Za co odpowiada miedź i jakie jest jej prawidłowe stężenie we krwi?

Do prawidłowego funkcjonowania organizmu niezbędne są nie tylko makroelementy, ale również pierwiastki śladowe. Jednym z nich jest miedź, która we krwi powinna osiągać stężenie ok. 0,8-1,3 mg/l. Szacuje się, że w organizmie dorosłej, zdrowej osoby znajduje się przeciętnie 100-120 mg jonów miedzi (ilość ta jest zależna od wieku, płci i stanu zdrowia), przy czym najwyższe stężenie obserwuje się w mózgu, wątrobie oraz nerkach, niższe natomiast w mięśniach szkieletowych i kościach.

Miedź dostarczona z pożywieniem wchłania się w jelitach. Stamtąd trafia do wątroby, gdzie bierze udział w różnych procesach metabolicznych. Wątroba jest także miejscem wiązania jonów miedzi z apoceruloplazminą, w wyniku czego powstaje ceruloplazmina (ferroksydaza), którą określa się mianem białka ostrej fazy. Określenie stężenia ceruloplazminy jest pomocne w diagnostyce chorób wynikających z zaburzenia gospodarki miedzi (np. choroba Wilsona) [1].

Jakie są objawy niedoboru miedzi?

Niedobór miedzi prowadzi do dosyć nieswoistych objawów, które ciężko powiązać z deficytem tego składnika w organizmie. Ze względu na to, że pierwiastek bierze udział w wielu procesach metabolicznych, jego niedobór może wywierać niekorzystny wpływ na funkcjonowanie wielu układów. 

Pożywienie dostarcza zwykle niezbędnej ilości miedzi, dlatego deficyt tego składnika obserwuje się dosyć rzadko. Jednak jeśli już rzeczywiście wystąpi, może przyczyniać się m.in. do anomalii neurologicznych, sercowo-naczyniowych, dermatologicznych, a także związanych z procesami odpornościowymi [1].

Choroba kręconych włosów

Miedź może być dla organizmu niemal zupełnie nieprzyswajalna — tak jest w przypadku rzadko występującej choroby Menkesa, zwanej również chorobą kręconych włosów. Jest to zaburzenie genetyczne, które występuje jedynie u płci męskiej. 

Choroba wpływa nie tylko na cechy fizyczne danej osoby (występowanie łamliwych, sztywnych, kręconych włosów), ale wywołuje także poważne zmiany m.in. w obrębie mózgu, naczyń krwionośnych oraz wątroby [2].

Niedobór miedzi a zaburzenia wchłaniania żelaza

W wielu przypadkach niedobór miedzi wywołuje tak naprawdę swoisty ciąg przyczynowo — skutkowy. Na przykład, zbyt niskie stężenie tego składnika we krwi osłabia wchłanianie żelaza, a to z kolei może wywoływać zmęczenie, trudności z koncentracją, częste infekcje, zaparcia lub biegunki [1].

Niedobór miedzi a rozwój ośrodkowego układu nerwowego u płodu

Uważa się, że miedź jest niezbędnym składnikiem do prawidłowego rozwoju układu nerwowego u płodu. Szkodliwe jest zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie stężenie tego składnika [1].

Niedobór miedzi a stan skóry

Niskie stężenie miedzi we krwi może rzutować na stan skóry – obserwuje się wówczas m.in. słabsze gojenie ran, co jednak jest mocno powiązane z ogólnym stanem zdrowia pacjenta. 

Na przykład, zwiększone ryzyko powstawania ran, szczególnie odleżynowych, występuje u osób chorych, leżących i niedożywionych. U tej grupy pacjentów zaleca się więc stosowanie specjalnych preparatów wieloskładnikowych (np. Nutridrink Protein, Nutridrink Skin Repair), które zawierają m.in. zwiększoną ilość węglowodanów i białka, a także witaminy A i C, cynk oraz miedź. Składniki te, działając synergistycznie, przyspieszają regenerację skóry i wspierają jej procesy naprawcze [1, 3].

Nadmiar miedzi w organizmie — co powoduje?

Miedź jest metabolizowana przez wątrobę, a następnie usuwana z organizmu wraz z kałem. Jeśli jednak organizm nie jest sobie w stanie poradzić z transportem i usuwaniem nadmiaru miedzi, może dojść do nagromadzenia tego pierwiastka w organizmie (głównie w ośrodkowym układzie nerwowym oraz wątrobie). 

Dzieje się tak w przebiegu zaburzenia genetycznego określanego mianem choroby Wilsona, która atakuje wątrobę, centralny układ nerwowy, ale również serce, nerki, kości oraz narząd wzroku [4].

Gdzie znajduje się najwięcej miedzi?

Bogatymi źródłami miedzi są np. wątróbka cielęca, orzeszki ziemne czy otręby pszenne. Składnik ten znajdziemy jednak również m.in. w ziemniakach, nasionach, warzywach, produktach pełnoziarnistych oraz czekoladzie.

Pamiętajmy przy tym, że zbyt wysokie dawki miedzi mogą powodować uszkodzenie wątroby [1].