W jakich lekach jest kodeina? Poznaj leki na suchy kaszel!

Leki z kodeiną to najczęstszy wybór pacjentów cierpiących na uporczywy, suchy kaszel. Sam kaszel to mimowolny odruch naszego organizmu, mający na celu usunięcie z dróg oddechowych zalegającej wydzieliny, zanieczyszczeń lub ciała obcego. Powstaje on na skutek drażnienia receptorów zlokalizowanych m.in. w gardle, krtani oraz oskrzelach. Ze względu na jego charakter, wyróżnia się kaszel mokry (produktywny) i suchy (nieproduktywny). Podstawą ich prawidłowej terapii jest określenie rodzaju kaszlu, gdyż każdy z nich leczy się inaczej [1].

Kaszel suchy charakteryzuje się brakiem zalegającej wydzieliny w drogach oddechowych. Pacjenci natomiast często uskarżają się na uczucie łaskotania/drapania w okolicach gardła. Kaszel nieproduktywny często rozpoczyna się od chrząkania i delikatnego pokasływania — taki odruch niweluje odczuwany dyskomfort w gardle. Suchy kaszel ma charakter napadowy i nie zależy od pory dnia. Zazwyczaj występuje w pierwszych dniach trwania infekcji [2].

Kodeina na suchy kaszel. Jakie inne leki można stosować?

W celu łagodzenia suchego kaszlu można stosować dwie grupy leków:

• hamujące czynność ośrodka oddechowego — tzw. leki ośrodkowe: kodeina, dekstrometorfan, butamirat;
• hamujące przekazywanie impulsów w zakończeniach nerwowych dróg oddechowych — tzw. leki obwodowe: głównie lewodropropizyna [3,4].

Dlaczego kodeina jest stosowana na suchy kaszel?

Kodeina jest pochodną morfiny o ośrodkowym działaniu przeciwkaszlowym. Hamuje odruch kaszlowy, zmniejszając częstość napadów. Związek ten wykazuje również działanie uspokajające oraz przeciwbólowe — w wyniku licznych przemian metabolicznych w organizmie może być przekształcana do przeciwbólowej morfiny. Maksymalne stężenie kodeiny po podaniu doustnym występuje w ciągu 1-2 godzin od przyjęcia dawki leku. Efekt przeciwkaszlowy utrzymuje się 4-8 godzin. Wskazaniem do jej stosowania jest leczenie nieproduktywnego (bez odkrztuszanej wydzieliny) kaszlu [5].

Kodeina na kaszel — kto może ją stosować?

Tytułowa substancja aktywna nie powinna być stosowana przez:

• dzieci poniżej 12. roku życia;
• kobiety ciężarne i karmiące piersią;
• pacjentów chorych na astmę oskrzelową, mukowiscydozę, chorobę alkoholową;
• pacjentów uzależnionych od opioidów lub przyjmujących jednocześnie inhibitory MAO (rasagilina, selegilina) [5].

Jakie skutki uboczne może powodować kodeina?

Kodeina po przyjęciu doustnym może powodować następujące działania niepożądane:

• bardzo często (u 1 pacjenta na 10): nudności, wymioty, zaparcia, zawroty głowy, sedacja;
• niezbyt często (u 1-10 pacjentów na 1000): świąd, pokrzywka, wysypka, zaburzenia nastroju, zatrzymanie moczu, senność, kołatanie serca, bóle głowy, zmniejszenie łaknienia, nadmierna potliwość i inne [5].

Czy po kodeinie można prowadzić samochód?

Kodeina może powodować upośledzenie sprawności psychofizycznej, dlatego pacjenci przyjmujący leki z tym związkiem aktywnym nie powinni prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn [5].

Jakie leki z kodeiną można podać na suchy męczący kaszel?

