Kto nie może latać samolotem?

Istnieją przeciwwskazania do latania samolotem i niestety, niektóre choroby mogą wykluczyć nas z takiego podróżowania. Przede wszystkim powinieneś zrezygnować z lotu, jeżeli cierpisz na:

• różnego choroby zakaźne, którymi możesz zarazić innych pasażerów;
• odmę płucna lub nasilone przewlekłe choroby układu oddechowego z dusznością w trakcie spoczynku;
• choroby zatok przynosowych i nosa, zwłaszcza niedrożności trąbki Eustachiusza;
• nieunormowaną chorobę wieńcową;
• niekontrolowaną i nieustabilizowaną farmakologicznie psychozę;
• chorobę dekompresyjną;
• niedokrwistość sierpowatokrwinkową;
• zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe.

Ponadto samolotem nie powinny latać:

• noworodki w pierwszych dwóch dobach życia;
• kobiety po 36. tygodniu ciąży (po 32. tygodniu w przypadku ciąży mnogiej).

Jeśli 12-24h przed planowanym lotem nurkowałeś, również powinieneś zrezygnować z podróży samolotem. Dodatkowo przeciwwskazaniem są: operacja, zabieg chirurgiczny lub uraz okolicy gałki ocznej, mózgu, twarzy czy jamy brzusznej w niedalekiej przeszłości, a także świeży zawał serca lub udar mózgu.

W przypadku wystąpienia medycznych przeciwwskazań do lotu samolotem skonsultuj się z lekarzem lub przedstawicielem linii lotniczych (mają prawo do oceny stanu zdrowia pasażera przez swojego lekarza). Specjalista może uznać, że pomimo różnych dolegliwości czy chorób przewlekłych Twój aktualny stan zdrowia nie stanowi przeciwskazania do lotu samolotem [1].

Zakrzepica a lot samolotem

Oprócz świadomości o przeciwwskazaniach, powinieneś wiedzieć również o konsekwencjach i skutkach ubocznych lotu samolotem. Podróż samolotem, a zwłaszcza ta wielogodzinna, jest czynnikiem ryzyka zakrzepicy. Jej powiązanie z lataniem zostało zauważone w latach 70. XX wieku. W Zjednoczonym Królestwie opisano wówczas syndrom (zespół) klasy ekonomicznej. Pochodzi on od klasy ekonomicznej w samolotach, gdzie badano objawy zakrzepicy u podróżujących pasażerów. Nazwa jest o tyle myląca, że problem zakrzepicy może dotyczyć nie tylko klasy ekonomicznej, ale również klasy biznesowej, samochodów czy autobusów podczas długodystansowych podróży. Wynika to z faktu, że siedzenie zbyt długo w jednej pozycji może powodować powstawanie zakrzepów [2].

Jakie są przyczyny i objawy zakrzepicy?

W Europie na zakrzepicę corocznie umiera ok. pół miliona ludzi. Jest to podstępna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. Powoduje zator żylny, całkowicie blokując lub ograniczając światło żyły, co uniemożliwia prawidłowy przepływ krwi. W wyniku tego dochodzi do niedokrwienia i niedotlenienia tkanek, co może prowadzić do śmierci [4].

Objawy zakrzepicy:

• gorączka;
• ból w klatce piersiowej;
• niedowład, ból i obrzęk kończyn;
• zadyszka;
• zaburzenia widzenia i mówienia;
• przyspieszone bicie serca [3].

Jakie czynniki mogą zwiększyć ryzyko zakrzepicy?

Znasz już przeciwwskazania do latania samolotem. Wiesz, że podróż tym środkiem transportu może się wiązać z prawdopodobieństwem wystąpienia zakrzepicy. Pamiętaj, że ryzyko jej wystąpienia wzrasta, gdy:

• kończyna dolna jest usztywniona lub unieruchomiona;
• masa ciała jest wyższa od normy;
• palisz papierosy;
• cierpisz na zaburzenia krzepnięcia krwi, wady serca czy zakrzepicę płucną;
• masz owrzodzenia nóg, żylaki czy opuchnięte nogi;
• przebyłeś w ciągu ostatniego roku operację;
• masz powyżej 40 lat;
• jesteś w ciąży;
• stosujesz antykoncepcję hormonalną lub hormonalną terapię zastępczą.

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych przeciwwskazań przed długotrwałym (trwającym ponad 6 godzin) lotem (lub innym środkiem transportu) warto, abyś skonsultował się wcześniej z lekarzem [3].

W jaki sposób zapobiegać zakrzepicy w czasie podróży samolotem?

Przed krótkim lotem trwającym do 4h, jeśli nie posiadasz przeciwwskazań, w zupełności powinny wystarczyć niefarmakologiczne metody profilaktyki przeciwzakrzepowej. Jeżeli jesteś w grupie podwyższonego ryzyka zapadalności na zakrzepicę i czeka Cię długodystansowy lot, skonsultuj się ze specjalistą [2].

Metody niefarmakologiczne

Do profilaktyki zakrzepicy nie włączającej stosowania środków leczniczych należą:

• schowanie bagażu podręcznego w skrytce nad głową zamiast pod nogami – zapewni Ci to więcej miejsca dla nóg;
• wybranie miejsca blisko przejścia, żebyś mógł swobodnie spacerować pomiędzy rzędami i z łatwością rozprostować nogi;
• spacerowanie i wykonywanie ćwiczeń krążeniowych zgodnie ze wskazówkami zawartymi w broszurach, które najczęściej są dostępne w kieszeni przedniego fotela samolotu;
• unikanie zakładania nogi na nogę, co pogarsza krążenie krwi;
• unikanie picia kawy i alkoholu, które powodują odwodnienie – zamiast tego pij dużo wody;
• zadbanie o swobodny ubiór;
• zastosowanie specjalnych rajstop uciskowych – opcjonalnie [2].

