Finasteryd i dutasteryd – co to za substancje?

Dutasteryd i finasteryd to substancje lecznicze stosowane głównie do leczenia męskich problemów, takich jak łagodny rozrost prostaty lub łysienie androgenowe. Problemy z prostatą to częsta przypadłość, której częstotliwość występowania rośnie wraz z wiekiem u mężczyzn. Dla niektórych jest to wstydliwe schorzenie, jednak mężczyźni nie powinni tego tak traktować. Szybka diagnoza problemu pozwala wdrożyć efektywną terapię, m.in. z użyciem finasterydu (np. Finaster, Propecia, Proscar) lub dutasterydu (np. Avodart, Dutafin) i zmniejszyć dolegliwości. Warto wiedzieć, czy finasteryd jest bezpieczny i jakie ma zastosowanie w praktyce klinicznej.

Innym problemem, z którym borykają się nie tylko panowie, jest łysienie. Co prawda ma ono wymiar kosmetyczny, ale u niektórych osób może skutecznie obniżyć jakość życia. W artykule omówimy działanie dutasterydu i finasterydu oraz wskażemy, kiedy należy stosować poszczególne leki. Przedstawimy ich charakterystykę i możliwe skutki uboczne, a także odpowiemy na pytanie, czy finasteryd jest bezpieczny w długotrwałym stosowaniu.

Jak działa finasteryd i dutasteryd w organizmie?

Finasteryd i dutasteryd należą do klasy leków zwanych inhibitorami 5-alfa-reduktazy testosteronu. To oczywiście niewiele nam mówi, więc zaraz wyjaśnimy, jak one działają. Testosteron to hormon płciowy, który odpowiada m.in. za wzrost w okresie dojrzewania, a także zwiększenie masy mięśniowej. Wspomniana 5-alfa-reduktaza przekształca testosteron do związku o mocniejszym działaniu, tj. dihydrotestosteronu (DHT). DHT w nadmiernych ilościach nie jest pożądany u mężczyzn, ponieważ powoduje rozrost prostaty, a także wpływa na włosy i prowadzi do łysienia, tzw. androgenowego.

Dutasteryd i finasteryd blokują ten proces, zmniejszają poziom DHT i w efekcie cofają jego niekorzystny wpływ na organizm mężczyzny [1]. Mechanizm działania dutasterydu i finasterydu jest podobny, choć istnieją pewne różnice w sile działania. Dutasteryd hamuje zarówno typ I, jak i typ II enzymu 5-alfa-reduktazy, podczas gdy finasteryd działa głównie na typ II. Dzięki temu dutasteryd może wykazywać nieco silniejsze działanie w redukcji poziomu DHT. Istnieją co prawda różnice w kwestii siły działania wobec konkretnych typów izoenzymów, ale nie ma to większego znaczenia klinicznego [2,3].

Jakie skutki uboczne ma dutasteryd i finasteryd?

Skutki uboczne dutasterydu i skutki uboczne finasterydu są podobne, dlatego omówimy je jednocześnie. Wiedza na temat tego, czy finasteryd jest bezpieczny, wymaga poznania możliwych działań niepożądanych. Jednym z głównych działań niepożądanych, które spotykają pacjentów podczas terapii tymi lekami, jest hipotonia ortostatyczna. To stan, w którym dochodzi do nagłego spadku ciśnienia po przyjęciu pozycji pionowej, np. po wstaniu z łóżka. Towarzyszą temu najczęściej zawroty głowy i omdlenia.

Problem nasila się szczególnie u pacjentów leczonych na łagodny rozrost prostaty, gdzie stosuje się także inne leki (np. doksazosynę lub tamsulozynę), które to potęgują [1-3]. Warto o tym pamiętać, rozważając, czy finasteryd jest bezpieczny w terapii skojarzonej.

Do innych działań niepożądanych należą zaburzenia funkcji seksualnych. Najczęściej objawia się to spadkiem libido – szczególnie na początku terapii, co potem się normuje. Mogą pojawić się zaburzenia erekcji i spadek objętości nasienia. Niektórzy pacjenci zgłaszają także ginekomastię, czyli powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn [1-3]. Te skutki uboczne są istotne przy ocenie, czy finasteryd jest bezpieczny dla konkretnego pacjenta.

Kiedy stosować dutasteryd, a kiedy finasteryd?

Główne wskazania dla obu substancji obejmują leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Spadek poziomu DHT powoduje zmniejszenie objętości prostaty, a to poprawia przepływ moczu i zmniejsza ryzyko ostrego zatrzymania moczu. Co jest lepsze w tym wskazaniu? Dutasteryd czy finasteryd? Oba leki są skuteczne i zwykle lekiem pierwszego wyboru jest finasteryd (np. Finaster, Proscar, Penester), chociaż niektóre dane wskazują na mocniejsze działanie dutasterydu (np. Avodart, Dutafin, Adadut) [2-4].

Finasteryd stosuje się także do leczenia łysienia androgenowego. W tej sytuacji często używa się preparatów takich jak Propecia czy Finapil w dawce 1 mg. Terapia jest długotrwała, bo czasami trwa nawet kilka miesięcy, ale przynosi oczekiwane efekty. W łysieniu androgenowym można wykorzystywać także dutasteryd, chociaż nie jest to terapia zatwierdzona przez FDA. Finasteryd jako lek poza wskazaniami wykorzystuje się także do leczenia hiperandrogenizmu u kobiet, tj. hirsutyzmu, czyli nadmiernego owłosienia [2,3]. Pytanie, czy finasteryd jest bezpieczny w tych wskazaniach, powinno być zawsze konsultowane z lekarzem.

Czy finasteryd bez recepty jest dostępny?

Wiele osób zastanawia się, czy można kupić finasteryd bez recepty. Odpowiedź jest jednoznaczna – nie. Zarówno finasteryd, jak i dutasteryd są lekami wydawanymi wyłącznie na receptę. Wynika to z konieczności prawidłowej diagnozy i monitorowania terapii przez lekarza. Finasteryd bez recepty nie powinien być stosowany, ponieważ może to prowadzić do nieprawidłowego dawkowania lub maskowania poważniejszych problemów zdrowotnych. Decyzja o zastosowaniu finasterydu lub dutasterydu powinna zawsze należeć do specjalisty, który oceni wskazania, przeciwwskazania oraz potencjalne ryzyko działań niepożądanych.

Warto również pamiętać, że zakup finasterydu bez recepty z nieznanych źródeł internetowych może wiązać się z ryzykiem nabycia preparatu o nieznanym składzie i jakości. Takie produkty mogą być nieskuteczne lub wręcz szkodliwe dla zdrowia. Dlatego zawsze należy korzystać z legalnych i sprawdzonych źródeł, a przede wszystkim konsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem terapii. Finasteryd bez recepty to rozwiązanie niebezpieczne i niezgodne z prawem.

Dawkowanie i czas działania finasterydu i dutasterydu

Dawkowanie finasterydu zależy od wskazania. W przypadku leczenia łagodnego rozrostu gruczołu krokowego podaje się 5 mg na dobę w jednej dawce (preparaty takie jak Finaster, Proscar, Penester). Do leczenia łysienia androgenowego stosuje się dawkę 1 mg raz na dobę (np. Propecia, Finapil, Nezyr). W terapii hirsutyzmu zastosowanie znajdują dawki 2,5 mg lub 5 mg raz na dobę. Jak dawkować dutasteryd? Tutaj stosuje się 0,5 mg 1 raz na dobę w każdym wskazaniu (preparaty takie jak Avodart, Dutafin, Adadut) [2,3].