Kodeina w niższych dawkach jest dostępna bez recepty, z kolei preparaty o większej zawartości tej substancji czynnej wymagają przepisu lekarza (składnik złożonych leków przeciwbóólowych). Jest dostępna w formie doustnych tabletek oraz syropów. Kodeina jest często także składnikiem dodatkowym leków przeciwbólowych, gdyż nasila ich działanie.

Tabletki z kodeiną bez recepty

Kodeina może występować jako składnik leków złożonych na kaszel m.in. w formie doustnych tabletek. Są one dostępne bez recepty. Wśród nich wyróżnia się poniższe produkty:

Thiocodin, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancje czynne o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – kodeinę (15 mg) i sulfogwajakol (300 mg);
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży oraz u kobiet karmiących piersią;
• lek zawiera kodeinę, w związku z czym należy sprawdzić, czy inne stosowane leki nie zawierają kodeiny, aby uniknąć uzależnienia;
• u osób uprawiających sport lek może powodować pozytywny wynik testów antydopingowych;
• podczas stosowania leku Thiocodin, nie należy prowadzić pojazdów mechanicznych.

Neoazarina, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• w swoim składzie zawiera kodeinę (10 mg) oraz sproszkowane ziele tymianku (316 mg);
• można stosować od 12. roku życia;
• nie należy stosować leku u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• nie stosować dłużej niż 7 dni, ze względu na ryzyko uzależnienia kodeiną;
• lek nasila działanie alkoholu etylowego;
• lek może upośledzać zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Dobry syrop na kaszel suchy dla dorosłych z kodeiną

Podobnie jak w przypadku tabletek, kodeina występuje również jako jedna z substancji czynnych w syropach przeciwkaszlowych:

Herbapini, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• w jego skład wchodzą: wyciąg płynny z pędów sosny zwyczajnej, nalewka z owoców kopru włoskiego odmiany gorzkiej oraz fosforan kodeiny;
• dawka wynosi (424 mg + 64 mg +3 mg)/5 ml;
• ze względu na obecność kodeiny, długotrwałe stosowanie produktu może prowadzić do uzależnienia – dlatego należy go stosować przez maksymalnie 7 dni i nie przekraczać zalecanej dawki;
• można stosować u młodzieży od 12. roku życia;
• preparat zawiera etanol, którego ilość może wpływać na działanie innych leków;
• kobiety w ciąży nie powinny stosować tego preparatu;
• lek jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią;
• produkt zawiera sacharozę;
• należy unikać stosowania leku przy zaburzeniach dróg żółciowych.

Thiocodin, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancje czynne o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – kodeinę i sulfogwajakol;
• dawka wynosi (15 mg + 300 mg)/10 ml;
• podobnie jak inne syropy zawierające kodeinę może być stosowany od 12 roku życia;
• podobnie jak w przypadku innych syropów z tym składnikiem, należy zachować szczególną ostrożność i stosować go ściśle według zaleceń;
• zawiera dodatkowo sulfogwajakol, co ułatwia odkrztuszanie wydzieliny;
• lek ma smak truskawkowy.

Sirupus Pini compositus, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• również jak Thiocodin i Herbapini zawiera kodeinę i może być używany od 12 roku życia;
• zawiera także dodatkowe ekstrakty roślinne pomocne w przypadku nieżytów górnych dróg oddechowych;
• lek ma identyczny skład co syrop Herbapini, o bardzo zbliżonej dawce;
• Sirupus Pini Compositus będzie miał bardzo podobne środki ostrożności oraz przeciwwskazania co opisane powyżej syropy z kodeiną.

Czy kodeina jest szkodliwa?

Kodeina, będąca opioidem, może — ale nie musi — być szkodliwa, podobnie jak inne substancje opioidowe. W przypadku stosowania kodeiny mogą występować działania niepożądane, takie jak senność, zaparcia, nudności, wymioty i zmniejszenie oddychania. Istnieje również ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego przy długotrwałym stosowaniu. Kodeina może być także niebezpieczna w przypadku nieodpowiedniego dawkowania lub stosowania w połączeniu z innymi substancjami, takimi jak alkohol czy środki uspokajające.

