wystąpienia Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (NOP), jednak najczęściej są one łagodne (ból w miejscu wkłucia, zaczerwienienie, obrzęk, ból głowy, osłabienie, gorączka) i mijają po jednej lub dwóch dobach. Natomiast ewentualne powikłania chorób mogą być bardzo niebezpieczne. Przykładem może być, np. zapalenie mózgu po Kleszczowym Zapaleniu Mózgu lub nowotwór wątroby po WZW B. Bezpieczeństwo szczepionek jest wielokrotnie wyższe niż ryzyko związane z przebyciem naturalnej infekcji.
Lepiej zaszczepić się szczepionką skojarzoną. FAKT
To prawda. Jeśli masz możliwość wyboru, lepiej zaszczepić się szczepionką skojarzoną, która pozwala na immunizację jednocześnie przeciwko kilku chorobom, np. szczepionka sześciowalentna przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, Hib i WZW B. Bezpieczeństwo szczepionek skojarzonych zostało potwierdzone w licznych badaniach klinicznych.
Dzięki takiemu działaniu iniekcja wykonywana jest tylko raz. Nieprawdą jest, że działania niepożądane są poważniejsze po skojarzonych szczepionkach. Co więcej, przyjmujemy także mniej substancji pomocniczych, niż w przypadku wielu wakcynacji. Co ważne, sam proces immunizacji jest znacznie krótszy. Bezpieczeństwo szczepionek skojarzonych jest równie wysokie jak szczepionek pojedynczych.
Inni się zaszczepili, to ja już nie muszę. MIT
To kolejny mit. Eradykacja choroby jest długotrwałym procesem. Nawet jeśli dane schorzenie nie występuje powszechnie w populacji, to nie zawsze znaczy, że całkowicie pozbyliśmy się problemu. Każdy niezaszczepiony, tj. nieodporny organizm, daje możliwość wirusowi czy innemu drobnoustrojowi do mutacji. To z kolei tworzy zagrożenie dla osób już zaszczepionych. Nowy mutant może sprawnie obchodzić aktualne metody obronne organizmu, co stanowi prostą drogę do nowej epidemii. Bezpieczeństwo szczepionek obejmuje nie tylko ochronę indywidualną, ale także zbiorową.
Przykładem mogą być aktualne ruchy antyszczepionkowe. W Polsce, ale również na świecie od kilku lat rośnie liczba przypadków zachorowań na odrę. Jest to skutkiem coraz częstszej rezygnacji ze szczepienia dzieci. Ten przykład pokazuje, jak ważne jest utrzymanie wysokiego poziomu zaszczepienia populacji dla zapewnienia bezpieczeństwa szczepionek i zdrowia publicznego. Szczepiąc się, chronimy nie tylko siebie, ale i innych!
Alergia nie dyskwalifikuje ze szczepienia. FAKT
Oczywiście, że nie każda alergia dyskwalifikuje ze szczepienia. W razie wątpliwości należy porozmawiać o tym z lekarzem przed szczepieniem. Po każdym szczepieniu należy pozostać pod obserwacją minimum 15 do 30 minut. To czas, w którym może się pojawić najwięcej nagłych efektów. Z pewnością niebezpieczna będzie alergia na składniki szczepionki, jednak już popularne uczulenie na pyłki traw, nie powinno stanowić żadnego problemu. Bezpieczeństwo szczepionek u osób z alergiami zostało potwierdzone w badaniach klinicznych, a odpowiednia kwalifikacja medyczna pozwala na bezpieczne szczepienie większości pacjentów. Pamiętajmy, aby o wszystkim poinformować lekarza podczas wywiadu!
Podsumowanie
Metale ciężkie w szczepionkach, w tym tiomersal, nie stanowią zagrożenia dla zdrowia w dawkach stosowanych w preparatach szczepionkowych. Bezpieczeństwo szczepionek zostało wielokrotnie potwierdzone w badaniach naukowych obejmujących miliony pacjentów. W jakich szczepionkach można jeszcze spotkać tiomersal? Obecnie tylko w niektórych preparatach DTP, ale nawet tam jego ilość jest bezpieczna. Szczepienia pozostają najskuteczniejszym i najbezpieczniejszym sposobem ochrony przed chorobami zakaźnymi, a obawy dotyczące metali ciężkich w szczepionkach nie mają uzasadnienia naukowego.
❓ Czy metale ciężkie w szczepionkach są niebezpieczne?
Nie, metale ciężkie w szczepionkach nie stanowią zagrożenia. Aluminium i tiomersal są stosowane w minimalnych, bezpiecznych dawkach. Bezpieczeństwo szczepionek zostało potwierdzone w licznych badaniach klinicznych.
❓ W jakich szczepionkach można jeszcze spotkać tiomersal?
Obecnie w Polsce tiomersal znajduje się jedynie w szczepionkach DTP i jej odmianach, w ilości 25 µg etylortęci na dawkę. Z większości szczepionek został wycofany nie ze względów bezpieczeństwa, ale z powodu nastrojów społecznych.
❓ Czy szczepionki powodują autyzm?
Nie ma żadnego związku między szczepieniami a autyzmem. Badania epidemiologiczne obejmujące miliony dzieci jednoznacznie wykluczyły taki związek. Mit ten powstał na podstawie sfałszowanych badań Andrew Wakefielda.
