Czy powiększone migdałki u dziecka należy zawsze usuwać?

Zapalenie migdałków u dzieci

Większość infekcji górnych dróg oddechowych u dzieci ma podłoże wirusowe. Pacjent cierpi najczęściej na ból gardła, kaszel i katar. Zwykle choroba przebiega bez gorączki (lub występuje stan podgorączkowy), a ogólny stan pacjenta jest dobry. W takim przypadku wystarczy leczenie wspomagające (obejmujące leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe i przeciwzapalne), dbanie o dobre nawodnienie i odpoczynek. Jednak czasami zwykły ból gardła może być objawem poważniejszej choroby, jaką jest zapalenie migdałków. Co robić, gdy u dziecka widać przerośnięte migdałki?

Jakie są przyczyny przerośniętych migdałków u dzieci?

Duże migdałki u dzieci są najczęściej wynikiem infekcji wirusów (od 70 do 95%). Powodują je adenowirusy, wirusy grypy typu A i B, wirusy paragrypy, wirus Epstein-Barr, wirus opryszczki i wirusy Coxsackie. Co ciekawe wirusowe przerośnięcie migdałków u dzieci rzadziej jest efektem wirusa RSV czy innych rhinowirusów. Jeśli chodzi o bakterie, które odpowiadają za około 30% zapalenia migdałków, to często diagnozuje się Streptococcus pyogenes [1].

Jak rozpoznać duże migdałki u dziecka?

Zapalenie migdałków charakteryzuje się:

• Dużymi, przerośniętymi i obrzękniętymi migdałkami. Migdałki to struktury na m.in. łukach gardła. Przerośnięte są widoczne gołym okiem. Mogą nawet zmniejszać światło przełyku.
• Trudnościami w przełykaniu i mówieniu.
• Powiększeniem węzłów chłonnych (głównie podżuchwowe).
• Obecnością ropnej wydzieliny (najczęściej przy zakażeniu paciorkowcami).
• Wysoką gorączką.
• Ogólnym rozbiciem, utratą apetytu [2].

Ostateczna diagnoza zawsze powinna być przeprowadzona przez lekarza prowadzącego.

Jakie są leki na powiększone migdałki u dzieci?

Preparaty na ból gardła przy powiększonych migdałkach

Leki na ból gardła to podstawowe preparaty. W zależności od składnika aktywnego działają przeciwbólowo, przeciwzapalnie, znieczulająco i dezynfekująco. W Tabeli 1. przedstawiamy wybrane preparaty do miejscowe leczenia bólu gardła.

Wskazujemy głównie na preparaty w formie sprayu, gdyż łatwo nakierować strumień leku konkretnie w miejsce powiększonego migdałka, ale leki w formie pastylek do ssania także będą odpowiednie.

Leki na gorączkę

Przy infekcjach związanych z bólem gardła i powiększonymi migdałkami u dzieci często pojawia się gorączka. W celu jej redukcji i działania przeciwbólowego można zastosować paracetamol (Paracetamol Hasco Forte, Apap dla dzieci forte, Pedicetamol) lub ibuprofen (Ibum forte, Nurofen dla dzieci forte, Ibufen dla dzieci forte). Pamiętajmy o dawkowaniu tych leków zgodnie z masą ciała dzieci.

Antybiotyki

Co podać na powiększone migdałki u dzieci, jeśli nic innego nie działa? W przypadku stwierdzenia bakteryjnego zapalenia migdałków przez lekarza należy zastosować antybiotyk.

Idealną czynnością przed włączeniem antybiotyku byłoby wykonanie antybiogramu. Pozwoliłoby to na ocenę, który antybiotyk byłby najlepszy w stosunku do danej bakterii. Jednak w codziennej praktyce się tego nie wykonuje, bo czas rozpoczęcia terapii jest również bardzo ważny. Z tego powodu włącza się antybiotyki o szerokim spektrum działania, które najpewniej są najlepsze do danej infekcji. Tabela 2. przedstawia zalecane substancje do antybiotykoterapii przy przerośniętych migdałkach.

Jakie są domowe sposoby na powiększone migdałki u dziecka?

Co jeszcze zastosować na powiększone migdałki u dziecka? Można spróbować domowych sposobów na powiększone migdałki, które powinniśmy traktować jako dodatek, a nie podstawę do terapii.

Często po lekach na ból gardła śluzówka ulega wysuszeniu. Pomocniczo można stosować tabletki do ssania na bazie prawoślazu lub kwasu hialuronowego (np. Fiorda, Isla, Cevitt Gardło) albo syropy z prawoślazem.

Można rozważyć także stosowanie płukanek do gardła z ziołami takimi jak szałwia, tymianek i rumianek. Gotowe preparaty często zawierają alkohol i nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12. roku życia (wyjątkiem jest preparat Dentosept, który można stosować od 6. roku życia). Można również robić domowe napary ze sproszkowanych ziół [11].

Inny domowy sposób na powiększone migdałki to płukanie gardła solą lub sodą oczyszczoną. W tym przypadku zalecamy ostrożność, gdyż preparaty działają mocno wysuszająco i mogą jeszcze bardziej zaostrzyć objawy.

U starszych dzieci niektórzy lekarze zalecają płukanie gardła jodyną. W tym celu na szklankę (200 ml wody) dodaje się 3-4 krople jodyny i płucze gardło do 4 razy na dobę. Nie można tego wykonywać u dzieci z chorobami tarczycy.

Często stosuje się także płukanki z fioletem gencjanowym. Nie należy aplikować roztworu bezpośrednio na migdałki, ale widuje się zalecenia, w których do preparatów w sprayu na gardło dodaje się niewielką ilość wodnego roztworu gencjany.

Czy migdałki należy jak najszybciej wyciąć?

Decyzję o skierowaniu na zabieg usunięcia migdałków powinien podjąć laryngolog. Nie zaleca się rutynowego usuwania migdałków. Wskazania do tonsilektomii obejmują częste i nawracające zapalenia migdałków u dzieci, które muszą być leczone antybiotykami oraz powiększenie migdałków z utrudnionym oddychaniem podczas snu (Obturacyjne zaburzenia oddychania podczas snu) [12].