Bezpieczne leki przeciwzakrzepowe na receptę – co warto wiedzieć?

Co to są leki przeciwzakrzepowe?

Leki przeciwzakrzepowe (antykoagulanty) to substancje, które przez wyłączenie jednego lub kilku czynników krzepnięcia krwi, prowadzą do zahamowania procesu powstawania zakrzepu. Te bezpieczne leki przeciwzakrzepowe zapobiegają powikłaniom groźnym dla życia i zdrowia, na przykład niedokrwienie kończyn, udar mózgu czy zawał serca. Do tradycyjnych leków na rozrzedzenie krwi należą heparyna (niefrakcjonowana oraz drobnocząsteczkowa) lub antagoniści witaminy K (acenokoumarol i warfaryna). Stosowane w lecznictwie od ponad 70 lat, mimo licznych praktycznych problemów – konieczność indywidualnego doboru dawki i dawkowania, konieczność monitorowania pożądanej siły działania za pomocą laboratoryjnej oceny wydłużenia czasu protrombinowego, długi i nieprzewidywalny czas działania po ostatniej dawce, duża ilość interakcji z innymi lekami oraz z pokarmem oraz zmienność efektu przeciwzakrzepowego w czasie [1].

Jakie są leki przeciwzakrzepowe nowej generacji?

Alternatywą dla tradycyjnych leków na rozrzedzenie krwi stały się nowe doustne antykoagulanty – NOAC. Te tabletki na rozrzedzenie krwi na receptę charakteryzują się znacznie lepszym profilem bezpieczeństwa i wygodą stosowania. Biorąc pod uwagę mechanizmy ich działania, wyróżniamy: inhibitory czynnika X – rywaroksaban (Xarelto), apiksaban (Eliquis), endoksaban (Lixiana) – preparat nie jest dostępny w Polsce, oraz inhibitor czynnika krzepnięcia II – dabigatran (Pradaxa).

Leki przeciwzakrzepowe nowej generacji mają szybszy początek i koniec działania oraz w krótszym czasie osiągają maksymalne stężenie w osoczu, co wiąże się z szybciej osiągniętym efektem terapeutycznym. Nowe doustne antykoagulanty są też bardziej stabilnymi lekami, dlatego nie jest wymagane rutynowe monitorowanie parametrów krzepnięcia krwi. To sprawia, że te bezpieczne leki przeciwzakrzepowe są znacznie wygodniejsze w codziennym stosowaniu [2].

Kiedy stosować nowoczesne leki przeciwzakrzepowe na receptę?

Najczęściej te tabletki na rozrzedzenie krwi na receptę stosowane są u pacjentów z migotaniem przedsionków z podwyższonym ryzykiem udaru mózgu czy zatoru obwodowego. Drugą grupą pacjentów są osoby z różnymi postaciami choroby żylnej zakrzepowo-zatorowej, czyli zakrzepicą żylną i zatorowością płucną. Trzecia grupa chorych to pacjenci, którzy posiadają mechaniczne protezy w obrębie jam serca. Nowe doustne leki przeciwzakrzepowe mają także zastosowanie u pacjentów z tak zwanym niezastawkowym migotaniem przedsionków.

W zastawkowym migotaniu przedsionków, a szczególnie po wszczepieniu mechanicznej protezy zastawkowej w prewencji udaru mózgu nadal stosowane są leki z grupy antagonistów witaminy K, czyli wspomniana wyżej warfaryna i acenokumarol. W tych przypadkach leki przeciwzakrzepowe nowej generacji nie są odpowiednim wyborem terapeutycznym.

Jak bezpiecznie stosować lek przeciwzakrzepowy nowej generacji?

Podejmując decyzję o włączeniu nowego doustnego antykoagulantu, należy uwzględnić charakterystykę wybranego leku, wiek pacjenta, masę ciała pacjenta, funkcję nerek, przebyte epizody krwawienia oraz przyjmowane jednocześnie inne leki. Właściwy dobór leku przeciwzakrzepowego jest kluczowy dla bezpieczeństwa terapii. Lekarz zawsze ocenia indywidualny profil ryzyka każdego pacjenta przed przepisaniem tabletki na rozrzedzenie krwi na receptę. Regularne kontrole medyczne pozwalają na monitorowanie skuteczności i bezpieczeństwa stosowanego antykoagulantu.

Należy również pamiętać o zasadach postępowania w przypadku pominięcia jednej dawki leku. Jeżeli chory ma przyjmować lek co 12 godzin, a od planowanej pory jego zażycia minęło mniej niż 6 godzin, to powinien jeszcze przyjąć pominiętą dawkę. Jeśli natomiast minęło ponad 6 godzin, to pacjent powinien przyjąć kolejną zaplanowaną dawkę. W przypadku leków podawanych raz na dobę opóźnienie wynoszące mniej niż 12 godzin oznacza konieczność przyjęcia pominiętej dawki, natomiast w przypadku opóźnienia ponad 12-godzinnego pacjent powinien przyjąć już kolejną planowaną dawkę. W przypadku zażycia podwójnej dawki leku stosowanego 2 razy na dobę kolejną dawkę się pomija, zaś w sytuacji przyjęcia podwójnej dawki leku stosowanego raz na dobę kolejna dawka powinna być przyjęta zgodnie z planem [3].

Podsumowanie

Leki przeciwzakrzepowe nowej generacji stanowią znaczący postęp w terapii przeciwzakrzepowej. Te bezpieczne leki przeciwzakrzepowe oferują pacjentom większą wygodę stosowania dzięki braku konieczności regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia. Tabletki na rozrzedzenie krwi na receptę, takie jak dabigatran, rywaroksaban czy apiksaban, charakteryzują się przewidywalnym działaniem i mniejszą liczbą interakcji lekowych. Wybór odpowiedniego antykoagulantu powinien być zawsze dokonywany przez lekarza na podstawie indywidualnej oceny profilu ryzyka pacjenta. Właściwe stosowanie leku przeciwzakrzepowego nowej generacji może znacznie zmniejszyć ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych przy zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa.