Dlaczego białko PTHrP jest kluczowe dla zdrowia stawu skroniowo-żuchwowego?

Naukowcy zidentyfikowali białko PTHrP jako jeden z najważniejszych czynników odpowiadających za prawidłowy rozwój i utrzymanie chrząstki w stawie skroniowo-żuchwowym²⁹. Odkrycie to pomaga zrozumieć, dlaczego zaburzenia w jego działaniu mogą prowadzić do rozwoju choroby zwyrodnieniowej tego stawu⁶⁷. PTHrP reguluje tempo wzrostu i dojrzewania komórek chrząstki, dzięki czemu chroni staw przed zbyt szybkim zużyciem¹⁰¹¹.

Chrząstka wyrostka kłykciowego żuchwy pełni wyjątkową rolę, ponieważ z jednej strony umożliwia wzrost żuchwy, a z drugiej chroni powierzchnię stawu podczas codziennych ruchów¹⁶. Białko PTHrP jest wydzielane przez komórki znajdujące się na powierzchni chrząstki i wpływa na komórki położone głębiej, zapobiegając ich zbyt wczesnemu przekształcaniu się w tkankę kostną¹²¹³.

Badania na zwierzętach wykazały, że brak PTHrP prowadzi do wyraźnego ścieńczenia wszystkich warstw chrząstki żuchwowej¹³. W przeciwieństwie do kości długich, w chrząstce żuchwy PTHrP wspiera aktywność genu Runx2, który jest istotny dla prawidłowej budowy stawu¹³¹⁴.

Jak codzienne żucie wpływa na rozwój i ochronę stawu skroniowo-żuchwowego?

Ruchy żuchwy podczas żucia stanowią naturalny bodziec dla stawu i pobudzają produkcję PTHrP, co sprzyja prawidłowemu wzrostowi oraz adaptacji chrząstki do obciążeń³⁴. W badaniach wykazano, że zwiększone obciążenie stawu u rosnących zwierząt prowadziło do wyższego poziomu PTHrP i wolniejszego dojrzewania komórek chrząstki¹⁵.

Rodzaj diety również ma znaczenie dla zdrowia stawu. U zwierząt karmionych miękkim pokarmem obserwowano słabszy rozwój stawu, natomiast twardsza dieta sprzyjała prawidłowemu rozwojowi chrząstki i jej warstw⁴⁸. Z kolei zmiana ustawienia żuchwy w okresie wzrostu prowadziła do wyraźnego zwiększenia poziomu PTHrP oraz liczby komórek chrząstki³.

Jak zakłócenia w sygnalizacji PTHrP prowadzą do osteoartrozy?

Choroba zwyrodnieniowa stawu skroniowo-żuchwowego rozwija się wtedy, gdy dochodzi do zaburzenia równowagi w obrębie stawu, na przykład wskutek przeciążeń, stanu zapalnego lub nieprawidłowej przebudowy kości pod chrząstką⁷. Badania wykazały, że jednym z istotnych czynników tych zmian jest nieprawidłowa aktywność białka PTHrP⁷¹⁶.

We wczesnym etapie choroby obserwuje się przejściowy wzrost poziomu PTHrP, któremu towarzyszy stopniowe zmniejszenie liczby jego receptorów⁷. Taka nierównowaga zaburza prawidłowe funkcjonowanie chrząstki i sprzyja rozwojowi zmian zwyrodnieniowych⁷. W późniejszym stadium choroby poziom PTHrP obniża się, co utrudnia utrzymanie zdrowej struktury chrząstki⁷.

Obecnie badane są leki oparte na działaniu PTH i PTHrP jako potencjalne metody leczenia choroby zwyrodnieniowej stawu skroniowo-żuchwowego¹⁶¹⁷. W badaniach na zwierzętach miejscowe podawanie analogu PTHrP prowadziło do poprawy rozwoju struktur stawu³.

Co to odkrycie oznacza dla pacjentów z chorobami stawu skroniowo-żuchwowego?

Lepsze zrozumienie roli białka PTHrP w rozwoju i chorobach stawu skroniowo-żuchwowego otwiera nowe możliwości leczenia. Chrząstka żuchwowa przechodzi przez kilka etapów, obejmujących okres wzrostu oraz późniejsze utrzymanie prawidłowej funkcji stawu¹⁸. Na każdym z tych etapów PTHrP odgrywa ważną rolę w zachowaniu zdrowej struktury chrząstki¹⁸. Terapie ukierunkowane na ten mechanizm mogą w przyszłości pomóc pacjentom z chorobą zwyrodnieniową stawu skroniowo-żuchwowego w zachowaniu sprawności i zmniejszeniu dolegliwości¹⁶.

Pytania i odpowiedzi