Objawy zapalenia ucha zewnętrznego – jak rozpoznać swimmers ear

Zapalenie ucha zewnętrznego, znane również jako „ucho pływaka”, to schorzenie, które rozwija się stopniowo, a jego objawy nasilają się wraz z postępem infekcji¹. Charakterystycznym objawem jest ból ucha, który początkowo może być łagodny, ale z czasem staje się coraz bardziej intensywny². Wczesne rozpoznanie symptomów pozwala na skuteczne leczenie i zapobiega rozwojowi poważnych powikłań.

Wczesne objawy zapalenia ucha zewnętrznego

Pierwsze symptomy zapalenia ucha zewnętrznego są zwykle łagodne i mogą być początkowo bagatelizowane przez pacjentów³. Najczęściej schorzenie rozpoczyna się od świądu w przewodzie słuchowym, który może być jedynym objawem w początkowej fazie⁴⁵. Wraz ze świądem pojawia się delikatne zaczerwienienie wewnątrz ucha, które może być trudne do zauważenia, szczególnie u osób o ciemniejszej karnacji¹.

W tym stadium pacjenci odczuwają również łagodny dyskomfort, który nasila się podczas ciągnięcia za małżowinę uszną lub naciskania na tragus – niewielki występ chrząstki znajdący się przed wejściem do przewodu słuchowego⁶⁷. Może pojawić się także niewielka ilość przezroczystej, bezwonnej wydzieliny z ucha³. Te wczesne objawy często występują w ciągu kilku dni po ekspozycji na wilgoć lub po kąpieli⁸.

Postępujące symptomy w stadium umiarkowanym

Gdy infekcja się rozwija, objawy stają się bardziej nasilone i uciążliwe dla pacjenta¹. Świąd intensyfikuje się i staje się trudny do zniesienia, a ból ucha znacznie się nasila⁹. Charakterystyczne jest, że ból pogarsza się podczas żucia, mówienia lub jakiegokolwiek ruchu żuchwy¹⁰¹¹.

W tym stadium pojawia się uczucie pełności lub zatkania w uchu, które może być bardzo nieprzyjemne²¹⁰. Zaczerwienienie w przewodzie słuchowym staje się bardziej rozległe, a ze względu na obrzęk może dojść do częściowego zablokowania przewodu słuchowego przez nagromadzone wydzieliny, płyn i fragmenty złuszczonego naskórka¹. W konsekwencji pacjenci doświadczają pogorszenia słuchu lub wrażenia „przytłumionego” dźwięku²⁹.

Wydzielina z ucha zmienia swój charakter – staje się obfitsza, może przybrać żółtawą lub żółto-zieloną barwę i często ma nieprzyjemny zapach⁹¹². Niektórzy pacjenci mogą również doświadczać dzwonienia w uszach lub zawrotów głowy¹³.

Zaawansowane objawy wymagające pilnej interwencji medycznej

W najcięższych przypadkach zapalenia ucha zewnętrznego objawy stają się bardzo intensywne i mogą znacząco wpływać na jakość życia pacjenta¹⁴. Ból staje się bardzo silny i może promieniować poza ucho – do twarzy, szyi lub bocznej części głowy¹¹⁵. Ten rozległy ból może być tak intensywny, że utrudnia normalne funkcjonowanie i sen¹⁶.

W stadium zaawansowanym przewód słuchowy może być całkowicie zablokowany przez obrzęk, co skutkuje znacznym upośledzeniem słuchu lub nawet całkowitą utratą słuchu w dotkniętym uchu¹¹⁵. Małżowina uszna i otaczające tkanki mogą być wyraźnie zaczerwienione i obrzęknięte¹⁷. Często dochodzi również do powiększenia węzłów chłonnych w okolicy szyi, które stają się bolesne w dotyku¹².

Gorączka występuje stosunkowo rzadko przy zapaleniu ucha zewnętrznego, ale jej pojawienie się może wskazywać na poważną infekcję wymagającą intensywnego leczenia¹⁶¹⁸. W skrajnych przypadkach może dojść do całkowitego zamknięcia przewodu słuchowego, co wymaga specjalistycznego leczenia¹⁹.

Szczególne objawy u dzieci

U dzieci objawy zapalenia ucha zewnętrznego mogą przebiegać nieco odmiennie niż u dorosłych²⁰. W najłagodniejszej postaci dziecko może skarżyć się jedynie na świąd lub uczucie zatkania w uchu²⁰. W ciągu godzin lub dni wejście do przewodu słuchowego może stać się obrzęknięte i lekko zaczerwienione, powodując tępy ból²⁰.

W cięższych przypadkach ból staje się stały i intensywny²⁰. Przewód słuchowy może być tak obrzęknięty, że jest całkowicie zamknięty, a z ucha wycieka kilka kropli ropy lub materiału przypominającego ser²⁰. Dziecko może również mieć subfebrylną temperaturę²⁰. Młodsze dzieci, które nie potrafią jeszcze opisać swoich dolegliwości, mogą wykazywać objawy takie jak ciągłe ciągnięcie za ucho, płacz podczas dotykania ucha czy zwiększona drażliwość²¹.

Objawy przewlekłego zapalenia ucha zewnętrznego Zobacz więcej: Przewlekłe zapalenie ucha zewnętrznego - objawy i przebieg

Gdy objawy utrzymują się dłużej niż trzy miesiące lub nawracają więcej niż cztery razy w roku, mówimy o przewlekłym zapaleniu ucha zewnętrznego²²²³. W tej formie schorzenia objawy mogą być mniej intensywne, ale są uporczywe i mogą znacząco wpływać na komfort życia pacjenta. Charakterystyczne jest łuszczenie się skóry w przewodzie słuchowym oraz przewlekły świąd²⁴.

Wpływ na słuch i powikłania Zobacz więcej: Powikłania zapalenia ucha zewnętrznego - objawy ostrzegawcze

Zapalenie ucha zewnętrznego może prowadzić do przejściowego pogorszenia słuchu, które zwykle ustępuje po wyleczeniu infekcji²²⁵. Jeśli jednak schorzenie nie jest leczone lub jest leczone nieodpowiednio, może dojść do poważnych powikłań, w tym do uszkodzenia kości i chrząstki²⁶. Szczególnie narażone na ciężkie powikłania są osoby starsze, chorujące na cukrzycę oraz z osłabioną odpornością²⁶.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Wczesna diagnoza i leczenie są kluczowe dla skutecznego zwalczenia zapalenia ucha zewnętrznego⁹. Większość przypadków odpowiada dobrze na leczenie, a objawy ustępują w ciągu 7-10 dni przy odpowiedniej terapii¹⁷²⁷. Pacjenci zazwyczaj odczuwają poprawę w ciągu pierwszych 24-48 godzin od rozpoczęcia leczenia²⁷.

Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, gdy wystąpią objawy takie jak: nasilający się ból pomimo leczenia, wydzielina z ucha, zaczerwienienie lub obrzęk małżowiny usznej, temperatura powyżej 38°C, ból rozchodzący się na twarz lub szyję, oraz powiększone węzły chłonne²⁸²⁹. Bez odpowiedniego leczenia zapalenie ucha zewnętrznego może prowadzić do poważnych powikłań, dlatego nie należy lekceważyć nawet pozornie łagodnych objawów.