Jakie właściwości ma cynk?

Cynk to mikropierwiastek, który odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu Twojego organizmu. Choć jego ilość w ciele człowieka jest niewielka (wynosi zaledwie od 1,4 do 2,3 gramów) to ma ona ogromne znaczenie. Cynk jest nie tylko składnikiem wielu białek strukturalnych, ale również znajduje się w niemal całym układzie nerwowym, stanowiąc istotny element zakończeń nerwowych. Dodatkowo zapewnia także utrzymanie odpowiedniej kondycji skóry, włosów i paznokci.

Czy Twoja dieta dostarcza wystarczającej ilości cynku? Niedobory tego pierwiastka często wynikają z nieodpowiedniego odżywiania lub niedożywienia, ale mogą być też efektem pewnych stanów chorobowych. Niedobór cynku może prowadzić do poważnych zaburzeń układu immunologicznego, rozrodczego i nerwowego. Jeśli zauważysz u siebie objawy niedoboru, warto sięgnąć po odpowiednią suplementację, aby zadbać o swoje zdrowie. Wybór odpowiedniego preparatu może być jednak wyzwaniem – na rynku dostępnych jest wiele form tego pierwiastka, które różnią się stopniem przyswajalności [1,2].

Ile cynku powinieneś codziennie przyjmować?

Według Instytutu Żywienia i Żywności, dzienne zapotrzebowanie na cynk zależy od wieku i płci. Dorosły mężczyzna potrzebuje około 11 mg cynku dziennie, podczas gdy kobiety powinny przyjmować 8 mg. Kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny zwiększyć dzienną dawkę do 13 mg, aby zaspokoić potrzeby swojego organizmu i rozwijającego się dziecka. Młodzież w okresie dojrzewania, która znajduje się w fazie intensywnego wzrostu, potrzebuje 8 mg cynku dziennie.

Odpowiednie dawkowanie cynku jest kluczowe dla zachowania zdrowia. Zbyt niska podaż może prowadzić do niedoborów, podczas gdy nadmierne spożycie może wywoływać działania niepożądane. Dlatego ważne jest, aby dostosować dawkę do indywidualnych potrzeb organizmu, uwzględniając wiek, płeć oraz stan zdrowia. W przypadku wątpliwości zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem, który pomoże wybrać najlepiej przyswajalny cynk w odpowiedniej dawce [3].

Kiedy brać cynk – rano czy wieczorem?

Najlepszy czas na przyjmowanie cynku zależy od jego formy i celu suplementacji. Aby zapewnić optymalne wchłanianie, warto przyjmować cynk na pusty żołądek – idealnym momentem będzie poranek (co najmniej godzinę przed śniadaniem) lub wieczór przed snem (minimum dwie godziny po kolacji). Pamiętaj, aby cynk przyjmować co najmniej godzinę przed lub dwie godziny po posiłku.

Kiedy brać cynk – rano czy wieczorem – zależy także od Twojego trybu życia i tolerancji organizmu. Niektóre osoby mogą odczuwać dyskomfort żołądkowy po przyjęciu cynku na czczo, w takim przypadku lepiej przyjmować go wieczorem. Unikaj łączenia cynku z suplementami zawierającymi wapń, magnez lub żelazo, ponieważ interakcje między tymi składnikami mogą zmniejszać jego wchłanianie. Najlepiej rozdzielić przyjmowanie tych minerałów w ciągu dnia, zachowując minimum 2-godzinne odstępy między dawkami, aby zapewnić najlepiej przyswajalny cynk.

Gdzie znajdziesz naturalne źródła cynku?

Cynk powinien pochodzić głównie z naszego pożywienia. Przyswajaniu tego pierwiastka sprzyja witamina A. Pamiętaj, że cynk jest lepiej przyswajany z produktów zwierzęcych, podczas gdy fityniany obecne w roślinach mogą obniżać jego dostępność. Najlepszymi źródłami cynku są ostrygi, mięso, ryby, orzechy oraz jaja. Warto również włączyć do diety nasiona dyni, pestki słonecznika, produkty pełnoziarniste oraz rośliny strączkowe, pamiętając jednak o ich odpowiednim przygotowaniu (namaczanie, kiełkowanie) w celu zmniejszenia zawartości fitynianów.

