Grypa to ostra choroba zakaźna wywoływana przez wirusy z rodziny Orthomyxoviridae. Infekcja zazwyczaj ma niezwykle gwałtowny przebieg, a objawy nasilają się w bardzo krótkim czasie. Choroba trwa od 7 do 10 dni, jednak możliwe jest również wystąpienie długofalowych powikłań, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka. Osobami szczególnie narażonymi są kobiety ciężarne, dzieci poniżej 5. roku życia, osoby powyżej 65. roku życia, pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe oraz osoby z obniżoną odpornością.

Szczególną grupą pacjentek są również kobiety w trakcie karmienia piersią. Grypa a karmienie piersią to temat, który często budzi niepokój u młodych matek. Przyjmowanie jakichkolwiek leków i szczepionek w tej grupie zawsze budzi wątpliwości i niepokój. Jednak szczepienie na grypę a karmienie piersią nie wykluczają się wzajemnie — szczepienie jest bezpieczne dla matek karmiących. Przyjrzyjmy się temu tematowi nieco bliżej [1].

Jakie są powikłania grypy u karmiących matek?

Lista możliwych powikłań grypy jest niezwykle długa. Tak jak wspomniano, dotyczą one głównie pacjentów z grup ryzyka, u których wirus grypy może prowadzić do wtórnych powikłań, zazwyczaj o etiologii bakteryjnej (sama grypa wywoływana jest jednak przez wirusa). Kobiety karmiące piersią, które zachorują na grypę, mogą doświadczać takich samych powikłań jak inne osoby dorosłe. Są to między innymi:

• zapalenie płuc, zatok przynosowych, ucha środkowego;
• zapalenie mięśnia sercowego;
• częstsze występowanie incydentów sercowo-naczyniowych, włącznie z zawałem czy udarem mózgu;
• wzrost ryzyka poronienia i porodu przedwczesnego;
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
• zaostrzenie astmy;
• niewydolność nerek [2].

Dodatkowo grypa u matki karmiącej może wpłynąć na produkcję mleka oraz ogólne samopoczucie, co z kolei może utrudnić karmienie piersią. W przypadku ciężkiego przebiegu choroby może być konieczne stosowanie leków przeciwwirusowych (np. oseltamivir – Tamiflu, Ebilfumin, Segosana, Viseltam, zanamivir – Dectova), które wymagają szczególnej ostrożności podczas laktacji. Szczepienie na grypę jest najskuteczniejszą metodą uniknięcia powyższych konsekwencji i powikłań tej choroby.

Jak uchronić się przed grypą podczas karmienia piersią?

Najskuteczniejszą i rekomendowaną metodą profilaktyki grypy są szczepienia ochronne. Po szczepieniu odporność osiąga się zazwyczaj w ciągu 3 tygodni, a czas utrzymywania się odporności jest różny i zależny od wielu czynników. Niemniej, zazwyczaj wynosi on od 6 do 12 miesięcy od chwili przyjęcia szczepionki. Poza szczepieniem ważne jest również przestrzeganie podstawowych zasad higieny, takich jak częste mycie rąk, unikanie kontaktu z chorymi osobami oraz wzmacnianie odporności poprzez odpowiednią dietę i suplementację (np. witamina D3 – Vigantol, D-Vitum Forte, witamina C – Cevit, Ibuvit C) [1].

Czy przy karmieniu piersią można się szczepić na grypę?

Samo karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania do przyjmowania szczepień ochronnych. Zaszczepienie kobiety karmiącej nie jest obarczone ryzykiem wystąpienia niekorzystnych konsekwencji ani dla niej samej, ani dla karmionego dziecka. Szczepienie na grypę a karmienie piersią to połączenie w pełni bezpieczne i zalecane przez organizacje medyczne na całym świecie. Niemniej, warto mieć na uwadze, że szczepionka, tak jak każdy inny lek, może powodować działania niepożądane oraz ewentualne odczyny poszczepienne. Do najczęstszych należą: ból w miejscu wkłucia, niewielka gorączka czy ogólne osłabienie, które można łagodzić za pomocą paracetamolu (np. Apap, Panadol Sprint, Efferalgan) [3].

