Jak stopniowe zwiększanie dawki leków zmniejsza skutki uboczne gruźlicy?

Badania kliniczne wykazały, że stopniowe zwiększanie dawki leków przeciwgruźliczych – zamiast podawania pełnych dawek od pierwszego dnia – może znacząco obniżyć ryzyko uszkodzenia wątroby i śmiertelności¹. W badaniu pacjentów z gruźliczym zapaleniem opon mózgowych sekwencyjne zwiększanie dawek przez 18 dni wiązało się z mniejszą liczbą przypadków hepatotoksyczności i zgonów w szpitalu¹.

Skutki uboczne, takie jak nudności, uszkodzenie wątroby czy wysypki skórne, występują powszechnie i stanowią główną barierę w osiągnięciu wyleczenia³⁴. Prowadzą do przerw w terapii, zmian w schemacie leczenia, a nawet niepowodzenia całego procesu terapeutycznego³.

Dlaczego dostosowanie dawki izoniazydu do metabolizmu pacjenta poprawia bezpieczeństwo?

Indywidualne dostosowanie dawki izoniazydu na podstawie aktywności enzymu NAT-2 to kolejne obiecujące podejście². Pacjenci z wolniejszym metabolizmem mają większe narażenie na lek, co zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby⁷.

W badaniu klinicznym pacjenci otrzymujący dawkę dostosowaną do ich aktywności NAT-2 – niższą dla wolnych acetylatorów, wyższą dla szybkich – mieli mniej podwyższonych wartości enzymów wątrobowych niż grupa otrzymująca standardową dawkę². Obecnie trwa co najmniej pięć kolejnych badań oceniających tę strategię⁸.

Badacze ocenili również alternatywne schematy dawkowania. Systematyczny przegląd badań z Indii wykazał wyższe ryzyko hepatotoksyczności przy codziennym dawkowaniu w porównaniu z podawaniem leków trzy razy w tygodniu⁵. Dawkowanie podzielone – podawanie dwóch leków jednego dnia i pozostałych dwóch następnego – wiązało się ze zmniejszeniem objawów żołądkowo-jelitowych⁹.

Co nowe strategie oznaczają dla pacjentów leczących gruźlicę?

Przegląd 119 badań ujawnił znaczące luki w wiedzy na temat optymalizacji bezpieczeństwa terapii⁶¹⁰. Ponad 40% badań klinicznych miało zbyt małe grupy pacjentów – mniej niż 50 osób na grupę – co ogranicza wiarygodność wyników¹⁰.

Szczególnie niepokojący jest brak badań nad zapobieganiem nudnościom i wymiotom, które należą do najczęstszych skutków ubocznych¹¹. W onkologii skutecznie stosuje się leki przeciwwymiotne, jednak nie przeprowadzono badań ich zastosowania u pacjentów z gruźlicą¹¹.

Badacze podkreślają potrzebę większych, lepiej zaprojektowanych badań oraz włączania do nich dzieci, osób starszych i pacjentów z chorobami współistniejącymi¹²¹³. Poprawa bezpieczeństwa obecnych schematów leczenia może znacząco zwiększyć skuteczność terapii¹⁴.

Pytania i odpowiedzi