Czym jest grzybica jamy ustnej?

To infekcja, której najczęstszym czynnikiem etiologicznym są grzyby z rodziny drożdżopodobnych. Candida albicans występuje najliczniej. Gatunek ten jest najważniejszym patogenem kandydozy.  Mniej powszechnymi gatunkami są: C. tropikalis, C. krusei, C. glabrata, C. parapsilosis, C. guilliermondi, C. famata, C. pseudotropikalis, C. dubliniensis.

U wielu osób mikroorganizmy te stanowią fizjologiczną florę jamy ustnej i nie wywołują objawów nawet przez całe życie. Część osób zaczyna chorować na grzybicę w momencie osłabienia odporności, przebytej antybiotykoterapii czy leczenia cytostatykami (lekami, które używane są do leczenia nowotworów). Najbardziej narażoną grupą pacjentów są osoby chorujące na cukrzycę, chorzy na AIDS oraz pacjenci po przeszczepach. Grzybica jamy ustnej może objawiać się też jako kandydoza kącików ust, którą potocznie nazywamy zajadami [1]. 

Jakie są przyczyny grzybicy jamy ustnej?

Warto zapamiętać, że większość osób ma na skórze i błonach śluzowych drożdżaki, które nie wywołują żadnych objawów chorobowych, wchodząc w skład tak zwanej flory  fizjologicznej jamy ustnej. Problem pojawia się wtedy, kiedy dochodzi do nadmiernego namnażania się grzybów, np. w wyniku spadku odporności. Wśród innych przyczyn rozwoju kandydozy jamy ustnej możemy wyróżnić [2]:

• leczenie sterydami w postaci wziewnej (pacjenci z astmą oskrzelową i POChP) – dlatego bardzo ważne jest, aby po każdym wziewnym podaniu leku, płukać jamę ustną i NIE połykać tego co używamy do płukania jamy ustnej;
• leczenie cytostatykami, czyli lekami używanymi do leczenia nowotworów;
• radioterapia oraz chemioterapia;
• brak odpowiedniej higieny jamy ustnej, ale też zbyt częste płukanie jamy ustnej preparatami o działaniu przeciwbakteryjnym;
• palenie papierosów oraz nadużywanie alkoholu;
• próchnica zębów;
• zbyt duża ilość cukrów prostych w diecie;
• mikrourazy jamy ustnej spowodowane noszeniem aparatów ortodontycznych i protez zębowych.

Jakie są objawy grzybicy jamy ustnej?

Grzybica jamy ustnej to jedna z niewielu jednostek chorobowych, której objawy są wyraźne i łatwe do zaobserwowania w warunkach domowych. Należą do nich [2]:

• przede wszystkim widoczny biały nalot na języku i podniebieniu, który może rozprzestrzeniać się do gardła i przełyku;
• suchość w gardle i uczucie pieczenia;
• bolesne pęknięcia w kącikach ust;
• nieprzyjemny zapach z ust;
• zapalenie języka.

Jak diagnozuje się zakażenie grzybicze jamy ustnej?

Najskuteczniejsze w przypadku diagnostyki grzybicy jamy ustnej jest badanie mykologiczne, wykonywane z materiału pobranego z tylnej ściany gardła. Wynik badania dostarcza odpowiedzi na pytanie, jaki grzyb jest przyczyną powstałej infekcji, a  dzięki temu – jakie leczenie powinno zostać wdrożone. Aby badanie mykologiczne było wiarygodne, należy się do niego odpowiednio przygotować: próbkę do badania pobrać na czczo (nie wolno jeść ani pić przed badaniem), przed badaniem nie należy szczotkować zębów ani płukać jamy ustnej, pacjent nie może być w trakcie kuracji antybiotykiem [2]. 

Jaki jaki jest dobry płyn przeciwgrzybiczy do płukania jamy ustnej?

W celu samodzielnego leczenia można stosować preparaty zawierające oktenidynę, chlorheksydynę, boraks czy chlorchinaldol. Jeśli substancje te okażą się nieskuteczne lub wynik badania mykologicznego wskaże tak zwane “leczenie celowane”, należy wdrożyć leczenie zaordynowane przez lekarza, najczęściej przy użyciu typowych leków przeciwgrzybiczych: flukonazol, nystatyna – dostępnych na receptę. 

Octenident, płyn do higieny jamy ustnej

Corsodyl, płyn do płukania jamy ustnej

Dentospet, płyn do płukania jamy ustnej

SeptOral, płyn do płukania jamy ustnej

Nystatyna, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej

O czym jeszcze pamiętać przy leczeniu grzybicy jamy ustnej?

W trakcie leczenia grzybicy jamy ustnej zaleca się zmianę nawyków żywieniowych. Szczególnie ważne jest wykluczenie z diety produktów bogatych w cukier, który jest pożywką do wzrostu grzybów. Należy ograniczyć lub całkowicie zrezygnować z palenia papierosów i spożywania alkoholu. Leczenie grzybicy jamy ustnej jest procesem długotrwałym i nie należy z niego rezygnować ani przerywać przedwcześnie terapii ponieważ kandydoza jamy ustnej może bowiem rozprzestrzenić się na inne narządy.