Szczepienie na grypę a karmienie piersią — czy jest bezpieczne?

Według producentów szczepionek przeciwko grypie, szczepienie na grypę i karmienie piersią stanowią bezpieczne połączenie zarówno dla matki, jak i karmionego dziecka. Co więcej, uznaje się, że szczepienie matki może zwiększać liczbę przeciwciał u dziecka poprzez przekazywanie ich z mlekiem matki. Dzięki temu grypa u niemowlaka karmionego piersią może przebiegać łagodniej lub w ogóle nie wystąpić. Niemniej, szczepienie matki nie zapewnia całkowitej ochrony dziecku, w związku z czym zaleca się, aby również ono było zaszczepione zgodnie z kalendarzem szczepień [4].

Jak przebiega grypa u niemowlaka karmionego piersią?

Grypa u niemowlaka karmionego piersią może przebiegać w różny sposób, w zależności od wieku dziecka, jego ogólnego stanu zdrowia oraz tego, czy matka była szczepiona lub przechorowała grypę. Dzieci karmione piersią mają zazwyczaj lepszą odporność dzięki przeciwciałom otrzymywanym z mlekiem matki. Niemniej, niemowlęta są szczególnie narażone na powikłania grypy ze względu na niedojrzały układ odpornościowy.

Objawy grypy u niemowląt mogą obejmować wysoką gorączkę, trudności z oddychaniem, odmowę jedzenia, nadmierną senność lub pobudzenie. W przypadku podejrzenia grypy u niemowlaka należy niezwłocznie skonsultować się z pediatrą, który może zalecić stosowanie leków przeciwgorączkowych odpowiednich dla wieku dziecka (np. paracetamol w syropie – Panadol dla dzieci, Pedicetamol, Paracetamol Hasco Forte, Apap dla dzieci forte) lub w ciężkich przypadkach hospitalizację.

Czy warto szczepić się na grypę podczas karmienia piersią?

Szczepienie na grypę zapobiega poważnym infekcjom oraz ich niebezpiecznym powikłaniom. Karmienie piersią nie jest przeciwwskazaniem do zaszczepienia, niemniej zawsze istnieje niewielkie ryzyko wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych. Jednak nawet najgroźniejsze działania niepożądane szczepionki są mniejszym zagrożeniem dla życia i zdrowia matki karmiącej, niż ciężki przebieg grypy bądź jej dalsze powikłania. Po przyjęciu szczepionki nie ma konieczności zachowywania specjalnych środków ostrożności jak np. odstęp czasowy w karmieniu piersią. Szczepienie na grypę a karmienie piersią to decyzja, która przynosi korzyści zarówno matce, jak i dziecku – chroni matkę przed zachorowaniem, a dziecko otrzymuje dodatkową ochronę poprzez przeciwciała przekazywane z mlekiem matki.

Podsumowanie

Szczepienie na grypę i karmienie piersią są w pełni kompatybilne i bezpieczne dla zdrowia matki oraz dziecka. Grypa u niemowlaka karmionego piersią może przebiegać łagodniej dzięki przeciwciałom przekazywanym przez matkę, jednak szczepienie pozostaje najskuteczniejszą metodą profilaktyki. Kobiety karmiące piersią powinny rozważyć szczepienie przeciwko grypie, ponieważ chroni ono nie tylko je same, ale również pośrednio ich dzieci. Przy karmieniu piersią można się szczepić na grypę bez żadnych ograniczeń – nie ma potrzeby przerywania laktacji ani zachowywania odstępów czasowych między szczepieniem a karmieniem. W razie wątpliwości zawsze warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym.