Czym jest krew w stolcu i jak wygląda?

Krew w stolcu to objaw, który może wywołać niepokój u każdego, kto go zauważy. Jest to sygnał, że gdzieś w układzie pokarmowym dochodzi do krwawienia – od przełyku, przez żołądek i jelita, aż po odbyt¹. Choć widok krwi w kale może być przerażający, warto wiedzieć, że nie zawsze oznacza to poważną chorobę. Najczęściej krew w stolcu przyczyny ma związane z hemoroidami lub szczelinami odbytu, które można skutecznie leczyć². Jednak zawsze warto skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć poważniejsze schorzenia.

Jak wygląda krew w stolcu? To zależy od miejsca krwawienia. Jasnoczerwoną krew najczęściej zauważymy na papierze toaletowym lub jako smugi na powierzchni stolca – zwykle pochodzi z hemoroidów lub szczelin odbytu¹. Ciemnoczerwona krew w kale miesza się ze stolcem i może wskazywać na problem w jelicie grubym. Czarny, smolisty stolec o nieprzyjemnym zapachu sugeruje krwawienie z żołądka, na przykład z wrzodu³. Czasami krwawienie jest tak niewielkie, że rozpoznanie krwi w stolcu staje się trudne – można ją wykryć tylko specjalnymi testami na krew utajoną, dostępnymi także w aptekach².

Jakie są najczęstsze przyczyny krwi w stolcu?

Przyczyny krwi w stolcu mogą być bardzo różnorodne. Najczęściej u dorosłych są to hemoroidy – żylaki odbytu powstające przez zaparcia, wysiłek podczas wypróżniania czy ciążę⁴. Powodują jasnoczerwoną krew w kale widoczną na papierze toaletowym, swędzenie i uczucie guza w okolicy odbytu. Drugą częstą przyczyną krwi w stolcu są szczeliny odbytu – małe pęknięcia wywołujące ostry, piekący ból podczas wypróżniania, który pacjenci opisują jak “przechodzenie szkła”¹. U dzieci to właśnie szczeliny są główną przyczyną krwawienia⁴.

Inne ważne przyczyny krwi w kale to:

• Uchyłki jelita – małe “kieszonki” w ścianie jelita, częste u osób po 60. roku życia, mogące powodować nagłe, obfite krwawienie²;
• Nieswoiste choroby zapalne jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) – powodują krwawą biegunkę z bólami brzucha i utratą wagi¹;
• Infekcje i zatrucia pokarmowe – krwawa biegunka z gorączką, nudnościami i wymiotami³;
• Choroby przenoszone drogą płciową – u osób uprawiających seks analny mogą powodować krwawienie z bólem i wydzieliną²;
• Polipy i rak jelita grubego – częściej u osób po 50. roku życia, powodują krew w stolcu¹ ;
• Wrzody żołądka – powodują czarny stolec, często u osób przyjmujących ibuprofen lub aspirynę³.

Co oznacza krew w stolcu o różnym kolorze?

Kolor krwi w kale jest cenną wskazówką pomagającą określić, co oznacza krew w stolcu w konkretnym przypadku. Jasnoczerwoną, świeżą krew na papierze toaletowym najczęściej powodują hemoroidy lub szczeliny odbytu – krew nie miesza się ze stolcem, tylko pokrywa go z wierzchu⁵. Ciemnoczerwona krew w stolcu zmieszana z kałem sugeruje problem w jelicie grubym, jak zapalenie jelit czy polipy². Czarny, smolisty stolec o nieprzyjemnym zapachu oznacza krwawienie z żołądka lub dwunastnicy, często z wrzodów⁶. U osób z marskością wątroby może to być groźne krwawienie z żylaków przełyku¹.

Czy krew w stolcu zawsze oznacza raka?

Jednym z największych lęków jest pytanie: czy krew w stolcu zawsze oznacza raka? Uspokajamy – krew w kale nie zawsze oznacza nowotwór! Rak jest przyczyną krwawienia tylko w około 3-4% przypadków⁴. Rak jelita grubego rozwija się powoli przez wiele lat. Gdy pojawia się krew w stolcu przy nowotworze, towarzyszą jej zwykle: zmiana rytmu wypróżnień, stolce w kształcie ołówka, niewyjaśniona utrata wagi, uczucie niepełnego wypróżnienia i przewlekłe zmęczenie¹. Szczególną czujność powinny zachować osoby po 50. roku życia oraz mające w rodzinie przypadki raka jelita grubego – u nich krew w kale wymaga dokładnej diagnostyki³.

Kiedy krew w stolcu wymaga natychmiastowej pomocy?

Większość przypadków krwawienia nie stanowi zagrożenia życia, ale są sytuacje, gdy krew w stolcu wymaga pilnej pomocy. Natychmiast udaj się do szpitala, gdy:

• Krwawienie jest obfite – toaleta wypełnia się krwią, pojawiają się duże skrzepy²;
• Masz zawroty głowy, osłabienie, przyspieszone bicie serca, bladość skóry lub omdlenia¹;
• Stolec jest czarny jak smoła i towarzyszy mu ból brzucha lub wymioty⁵;
• Przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe (warfaryna) lub aspirynę i zauważyłeś krew w kale³;
• Krwawieniu towarzyszy wysoka gorączka i silne bóle brzucha⁴.

