Epidemiologia zaburzeń snu – częstość występowania i grupy ryzyka

Zaburzenia snu stanowią jeden z najważniejszych problemów zdrowia publicznego współczesnego świata, dotykając znacznej części populacji niezależnie od wieku czy pochodzenia geograficznego¹. Epidemiologia zaburzeń snu ujawnia niepokojące trendy, wskazując na rosnące rozpowszechnienie tych schorzeń w różnych grupach społecznych i demograficznych.

Ogólna częstość występowania zaburzeń snu

Trudności ze snem lub objawy bezsenności należą do najczęściej zgłaszanych problemów medycznych, dotykając niemal jednej trzeciej populacji dorosłych¹. Badania populacyjne pokazują, że zaburzenia snu i niedobór snu wpływają na znacznie więcej osób na całym świecie, niż wcześniej sądzono². W Stanach Zjednoczonych około jedna trzecia wszystkich Amerykanów doświadcza zaburzeń snu w pewnym momencie swojego życia³.

Szczegółowe analizy epidemiologiczne wskazują, że między 20% a 40% dorosłych zgłasza trudności ze snem w ciągu roku, a około 17% dorosłych uważa ten problem za poważny³. Ponad 50 milionów Amerykanów cierpi na przewlekłe zaburzenia snu⁴, co czyni te schorzenia istotnym wyzwaniem dla systemów opieki zdrowotnej.

Różnice związane z wiekiem i płcią

Wraz z wiekiem wzrasta częstość występowania problemów ze snem. Około 50% osób starszych doświadcza problemów ze snem¹. Wiek predysponuje do zaburzeń snu – występują one u około 5% osób w wieku 30-50 lat i u 30% osób powyżej 50. roku życia³. Osoby starsze doświadczają zmniejszenia całkowitego czasu snu z częstszymi przebudzeniami w nocy³.

Różnice płciowe w epidemiologii zaburzeń snu są wyraźnie widoczne. Częstość występowania bezsenności jest wyższa u kobiet niż u mężczyzn przez większość życia, z proporcją 1,4:1,0⁵. Pierwotna bezsenność jest częstsza u kobiet, z proporcją kobiet do mężczyzn wynoszącą 3:2³. Wahania hormonalne podczas cyklu miesiączkowego lub menopauzy mogą powodować zakłócenia snu³.

Z drugiej strony, bezdech senny jest częstszy u mężczyzn niż u kobiet przed menopauzą, z proporcją 2:1⁵. Obturacyjny bezdech senny występuje u 4% mężczyzn w porównaniu z 2,5% kobiet³. Zespół niespokojnych nóg jest dwukrotnie częstszy u kobiet niż u mężczyzn – 9,0% wobec 5,4% we wszystkich grupach wiekowych⁵.

Specyficzne zaburzenia snu i ich częstość

Różne typy zaburzeń snu wykazują odmienną częstość występowania w populacji Zobacz więcej: Częstość występowania poszczególnych typów zaburzeń snu. Niemal jedna trzecia populacji ogólnej skarży się na bezsenność, ale diagnoza jest uzasadniona tylko u 6% do 15% populacji⁶. Przewlekła bezsenność dotyczy około 20% dorosłych³.

Nadmierna senność w ciągu dnia jest kolejną częstą skargą, choć jej definicja i metody oceny są tak różnorodne, że trudno jest uzyskać jasne oszacowanie jej częstości w populacji ogólnej – wskaźniki wahają się między 4% a 26%⁶. Narkolepsja jest rzadkim zaburzeniem z częstością występowania wynoszącą średnio 0,04% w populacji ogólnej⁶.

Obturacyjny zespół bezdechu sennego, często związany z bezsennością lub nadmierną sennością, występuje u około 2% do 4% populacji ogólnej i ma wyższą częstość występowania u mężczyzn niż u kobiet⁶. Zespół niespokojnych nóg, w zależności od sposobu oceny, waha się od niskiego 1% w krajach azjatyckich do wysokiego 19% w krajach północnoeuropejskich⁷.

Czynniki społeczno-ekonomiczne i geograficzne

Istnieją również różnice rasowe i etniczne w częstości występowania zaburzeń snu⁵. Bezdech senny ma szczególnie wysoką częstość występowania wśród niektórych grup rasowych i etnicznych, w tym Afroamerykanów, rdzennych Amerykanów i Latynosów⁴. Badania międzynarodowe pokazują znaczne różnice geograficzne – na przykład w badaniach z Kanady, Chin, Anglii, Japonii i Nigerii, 20% do 60% osób zgłosiło doświadczenie paraliżu sennego co najmniej raz w życiu⁸.

Analiza danych z różnych krajów ujawnia również wpływ czynników społeczno-ekonomicznych na częstość zaburzeń snu Zobacz więcej: Czynniki społeczno-ekonomiczne wpływające na występowanie zaburzeń snu. W Chinach badanie na próbie ponad 100 000 mieszkańców wykazało, że osoby starsze, kobiety, palacze, osoby pijące alkohol, osoby zamężne, rozwiedzione lub owdowiałe, emeryci, osoby z wyższym wykształceniem oraz te o gorszym postrzeganym statusie ekonomicznym częściej cierpią na problemy ze snem⁹.

Trendy czasowe i wpływ współczesnych czynników

Szybki rozwój społeczeństwa funkcjonującego przez całą dobę, obejmującego działalność całodobową i rosnące nocne korzystanie z telewizji, internetu i telefonów komórkowych, oznacza, że odpowiedni czas trwania snu może być coraz bardziej zagrożony². Zgodnie z badaniami National Sleep Foundation Sleep in America, liczba osób zgłaszających problemy ze snem wzrasta. W ciągu 8 lat odsetek Amerykanów śpiących mniej niż 6 godzin na dobę wzrósł do jednej piątej populacji, a ci, którzy zgłaszali spanie 8 godzin lub więcej, spadli do około jednej czwartej populacji¹⁰.

Wraz ze wzrostem odsetka osób starszych w populacjach na całym świecie, te zmieniające się wzorce snu będą podnosić częstość występowania zaburzeń snu². Epidemiologia snu jako dziedzina badań naukowych rozwija się dynamicznie, dostarczając coraz więcej dowodów na związek między zaburzeniami snu a licznymi skutkami zdrowotnymi, w tym przedwczesną śmiertelnością, chorobami sercowo-naczyniowymi, nadciśnieniem, stanami zapalnymi, otyłością, cukrzycą i zaburzeniami psychicznymi¹¹.

Konsekwencje zdrowotne i społeczne

Wysokie wskaźniki częstości występowania bezsenności i nadmiernej senności wyraźnie wskazują, że jest to poważny problem zdrowia publicznego wymagający inicjatyw edukacyjnych i profilaktycznych oraz uzasadniający większą uwagę ze strony władz zdrowotnych¹². Koszty społeczne płacone z powodu zaburzeń snu rosną w tempie niemożliwym do pominięcia w czasie, a poprawa jakości snu to zadanie społeczne, które należy pilnie rozwiązać¹³.

Bezpośrednie skutki na poziomie indywidualnym dotyczą samopoczucia, wydajności, senności w ciągu dnia i zmęczenia¹¹. W dłuższej perspektywie gromadzą się dowody na związki między pozbawieniem snu i zaburzeniami snu a licznymi skutkami zdrowotnymi, w tym przedwczesną śmiertelnością, chorobami sercowo-naczyniowymi, nadciśnieniem, stanami zapalnymi, otyłością, cukrzycą i upośledzoną tolerancją glukozy oraz zaburzeniami psychicznymi, takimi jak lęk i depresja¹¹.