Jeśli Twoja dieta nie dostarcza wystarczającej ilości cynku, warto rozważyć suplementację, aby zapewnić organizmowi odpowiednią ilość tego cennego pierwiastka. Szczególnie narażone na niedobory są osoby na dietach wegetariańskich i wegańskich, dlatego powinny one zwrócić szczególną uwagę na odpowiedni dobór produktów roślinnych bogatych w cynk oraz rozważyć dodatkową suplementację. Jaki cynk wybrać w takiej sytuacji? Najlepiej sięgnąć po formy chelatowane lub organiczne, które charakteryzują się wysoką przyswajalnością [4].

Cynk chelatowany czy organiczny – jaki cynk jest najbardziej przyswajalny?

Wchłanianie cynku z suplementów diety zależy od wielu czynników, takich jak aktualne zapotrzebowanie organizmu, stan zdrowia wątroby i nerek, a także obecność stresu. Najlepiej przyswajane są organiczne formy cynku, takie jak asparaginian, wodoroasparaginian, octan i cytrynian oraz chelaty, w tym diglicynian, orotan i pikolinian. Te formy charakteryzują się wysoką biodostępnością, co oznacza, że organizm może je efektywnie wykorzystać.

Cynk chelatowany czy organiczny – co wybrać? Chelaty cynku, takie jak diglicynian cynku, uznawane są za jedne z najlepiej przyswajalnych form tego pierwiastka. W procesie chelatowania jon cynku jest związany z aminokwasami, co chroni go przed interakcjami z innymi składnikami pokarmowymi i ułatwia transport przez ścianę jelita. Formy organiczne, takie jak cytrynian czy asparaginian cynku, również charakteryzują się dobrą przyswajalnością, choć mogą być nieco mniej efektywne niż chelaty. Jaki cynk jest najbardziej przyswajalny? Odpowiedź brzmi: chelaty i sole organiczne. Choć glukonian cynku, będący solą organiczną, jest często składnikiem suplementów, jego wchłanianie jest niewielkie. Niska biodostępność cechuje również tlenek cynku oraz sole nieorganiczne, takie jak siarczan cynku, dlatego nie są one najlepszym wyborem przy suplementacji [4].

Jaka forma cynku będzie dla Ciebie najlepsza?

Cynk może występować w różnej formie — w postaci tabletek do ssania, syropów, czy doustnych tabletek i kapsułek. W przebiegu leczenia niedoborów tego pierwiastka zaleca się przyjmowanie tabletek i kapsułek doustnych, które zapewniają systematyczne dostarczanie cynku do organizmu. Z kolei w przypadku leczenia infekcji i przeziębień, rekomenduje się stosowanie tabletek do ssania lub syropów, które działają miejscowo w jamie ustnej i gardle.

Jaki cynk wybrać, aby najlepiej odpowiadał Twoim potrzebom? Jeśli zależy Ci na wygodzie stosowania i długotrwałej suplementacji, najlepszym wyborem będą kapsułki lub tabletki zawierające najlepiej przyswajalny cynk w formie chelatu lub soli organicznej. Dla osób mających problemy z przełykaniem tabletek dobrym rozwiązaniem mogą być preparaty w kroplach. Tabletki do ssania sprawdzą się natomiast jako wsparcie w okresie infekcji, gdy potrzebujemy lokalnego działania cynku w jamie ustnej. Kiedy brać cynk w postaci tabletek do ssania? Najlepiej podczas pierwszych objawów przeziębienia lub infekcji górnych dróg oddechowych.

Jaki preparat z cynkiem wybrać?

Apteczne półki uginają się od różnorakich preparatów witaminowych. Ich ilość przyprawia o zawrót głowy, a jednocześnie powoduje, że pacjenci naprawdę nie wiedzą, który z nich jest najlepszy. Aby podjąć odpowiednią decyzję, na początku sprawdź, czy dany produkt ma status leku. Leki są bowiem gwarantem jakości i bezpieczeństwa, w przeciwieństwie do suplementów diety, których nie obowiązują żadne rygorystyczne testy przed wprowadzeniem ich na rynek. Zwróć uwagę na formę cynku w preparacie – najlepiej wybieraj te, które zawierają dobrze przyswajalne sole organiczne lub chelaty.