Zgłoś się do lekarza, jeśli krew w stolcu utrzymuje się dłużej niż tydzień, nawet jeśli krwawienie jest niewielkie. Przewlekłe krwawienie może prowadzić do niedokrwistości i osłabienia organizmu, dlatego ważne jest ustalenie, co oznacza krew w stolcu w Twoim przypadku².

Jak rozpoznać krew w stolcu i jakie badania wykonuje lekarz?

Jak rozpoznać krew w stolcu prawidłowo? Czasami jest to oczywiste – widzimy krew na papierze lub w toalecie. Pamiętaj jednak, że buraki, pomidory, jagody czy preparaty żelaza mogą zabarwić stolec, imitując jak wygląda krew w stolcu³. Niektóre leki zwiększają ryzyko krwawienia – długotrwałe stosowanie ibuprofenu, diklofenaku czy aspiryny może powodować wrzody i krew w kale¹. W aptece możesz kupić test na krew utajoną w stolcu – to dobry pierwszy krok, aby rozpoznać krew w stolcu niewidoczną gołym okiem⁵.

Lekarz rozpocznie od wywiadu o przyczynach krwi w stolcu i badania, w tym badania przez odbyt⁴. W zależności od objawów zleci badania krwi, badanie kału lub kolonoskopię – wprowadzenie kamerki przez odbyt, która pozwala obejrzeć całe jelito grubego i dokładnie określić, jak wygląda krew w stolcu od wewnątrz⁶. To najdokładniejsze badanie, podczas którego można też usunąć polipy. U osób z podejrzeniem infekcji przenoszonych drogą płciową wykonuje się wymazy².

Jak leczyć krew w kale?

Leczenie zależy od tego, jakie są przyczyny krwi w stolcu. W przypadku hemoroidów często wystarczą proste metody⁴:

• Zwiększ ilość błonnika w diecie i pij 2 litry wody dziennie;
• Stosuj ciepłe kąpiele nasiadowe 2-3 razy dziennie;
• Używaj wilgotnych chusteczek zamiast papieru toaletowego;
• Nie siedź długo na toalecie (zostaw telefon i książkę!);
• Stosuj maści przeciwhemoroidalne z apteki.

Szczeliny odbytu goją się przy stosowaniu środków zmiękczających stolec i maści rozluźniających zwieracz¹. Choroby zapalne jelit wymagają leków przeciwzapalnych, polipy usuwa się podczas kolonoskopii, a rak wymaga operacji⁶. Wrzody żołądka leczy się lekami zmniejszającymi kwasowość i antybiotykami³. Infekcje bakteryjne powodujące krew w stolcu czasem wymagają antybiotyków².

Czy można zapobiec krwi w stolcu?

Tak! Wielu przyczynom krwi w kale można skutecznie zapobiegać. Podstawą jest dieta bogata w błonnik (warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste) i picie dużej ilości wody – to zapobiega zaparciom, hemoroidom i szczelinom, które są głównymi przyczynami krwi w stolcu⁵. Regularna aktywność fizyczna poprawia pracę jelit. Nie odkładaj wizyty w toalecie – zatrzymywanie stolca prowadzi do zaparć i może powodować krew w kale⁴. Unikaj nadużywania alkoholu i leków przeciwbólowych, które mogą powodować wrzody³.

Osoby po 50. roku życia powinny wykonywać badania przesiewowe – test na krew utajoną w stolcu co roku lub kolonoskopię co 10 lat². Przy rodzinnym obciążeniu rakiem jelita grubego badania rozpocznij wcześniej, aby wcześnie wykryć ewentualną krew w kale. Pamiętaj – wczesna diagnoza większości chorób przewodu pokarmowego daje świetne rokowania¹. Nie ignoruj objawów i regularnie się badaj, szczególnie jeśli zastanawiasz się, co oznacza krew w stolcu w Twoim przypadku!

Podsumowanie

Przyczyny krwi w stolcu są najczęściej związane z hemoroidami lub szczelinami odbytu, które można skutecznie leczyć domowymi metodami i maściami z apteki. Jak wygląda krew w stolcu zależy od miejsca krwawienia – jasna krew pochodzi z odbytu, ciemna z jelita, a czarna z żołądka. Wbrew obawom, krew w kale tylko w 3-4% przypadków oznacza raka, ale osoby po 50. roku życia powinny zawsze zbadać przyczynę krwawienia. Natychmiastowej pomocy wymaga obfite krwawienie z osłabieniem, czarny stolec z bólem brzucha lub krew w stolcu przy przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych. Większość przyczyn krwi w stolcu można zapobiec przez dietę bogatą w błonnik, picie 2 litrów wody dziennie i unikanie długiego siedzenia na toalecie.

Najczęściej zadawane pytania o krew w stolcu