Ważne jest, aby zawsze stosować kodeinę zgodnie z zaleceniami lekarza i unikanie jej nadużywania. Jeśli masz jakiekolwiek obawy lub pytania dotyczące bezpieczeństwa stosowania kodeiny, zalecam skonsultowanie się z lekarzem lub farmaceutą.

Kto nie powinien stosować kodeiny na suchy kaszel?

Niektóre osoby nie powinny stosować kodeiny z powodu ryzyka wystąpienia szkodliwych skutków ubocznych lub powikłań. Przeciwwskazaniami do stosowania kodeiny są:

• osoby uczulone na kodeinę lub jakikolwiek inny składnik preparatu;
• pacjenci z astmą oskrzelową lub niewydolnością oddechową, ze względu na możliwość nasilenia tych stanów;
• osoby z niedoczynnością tarczycy, ponieważ kodeina może wpływać na funkcjonowanie tarczycy;
• pacjenci z chorobami nerek lub wątroby, ze względu na ryzyko zwiększenia obciążenia tych narządów;
• osoby z mokrym kaszlem, gdyż kodeina działa głównie na suchy kaszel.

W przypadku tych grup pacjentów kodeina może być niebezpieczna lub niewskazana. W celu ustalenia, czy bezpieczne jest stosowanie kodeiny, zawsze należy skonsultować się z lekarzem.

Domowe sposoby na suchy kaszel. Czym się wspomagać?

Suchy kaszel może być uciążliwy, dlatego warto poznać niefarmakologiczne metody, które mogą przynieść ulgę. Oto kilka takich sposobów:

• nawilżanie powietrza – utrzymanie odpowiedniego poziomu wilgotności w pomieszczeniu może złagodzić podrażnienia gardła i zmniejszyć intensywność kaszlu suchego. Można zastosować nawilżacz powietrza lub umieścić miskę z wodą w pobliżu źródła ciepła;
• picie ciepłych płynów – spożywanie ciepłych napojów, takich jak herbata z miodem, może pomóc złagodzić podrażnione gardło i zmniejszyć kaszel suchy. Dodatek miodu może również przynieść ulgę dzięki swoim właściwościom łagodzącym i antybakteryjnym;
• inhalacje parowe – wdychanie pary z gorącej wody może pomóc w nawilżeniu dróg oddechowych i złagodzić kaszel. Można dodać do wody olejki eteryczne o działaniu łagodzącym, takie jak olejek eukaliptusowy lub olejek miętowy;
• mieszanki ziołowe – niektóre ziołowe mieszanki, takie jak herbatki ziołowe z dziurawcem czy szałwią, posiadają właściwości łagodzące i mogą pomóc w łagodzeniu kaszlu suchego. Należy jednak skonsultować się z zielarzem lub farmaceutą, aby wybrać odpowiednią mieszankę.

Warto pamiętać, że niefarmakologiczne metody mogą przynieść ulgę w przypadku łagodnego kaszlu suchego. W przypadku trwającego, uporczywego lub nasilającego się kaszlu zawsze warto skonsultować się z lekarzem.

Podsumowanie

Kodeina to skuteczny lek na suchy, męczący kaszel, jednak jej stosowanie wymaga ostrożności. Lek ten hamuje odruch kaszlowy i łagodzi napady kaszlu, ale nie jest odpowiedni dla dzieci poniżej 12. roku życia, kobiet w ciąży oraz osób z pewnymi schorzeniami. Warto pamiętać o możliwych skutkach ubocznych, takich jak senność czy zaparcia, oraz o ryzyku uzależnienia przy długotrwałym stosowaniu. Jeśli kodeina nie jest wskazana, rozważ inne leki na kaszel lub niefarmakologiczne metody, takie jak nawilżanie powietrza, inhalacje czy ciepłe napoje z miodem. Pamiętaj, aby w razie wątpliwości zawsze skonsultować się z lekarzem.