Jaki cynk wybrać spośród dostępnych w aptekach preparatów? Kluczowym kryterium powinien być status produktu (lek vs suplement diety), forma chemiczna cynku oraz jej przyswajalność. Najlepiej przyswajalny cynk znajdziesz w preparatach zawierających diglicynian cynku, cytrynian cynku, asparaginian cynku czy orotan cynku. Unikaj produktów z tlenkiem cynku lub glukonianiem cynku, jeśli zależy Ci na wysokiej skuteczności suplementacji. Zastanawiając się, cynk chelatowany czy organiczny, pamiętaj, że obie formy są dobrym wyborem, choć chelaty mogą mieć niewielką przewagę w zakresie przyswajalności. Poniżej przedstawiamy przegląd najpopularniejszych preparatów dostępnych w polskich aptekach.

Oto przegląd kilku dostępnych opcji preparatów z cynkiem:

Kapsułki i tabletki z cynkiem – jaki cynk wybrać w tej formie?

Zincas forte, tabletki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co gwarantuje jego jakość i bezpieczeństwo;
• proste dawkowanie;
• cynk w formie dobrze przyswajalnej soli organicznej – wodoroasparaginianu cynku;
• lek nie nadaje się dla osób poniżej 15. roku życia;
• nie wolno go stosować dłużej niż 30 dni bez konsultacji lekarskiej;
• lek w zbyt wysokich dawkach może działać przeczyszczająco;
• pacjenci z zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy, nie powinni przyjmować tego leku;
• nie zaleca się stosowania tego leku przez kobiety karmiące piersią;
• kobiety ciężarne mogą stosować ten lek, wyłącznie za zgodą lekarza, w razie konieczności.

Cynek + Forte, kapsułki twarde

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie są poddawane ścisłej kontroli jak leki;
• brak informacji o działaniach niepożądanych, przeciwwskazaniach, interakcjach, a także o wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych;
• brak informacji o stosowaniu w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• łatwe dawkowanie;
• cynk w postaci dobrze przyswajalnego chelatu – diglicynianu cynku;
• opakowanie zawiera 60 kapsułek, co oznacza, że wystarcza na dwa miesiące stosowania;
• produkt nie zawiera laktozy;
• produkt jest bezglutenowy.

Zinkorot, tabletki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co gwarantuje jego jakość i bezpieczeństwo;
• proste dawkowanie;
• cynk w formie dobrze przyswajalnego chelatu – dwuwodnego orotonianu cynku;
• leku nie powinny stosować dzieci poniżej 6. roku życia;
• tabletek nie należy przyjmować bezpośrednio przed albo po posiłku;
• lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w 1 tabletce, to znaczy lek uznaje się za „wolny od sodu”;
• nie zaleca się stosowania tego leku przez kobiety karmiące piersią;
• kobiety ciężarne mogą stosować ten lek, wyłącznie za zgodą lekarza, w razie konieczności.

Cynek + SR, kapsułki twarde

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie są poddawane ścisłej kontroli jak leki;
• brak informacji o działaniach niepożądanych, przeciwwskazaniach, interakcjach, a także o wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych;
• brak informacji o stosowaniu w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• łatwe dawkowanie;
• cynk w postaci dobrze przyswajalnego chelatu – diglicynianu cynku;
• preparat zawiera w składzie witaminę A, która sprzyja wchłanianiu cynku;
• produkt nie zawiera glutenu, laktozy oraz sztucznych barwników.

Cynk organiczny Walmark, tabletki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie są poddawane ścisłej kontroli jak leki;
• brak informacji o działaniach niepożądanych, przeciwwskazaniach, interakcjach, a także o wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych;
• brak informacji o stosowaniu w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• cynk w postaci słabo przyswajalnej soli organicznej – glukonianu cynku;
• łatwe dawkowanie;
• dostępny w opakowaniach po 30 i 100 tabletek;
• produkt zawiera sorbitol.

Protego Cynk Organiczny, tabletki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie są poddawane ścisłej kontroli jak leki;
• brak informacji o działaniach niepożądanych, przeciwwskazaniach, interakcjach, a także o wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych;
• brak informacji o stosowaniu w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• cynk w postaci dobrze przyswajalnej soli organicznej – cytrynianu cynku;
• łatwe dawkowanie;
• 1 opakowanie zawiera 30 tabletek, wystarcza na miesiąc stosowania.

Cynk do ssania – kiedy brać cynk w tej formie?