❓ Czy alergia zawsze dyskwalifikuje ze szczepienia?
Nie każda alergia dyskwalifikuje ze szczepienia. Niebezpieczna jest jedynie alergia na składniki szczepionki. Popularne uczulenia, np. na pyłki traw, nie stanowią przeciwwskazania. Zawsze należy skonsultować się z lekarzem.
❓ Dlaczego szczepienia są bezpieczniejsze niż naturalne infekcje?
Szczepienia wywołują łagodne działania niepożądane, które szybko mijają, podczas gdy naturalne infekcje mogą prowadzić do poważnych powikłań. Bezpieczeństwo szczepionek jest wielokrotnie wyższe niż ryzyko związane z przebyciem choroby.
REKLAMA
Bibliografia
- „Vaccine ingredients | Vaccine Knowledge”. http://vk.ovg.ox.ac.uk/vk/vaccine-ingredients (udostępniono lip. 20, 2021).
- R. J. Mitkus, D. B. King, M. A. Hess, R. A. Forshee, i M. O. Walderhaug, „Updated aluminum pharmacokinetics following infant exposures through diet and vaccination”, Vaccine, t. 29, nr 51, s. 9538–9543, lis. 2011, doi: 10.1016/j.vaccine.2011.09.124.
- „Jakie substancje pomocnicze wchodzą w skład szczepionek?”, Szczepienia.Info. https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-substancje-pomocnicze-wchodza-w-sklad-szczepionek/ (udostępniono lip. 20, 2021).
- „Najczęstsze mity na temat szczepień - Szczepienia.Info”. https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/popularne-mity-temat-szczepien/ (udostępniono lip. 20, 2021).
- CDC, „Understanding mRNA COVID-19 Vaccines”, Centers for Disease Control and Prevention, mar. 04, 2021. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/vaccines/different-vaccines/mrna.html (udostępniono lip. 20, 2021).
Omawiane substancje
Omawiane schorzenia
W tym poradniku nie omawiamy konkretnych schorzeń.
REKLAMA
Słownik medyczny
Szczepionka
Szczepionka to preparat zawierający antygeny pochodzące z drobnoustrojów lub ich fragmentów, które pobudzają układ odpornościowy do produkcji przeciwciał i komórek odpornościowych, w wyniku czego dochodzi do rozwinięcia się odporności. Dzięki temu organizm “uczy się”, jak zwalczać daną chorobę, co zmniejsza ryzyko poważnego zachorowania.
Adjuwant
Adjuwant to substancja dodawana do szczepionek, która zwiększa ich skuteczność poprzez stymulację odpowiedzi immunologicznej.
Działania niepożądane
Działania niepożądane to nieprzewidziane i niepożądane reakcje organizmu na lek, które mogą wystąpić niezależnie od stosowanej dawki.
Szczepionka DTP
Szczepionka DTP to skojarzona szczepionka, która chroni przed błonicą, tężcem i krztuścem. Jest stosowana w programach szczepień ochronnych dla dzieci.
Lancet
Lancet to małe, jednorazowe narzędzie medyczne używane do nakłuwania skóry w celu pobrania kropli krwi do pomiaru glikemii.
Antygen
Antygen to substancja, która wywołuje reakcję układu odpornościowego organizmu. Może mieć różną budowę chemiczną, np. być białkiem lub tłuszczem. Gdy antygen zostanie rozpoznany przez układ odpornościowy, organizm zaczyna produkować przeciwciała, które pomagają zwalczać czynnik chorobotwórczy.
Interakcja
Interakcja to wzajemne oddziaływanie dwóch lub więcej substancji, które może wpływać na ich działanie, skuteczność lub bezpieczeństwo, szczególnie w kontekście leków.
Powikłanie
Powikłanie to niepożądany efekt lub komplikacja, która występuje w wyniku choroby lub leczenia, mogąca pogarszać stan zdrowia pacjenta.
Iniekcja
Iniekcja to metoda podawania leków lub innych substancji bezpośrednio do organizmu za pomocą igły i strzykawki. Może być wykonana dożylnie (do żyły), domięśniowo (do mięśnia), podskórnie (pod skórę) lub śródskórnie (do warstwy skóry). Stosowana jest w celu szybkiego dostarczenia leku, szczepionki lub innych substancji leczniczych.
schorzenie
Schorzenie to stan, w którym organizm nie funkcjonuje prawidłowo z powodu choroby lub urazu. Może dotyczyć różnych układów ciała, takich jak układ oddechowy, krążenia czy nerwowy, i objawiać się różnymi dolegliwościami, np. bólem, gorączką, osłabieniem. Schorzenia mogą być przewlekłe (długotrwałe) lub ostre (krótkotrwałe).
Wirus
Wirus to czynnik chorobotwórczy, który może infekować komórki żywych organizmów, w tym ludzi. Nie potrafi samodzielnie się rozmnażać, dlatego wnika do komórek gospodarza, by wykorzystać ich mechanizmy do tworzenia nowych wirusów.
Wirusy mogą powodować różne choroby, od przeziębienia po bardziej poważne infekcje, takie jak grypa czy COVID-19.







Dodaj komentarz