Największe stężenie we krwi po doustnym podaniu finasterydu jest osiągane po około 2 godzinach. Natomiast na efekty lecznicze trzeba trochę poczekać. W przypadku leczenia łagodnego rozrostu prostaty może to być nawet 6 miesięcy, a przy terapii łysienia androgenowego około 3 miesiące. Natomiast pierwsze efekty będą widoczne oczywiście szybciej. Podobnie wygląda to w przypadku dutasterydu [5,6]. Taka długotrwałość terapii może budzić pytania o to, czy finasteryd jest bezpieczny w długoterminowym stosowaniu – badania potwierdzają jednak jego dobrą tolerancję przy przestrzeganiu zaleceń lekarza.

Czy finasteryd jest bezpieczny w ciąży i karmieniu piersią?

Dutasteryd i finasteryd są kategorycznie przeciwwskazane do stosowania w ciąży. Co więcej, nie można ich stosować także u kobiet planujących ciążę. Substancje te mogą spowodować poważne zaburzenia rozwoju narządów płciowych płodu męskiego. Kobiety w ciąży lub planujące ciążę nie mogą także nawet dotykać pokruszonych tabletek, bo substancje mogą wchłonąć się przez skórę. Należy również zachować ostrożność podczas kontaktów seksualnych z partnerem leczonym finasterydem i dutasterydem, bo mogą one przechodzić do nasienia [2,3,5,6]. To kluczowa informacja przy ocenie, czy finasteryd jest bezpieczny dla kobiet w wieku rozrodczym.

Jeśli chodzi o przenikanie finasterydu i dutasterydu do mleka matki, to nie ma danych potwierdzających to zjawisko. Ze względu na niewystarczające informacje, stosowanie tych leków przez kobiety karmiące piersią jest przeciwwskazane [2,3,5,6]. Pytanie, czy finasteryd jest bezpieczny w okresie laktacji, pozostaje więc bez jednoznacznej odpowiedzi, dlatego zaleca się unikanie tych preparatów w tym czasie.

Czy finasteryd jest bezpieczny podczas prowadzenia pojazdów?

Stosowanie dutasterydu i finasterydu jest bezpieczne podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Ostrożność powinni wykazać jedynie pacjenci, u których pojawiła się nasilona hipotonia ortostatyczna, ponieważ zawroty głowy mogą wpływać na zdolność koncentracji [2,3,5,6]. W większości przypadków finasteryd jest bezpieczny i nie ogranicza codziennej aktywności pacjentów.

Nie ma interakcji pomiędzy finasterydem lub dutasterydem a alkoholem etylowym [2,3,5,6]. Oznacza to, że pacjenci mogą spożywać alkohol w umiarkowanych ilościach bez obawy o negatywne interakcje z lekiem.

Czy finasteryd jest bezpieczny u osób starszych i z chorobami współistniejącymi?

Usuwanie finasterydu z organizmu osób powyżej 70. roku życia jest nieco osłabione. W przypadku dutasterydu okres półtrwania, czyli czas, po którym stężenie leku w organizmie zmniejszy się o połowę, jest nieco krótszy u osób powyżej 50. roku życia. Pomimo tych różnic, nie ma to znaczenia klinicznego i nie jest wymagana modyfikacja dawek u osób w podeszłym wieku [2, 3, 5, 6]. Pytanie, czy finasteryd jest bezpieczny u seniorów, ma więc pozytywną odpowiedź – lek jest dobrze tolerowany w tej grupie wiekowej.

Dutasteryd i finasteryd są metabolizowane przez wątrobę, jednak nie ma potrzeby modyfikacji dawek u pacjentów cierpiących na niewydolność tego organu. Podobnie wygląda sytuacja u osób z niewydolnością nerek [2, 3, 5, 6]. To kolejny argument potwierdzający, że finasteryd jest bezpieczny również u pacjentów z chorobami współistniejącymi, pod warunkiem odpowiedniej kontroli medycznej.

