Insulinowrażliwość — wrażliwość komórek

Insulinowrażliwość i insulinooporność są odpowiedziami organizmu na stężenie insuliny we krwi. Posiłki dostarczają do organizmu składniki odżywcze. Najważniejszym z nich jest glukoza. Ostatecznym produktem przemian glukozy jest energia. Wzrost poziomu glukozy we krwi jest sygnałem dla trzustki do produkcji insuliny. Hormon bierze udział w transporcie glukozy z krwi do komórek. Odpowiada przede wszystkim za utrzymanie fizjologicznego stężenia glukozy w osoczu. Insulina komunikuje się z komórkami za pomocą specyficznych miejsc na błonie komórkowej. Są to receptory insulinowe. W rezultacie wyzwala szereg przemian. Przede wszystkim glukozy, ale także białek i tłuszczy. Dzięki przemianom powstaje energia. W niektórych przypadkach dochodzi do defektu połączenia receptora z insuliną, czyli  zahamowania insulinowrażliwości [1].

Insulinowrażliwość i receptory 

Receptory to miejsca połączenia insuliny z komórkami. Najwięcej receptorów znajduje się na błonie komórek mięśniowych, tłuszczowych i wątrobowych. Przyczyny to duża aktywność komórek i związane z tym zapotrzebowaniem na energię. Po posiłku wzrasta poziom zarówno glukozy, jak i insuliny w osoczu krwi. Następnie hormon łączy się z receptorami i w rezultacie otwiera glukozie drogę do przemian wewnątrzkomórkowych. Receptory rozpoznają najpierw, a następnie wiążą insulinę i dają sygnał transporterom glukozy, która przenika do cytozolu komórki. Występuje zależność, im więcej insuliny, tym mniej receptorów i słabszy sygnał dla transporterów. Z kolei silna i stała stymulacja działa destrukcyjnie na receptory. Następnie destrukcji ulegają białka odpowiedzialne za przemiany składników odżywczych w komórce. Utrzymanie fizjologicznej funkcji receptorów insulinowych jest ważne dla prawidłowego metabolizm wszystkich makroskładników [2,3].

Przyczyny insulinooporności 

Należy podkreślić, że wraz z obniżeniem insulinowrażliwości, następuje zwiększenie insulinooporności. W konsekwencji wstępuje po pierwsze brak fizjologicznej reakcji receptorów na insulinę, a następnie blokada kolejnych przemian wewnątrzkomórkowych. U podstaw problemu leży otyłość (czytaj także: Lek na cukrzyce w terapii otyłości). Proces można nazwać błędnym kołem, czyli otyłość i insulinooporność występują zazwyczaj jednocześnie i wyzwalają się na nawzajem. Dlatego tak trudno jednoznacznie określić przyczynę schorzenia. Początkiem może być nadwaga i otyłość. Z kolei nadmierne spożycie kalorii, czyli gówna przyczyna otyłości wyzwala insulinooporność. Dalej insulinooporność pogłębia problemy z masą ciała. Proces można opisać w punktach 

REKLAMA
REKLAMA
  1. Wysoka podaż węglowodanów i tłuszczy.
  2. Częsty wyrzut insuliny (czytaj także: Jak prawidłowo podawać insulinę?).
  3. Niedostateczna reakcja receptorów insulinowych,
  4. Wysoki poziom cukru i insuliny w osoczu.
  5. Przemiana nadwyżki glukozy w komórki tłuszczowe.
  6. Magazynowanie tłuszczu.

Jak prawidłowo podawać insulinę?

Warto w tym momencie podkreślić, że obniżenie insulinowrażliwości postępuje powoli. Nadmiar kalorii, szczególnie z węglowodanów to niejedyna przyczyna insulinooporności. 

Przewaga posiłków tłuszczowych także hamuje odpowiedź insulina-receptor. Rezultatem dużej podaży tłuszczów w diecie jest otłuszczenie mięśni, wątroby i pogłębienie insulinooporności. Badania dodatkowo potwierdzają udział innych substancji m.in. leptyn i  adipocytów w hamowaniu wrażliwości komórek na insulinę. Są to substancje ściśle związane z zalegającą tkanką tłuszczową. Podobnie zachowują się tkanki u osób starszych. Wraz z wiekiem rośnie oporność na insulinę. Schorzenie może mieć także podłoże genetyczne lub pojawić się w wyniku cukrzycy typu 3 [4].

Co to jest insulinooporność?

Insulinooporność definiuję się jako stan zmniejszonej reaktywności komórek na fizjologiczne stężenie insuliny we krwi, innymi słowy, komórki nie reagują na insulinę, tak jak powinny. W konsekwencji  prowadzi to do zaburzeń w metabolizmie węglowodanów, lipidów i białek. Poprzedza stan przedcukrzycowy. I to, co najważniejsze występuje we wszystkich okresach zaburzonego metabolizmu węglowodanów, także w cukrzycy. Objawy insulinooporności kojarzone są z przemęczeniem i złym samopoczuciem. Najczęściej jednak występują:

  • senność, ospałość,
  • osłabienie po posiłkach,
  • chęć na słodycze,
  • ograniczona koncentracja,
  • szybkie męczenie się,
  • otyłość,
  • trudności w redukcji masy ciała,
  • zmienne nastroje.

Konsekwencją insulinooporności jest stan przedcukrzycowy (czytaj także: Wskaźniki do oceny insulinooporności), a następnie rozwijają się:

Insulinowrażliwość — jak ją przywrócić?

Najważniejsze, insulinooporność wykrywana wcześniej sprzyja przywróceniu insulinowrażliwości. Objawy notorycznego zmęczenia, po posiłkowa senność oraz nadwaga powinny skłonić do szukania przyczyny. Jeśli to oporność na insulinę, w pierwszej kolejności lekarz zaleci zmianę nawyków, które powinny przynieść redukcję masy ciała. Poza tym dobre efekty w przywracaniu wrażliwości komórek na insulinę przynosi

  • zbilansowana dieta,
  • ograniczenie spożycia tłuszczów nasyconych,
  • ograniczenie spożycia węglowodanów prostych,
  • aktywność fizyczna, preferowane spacery, gimnastyka.

Redukcja masy ciała i zwiększenie ruchu są kluczowe. Wspomagająco podaje się leki Siofor, Metformax, Avamina, czyli preparaty Metforminy. Schorzenie nie jest ujęte Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10. Lek w tym przypadku nie podlega refundacji [5,6].

Siofor® 500; -850; -1000

Metformax® 500; -850; -1000; -SR 500; -SR 750; -SR 1000

Avamina