Cynk Organiczny Naturtabs Fresh Mint, tabletki do ssania

O produkcie

• cynk w postaci słabo przyswajalnej soli organicznej – glukonianu cynku;
• stosowany do usuwania przykrego zapachu z ust;
• dzienna zalecana porcja zapewnia 140% zapotrzebowania na cynk.
• nie zawiera cukru;
• zawiera substancje słodzące.

SFD cynk do ssania, tabletki do ssania

O produkcie

• cynk w postaci dobrze przyswajalnej soli organicznej – cytrynianu cynku;
• 1 tabletka zapewnia 150% dziennego zapotrzebowania;
• występuje w dwóch smakach: malinowym i tropikalnym;
• bardzo duże opakowanie;
• proste dawkowanie (1 tabletka dziennie);
• może zawierać gluten, soję, jaja i mleko.

Wish Cynk, tabletki do ssania

O produkcie

• cynk w postaci dobrze przyswajalnego chelatu – diglicynianu cynku;
• występuje w postaci tabletek o smaku malinowym;
• proste dawkowanie (1 tabletka dziennie);
• opakowanie wystarcza na 2 miesiące regularnego stosowania;
• 1 tabletka zapewnia 150% dziennego zapotrzebowania na cynk;
• produkt odpowiedni dla wegan i wegetarian.

Cynk w kroplach – jaki cynk jest najbardziej przyswajalny w płynie?

Nuion Cynk, płyn w kroplach

O produkcie

• występuje w postaci słabo przyswajalnych soli nieorganicznych – siarczanu cynku i chlorku cynku;
• 10 kropli dziennie;
• nie spożywać bezpośrednio, tylko po rozcieńczeniu z wodą lub sokiem;
• wydajne opakowanie;
• duża dawka cynku w zalecanej porcji;
• zarejestrowane jako suplement diety.

Dr Mercola Cynk w kroplach, płyn

O produkcie

• zalecana dzienna porcja zapewnia 140% dziennego zapotrzebowania na cynk;
• prosta forma do podania i wygodny aplikator;
• cynk w formie słabo przyswajalnej soli nieorganicznej – siarczanu cynku.

Jakie są fakty i mity na temat cynku?

W internecie możemy spotkać wiele informacji na temat właściwości cynku – część z nich jest nieprawdziwa i stanowi jedynie mity. Rozprawmy się z nimi! Wiedza na temat tego, jaki cynk wybrać i jak go stosować, powinna opierać się na faktach naukowych, a nie na popularnych mitach. Poniżej przedstawiamy najczęstsze przekonania dotyczące cynku wraz z ich weryfikacją.

Cynk zwalcza COVID-19 – MIT

Faktem jest, że cynk wpływa na układ odpornościowy. Jego rolą jest aktywacja tymuliny, czyli hormonu odpowiedzialnego za stymulację limfocytów T. W badaniach stwierdzono, że komórki układu odpornościowego osób z niedoborem cynku wykazują zmniejszoną aktywność. W związku z tym niedobór cynku wpływa na odpowiedź immunologiczną, co może powodować zwiększoną zachorowalność na COVID-19. Aczkolwiek nie ma dowodów, że jego suplementacja zwalcza tę chorobę. Cynk może wspierać układ odpornościowy, ale nie jest lekiem przeciwwirusowym i nie może zastąpić szczepień czy leczenia [1,2].

Używanie maści z cynkiem pozwala na uzupełnienie niedoborów – MIT

Cynk stosowany na skórę ma działanie wysuszające, ściągające i antyseptyczne. Znalazł zastosowanie w łagodzeniu zmian trądzikowych. Jednak nie wchłania się do organizmu z powierzchni skóry. Jest absorbowany przez układ pokarmowy w jelitach, w związku z tym nie uzupełnimy niedoborów poprzez aplikację maści. Aby skutecznie uzupełnić niedobory cynku, konieczne jest przyjmowanie go doustnie w formie najlepiej przyswajalnego cynku [2].

Cynk poprawia urodę – FAKT

Cynk możemy zaliczyć do antyoksydantów, czyli tak zwanych wymiataczy wolnych rodników. Powoduje aktywację enzymu dysmutazy ponadtlenkowej, która neutralizuje rodniki ponadtlenkowe. Dodatkowo zapobiega powstawaniu nowych wolnych rodników poprzez blokowanie aktywności miedzi i żelaza w organizmie. Oddziaływanie destrukcyjne wolnych rodników przyczynia się między innymi do szybszego starzenia się skóry. Wobec tego cynk poprawia naszą urodę, hamując wyniszczające skutki działania wolnych rodników. Regularna suplementacja odpowiednio dobranym preparatem może przyczynić się do poprawy kondycji skóry, włosów i paznokci [1,4,5].