Dostępne leki i drogi podania

Dutasteryd występuje jedynie w formie preparatów do podawania doustnego, jako kapsułki miękkie. Na rynku dostępna jest jedna dawka – 0,5 mg (preparaty takie jak Avodart, Dutafin, Adadut, Dutazyr, Findart, Geroladut). Występują także leki złożone z tamsulozyną w dawce 0,4 mg, które łączą działanie obu substancji w leczeniu rozrostu prostaty.

Finasteryd występuje w formie leków do podawania doustnego. Są to tabletki powlekane w dawce 1 mg (np. Propecia, Finapil, Nezyr, Androstatin) oraz 5 mg (np. Finaster, Proscar, Penester, Adaster, Apo-Fina, Finxta, Hyplafin). Różnorodność dostępnych preparatów pozwala na dobranie odpowiedniej opcji terapeutycznej dla każdego pacjenta.

Zamienniki finasterydu i dutasterydu – jakie preparaty wybrać?

W Tabeli 1. i 2. prezentujemy dostępne zamienniki leków z finasterydem i dutasterydem. Wybór odpowiedniego preparatu powinien być konsultowany z lekarzem lub farmaceutą. Zamienniki finasterydu i dutasterydu zawierają tę samą substancję czynną, co oryginalne leki, ale mogą różnić się ceną i producentem. Wszystkie preparaty wymienione w tabelach są dostępne w polskich aptekach i charakteryzują się porównywalną skutecznością.

Warto pamiętać, że zamienniki finasterydu, takie jak Finaster, Penester czy Apo-Fina, mają taką samą skuteczność jak lek oryginalny Proscar. Podobnie jest w przypadku preparatów z dutasterydem – zamienniki takie jak Dutafin, Adadut czy Geroladut działają identycznie jak oryginalny Avodart. Wybór konkretnego preparatu może zależeć od dostępności w aptece oraz preferencji cenowych pacjenta. Zamienniki finasterydu są szeroko dostępne i stanowią ekonomiczną alternatywę dla leków oryginalnych.

Podsumowanie – dutasteryd czy finasteryd?

Działanie finasterydu i dutasterydu jest podobne, chociaż dutasteryd może mieć nieco większą moc działania ze względu na hamowanie obu typów enzymu 5-alfa-reduktazy. Wskazania obu leków również są dość podobne, tak jak i skutki uboczne finasterydu i dutasterydu. Finasteryd jest natomiast częściej stosowanym lekiem w leczeniu łysienia androgenowego, a preparaty takie jak Propecia czy Finapil cieszą się dużą popularnością. Co jest lepsze? Finasteryd czy dutasteryd? Ciężko jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ wybór zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta i oceny lekarza.

Oba leki są skuteczne we wskazaniach, które obejmują. W celu osiągnięcia odpowiednich rezultatów terapeutycznych leczenie powinno trwać przynajmniej kilka miesięcy. Warto również pamiętać, że finasteryd bez recepty nie jest dostępny – zarówno finasteryd, jak i dutasteryd wymagają konsultacji lekarskiej i recepty. Pytanie, czy finasteryd jest bezpieczny, ma pozytywną odpowiedź, pod warunkiem stosowania go zgodnie z zaleceniami lekarza i pod odpowiednią kontrolą medyczną. Zamienniki finasterydu i dutasterydu są szeroko dostępne w polskich aptekach, co pozwala na elastyczny dobór preparatu dostosowanego do potrzeb i możliwości finansowych pacjenta.

Decyzja o wyborze między dutasterydem a finasterydem powinna być zawsze podejmowana wspólnie z lekarzem, który uwzględni stan zdrowia pacjenta, nasilenie objawów oraz ewentualne przeciwwskazania. Oba leki stanowią skuteczną opcję terapeutyczną w leczeniu łagodnego rozrostu prostaty i łysienia androgenowego, a ich bezpieczeństwo zostało potwierdzone w licznych badaniach klinicznych. Finasteryd jest bezpieczny i skuteczny, pod warunkiem prawidłowego stosowania i regularnej kontroli medycznej.