Metody farmakologiczne

Co zażyć przed lotem samolotem? Jeśli jesteś w grupie ryzyka zakrzepicy zgłoś się do lekarza. Może on zalecić Ci leki przeciwzakrzepowe, np. wykonanie zastrzyku z heparyną (Neoparin, Clexane) przed lotem samolotem. Co najmniej 3 miesiące przed planowaną podróżą możesz przyjmować preparaty zawierające diosminę np. Aflavic lub Phlebodię czy wyciąg z pestek winogron np. Pycnogenol [4].

Czy aspiryna przed lotem ma sens?

Wiele osób uważa, że zażycie leków zawierających kwas acetylosalicylowy zmniejszy ryzyko pojawienia się zakrzepicy w czasie lotu. Niestety, jednorazowe przyjęcie takiego środka może jedynie zmniejszyć uczucie ciężkości nóg poprzez wspomaganie krążenia, ale nie zabezpieczy przed zakrzepicą. Jeśli jednak przyjmujesz profilaktycznie tego typu preparaty na co dzień, nie odstawiaj ich. Możesz wówczas spokojnie przyjąć np. Acard przed lotem.

Co to jest jet lag i jak sobie z nim radzić?

Problem zakrzepicy to nie jedyny problem, z którym przychodzi się mierzyć pasażerom samolotu. Bardzo uciążliwy jest także jet lag. To zjawisko przekroczenia kilku stref czasowych, co skutkuje przestawieniem się rytmu dobowego organizmu. Możesz zmniejszyć jego nasilenie poprzez:

• wyspanie się przed podróżą;
• spożywanie lekkostrawnych posiłków, picie dużej ilości wody i soków owocowych oraz unikanie kofeiny i alkoholu w trakcie i po locie;
• wykonywanie ćwiczeń oddechowych i rozciąganie podczas i po locie;
• wzięcie zimnego prysznica lub pójście na spacer po podróży [1].

W jaki sposób zmniejszyć efekt zatkanych uszu?

Kolejnym mankamentem podczas lotu samolotem jest zatkanie lub ból uszu. To wynik zmian ciśnienia w kabinie samolotu, szczególnie nasilony podczas startu i lądowania. Jak możesz zminimalizować ten nieprzyjemny efekt?

• żuj gumę;
• ziewaj i przełykaj ślinę;
• zatkaj nos, po czym delikatnie wypuść przez niego powietrze [3].

Jak poradzić sobie z lękiem przed lotem?

Zakrzepica, jet lag, zatykanie uszu to nie jedyne problemy związane z lataniem. Często pojawia się także lęk przed taką podróżą, który dotyczy wielu osób. Jak sobie z nim radzić? Co w takim wypadku zażyć przed lotem samolotem? Jeśli latanie przysparza Ci strachu, warto zaopatrzyć się wcześniej w leki na uspokojenie, np. tabletki na uspokojenie Labofarm czy Valerin. W przypadku, gdy lęk przed lataniem jest bardzo nasilony warto, abyś skorzystał z porady lekarza. Może on przepisać silniejsze leki uspokajające. Dodatkowo ważne jest nastawienie psychiczne. Zgodnie ze statystyką latanie samolotem jest jedną z najbezpieczniejszych form transportu.

Jak przewozić leki w samolocie?

Skoro poruszamy tutaj temat leków warto, abyś wiedział, w jaki sposób przewozić w samolocie leki, które przyjmujesz codziennie lub chcesz mieć przy sobie w razie potrzeby. Przed spakowaniem środków leczniczych poleca się sprawdzenie na stronie przewoźnika, czy nie ma konkretnych zasad, co do sposobu ich pakowania i przewożenia. Warto też sprawdzić czy jakichś leków nie wolno wwozić do danego kraju. Dobrze by było, abyś poprosił lekarza o wystawienie zaświadczenia o przyjmowaniu danych leków. Wówczas zmniejsza się ryzyko konieczności pozostawienia tych środków na lotnisku.

Jeśli chodzi o leki w bagażu podręcznym, praktycznie wszystkie linie lotnicze wymagają, aby płynne lekarstwa były umieszczane w pojemnikach do 100 ml oraz foliowej torebce strunowej podobnie jak środki higieniczne np. żele pod prysznic. W przypadku innych leków powinny być one zapakowane w oryginale opakowania, aby ułatwić kontrolerom ich ewentualne sprawdzenie.

Leki w bagażu rejestrowanym muszą być dobrze zamknięte (leki w formie płynnej), aby nie doszło do ich rozlania. Pamiętaj, aby dokładnie sprawdzić w ulotce, w jakich warunkach muszą być przechowywane poszczególne leki. Temperatura w luku bagażowym jest znacznie niższa niż w kabinie [5].

Podsumowanie

Podróż samolotem wymaga uwzględnienia wielu czynników zdrowotnych i medycznych, które mogą stanowić przeciwwskazania do latania. Osoby cierpiące na choroby zakaźne, ciężkie problemy z układem oddechowym, psychozę czy niedokrwistość sierpowatokrwinkową, a także kobiety w późnej ciąży i noworodki, powinny unikać podróży lotniczych. Istotne jest również rozpoznanie ryzyka zakrzepicy podczas długich lotów, zastosowanie odpowiednich metod zapobiegawczych oraz przygotowanie i przechowywanie leków na pokładzie. Dodatkowo, podróżni mogą doświadczać takich problemów jak jet lag, zatkane uszy i lęk przed lotem, co wymaga odpowiednich środków zaradczych, takich jak odpowiednie nawodnienie czy stosowanie leków uspokajających w razie potrzeby.