Poprawia płodność mężczyzn – FAKT

Badania dowiodły, że cynk wpływa na prawidłowe przebieganie procesu spermatogenezy i ruchliwość plemników. Jego niedobór w okresie dojrzewania prowadzi do hipogonadyzmu u chłopców. Ponadto działanie antyoksydacyjne chroni plemniki przed działaniem wolnych rodników. Mężczyźni planujący potomstwo powinni zadbać o odpowiedni poziom cynku w organizmie, wybierając najlepiej przyswajalny cynk w postaci chelatu lub soli organicznej [1].

Niedobór cynku prowadzi do rozwoju cukrzycy – FAKT

Cynk w organizmie występuje zarówno wewnątrz, jak i zewnątrzkomórkowo. Aby transport jonów tego pierwiastka był możliwy, komórki wyposażone są w transportery cynku. Jeden z nich występuje na powierzchni komórek trzustki. Zaburzenie jego ilości, czyli jednocześnie niedobór cynku w komórkach trzustki sprzyja rozwojowi insulinooporności oraz cukrzycy typu II. Regularna suplementacja cynkiem może wspierać prawidłową gospodarkę węglowodanową i funkcjonowanie trzustki [2,3].

Jego przedawkowanie prowadzi do ślepoty – MIT

Cynk występuje między innymi w siatkówce oka, gdzie jest odpowiedzialny za komunikację narządu wzroku z ośrodkowym układem nerwowym i chroni nas przed utratą wrażliwości na światło po długotrwałym przebywaniu w ciemności. W związku z tym cynk działa ochronnie na wzrok i szczególnie u osób starszych poleca się jego suplementację. Przedawkowanie cynku nie prowadzi do ślepoty – wręcz przeciwnie, odpowiednia podaż tego pierwiastka wspiera zdrowie oczu i może chronić przed degeneracją plamki żółtej [7].

Cynk jest toksyczny i każdy jest narażony na zatrucie tym pierwiastkiem – MIT

Przewód pokarmowy człowieka posiada transportery cynku, które kontrolują jego ilość i odpowiednie rozdysponowanie w komórkach całego organizmu, w związku z tym zatrucie zdarza się bardzo rzadko. Najczęściej dotyczy pracowników przemysłu wydobywczego i przetwórczego, gdzie w takich zakładach pracy często mamy do czynienia z oparami tlenku tego pierwiastka, które mogą być szkodliwe. Najczęstszymi objawami zatrucia są ból brzucha, nudności czy wymioty. Przy stosowaniu zalecanych dawek suplementów doustnych ryzyko zatrucia jest minimalne, dlatego nie należy obawiać się suplementacji cynkiem [1,6].

Podsumowanie – jaki cynk wybrać dla najlepszych efektów?

Wybór odpowiedniego preparatu cynku zależy od Twoich indywidualnych potrzeb zdrowotnych i preferencji. Różne formy cynku oferują specyficzne korzyści i mogą być stosowane w zależności od celu suplementacji. Najlepiej przyswajalny cynk to formy chelatowane (diglicynian cynku, orotan cynku) oraz sole organiczne (cytrynian cynku, asparaginian cynku). Kiedy brać cynk – rano czy wieczorem – zależy od Twojego trybu życia, ale pamiętaj, aby przyjmować go na pusty żołądek dla optymalnego wchłaniania.

Odpowiadając na pytanie “cynk chelatowany czy organiczny”, warto wiedzieć, że obie formy są dobrze przyswajalne, choć chelaty mogą mieć niewielką przewagę. Unikaj preparatów zawierających tlenek cynku lub glukonian cynku, jeśli zależy Ci na wysokiej skuteczności suplementacji. Przed podjęciem decyzji skonsultuj się z lekarzem, który pomoże Ci dobrać najlepszą formę cynku dostosowaną do Twoich potrzeb oraz ustali odpowiednie dawkowanie. Pamiętaj, że regularne badania poziomu cynku we krwi pozwolą monitorować skuteczność suplementacji i dostosować dawkowanie do aktualnych potrzeb organizmu.