Objawy mięśniowe włośnicy – ból, osłabienie i charakterystyczne zmiany

Faza mięśniowa włośnicy stanowi drugi i najważniejszy etap choroby, podczas którego larwy pasożyta migrują z jelita do mięśni szkieletowych¹. Ten okres charakteryzuje się znacznie bardziej nasilonymi objawami w porównaniu do fazy jelitowej i pozwala na łatwiejsze rozpoznanie choroby².

Mechanizm powstania objawów mięśniowych

Objawy mięśniowe włośnicy wynikają z inwazji larw do komórek mięśni szkieletowych oraz towarzyszącej intensywnej reakcji zapalnej organizmu³. Proces ten rozpoczyna się około tygodnia po zakażeniu, gdy nowo narodzone larwy przedostają się przez ścianę jelita do układu krwionośnego i rozprzestrzeniają się po całym organizmie⁴.

Larwy wykazują predylekcję do określonych grup mięśniowych, szczególnie tych o dużym ukrwieniu i aktywności metabolicznej¹. Proces inwazji i enkapsulacji larw w komórkach mięśniowych wywołuje silną odpowiedź immunologiczną, która jest główną przyczyną dolegliwości bólowych³.

Charakterystyka bólu mięśniowego

Ból mięśniowy (mialgia) jest jednym z najważniejszych i najczęściej występujących objawów fazy mięśniowej włośnicy, dotykając około 75% pacjentów¹. W ciężkich przypadkach intensywny ból mięśniowy rozwija się u aż 89% chorych¹.

Ból mięśniowy charakteryzuje się następującymi cechami:

• Intensywność – może być tak silny, że uniemożliwia wykonywanie codziennych czynności⁶
• Lokalizacja – dotyczy głównie określonych grup mięśniowych
• Charakter – ból jest stały, nasilający się przy ruchu i uciskaniu
• Czas trwania – może utrzymywać się przez tygodnie lub miesiące¹

Najczęściej dotknięte grupy mięśniowe

Larwy włośnicy wykazują szczególne upodobanie do określonych grup mięśniowych, co przekłada się na charakterystyczną lokalizację objawów bólowych¹⁷:

Mięśnie żwacze (masseter)

Mięśnie żwacze należą do najczęściej i najwcześniej dotkniętych przez larwy włośnicy¹⁶. Zajęcie tych mięśni powoduje:

• Ból podczas żucia i otwierania ust
• Ograniczenie możliwości spożywania pokarmów stałych
• Dyskomfort przy mówieniu
• Tkliwość okolic żuchwy

Przepona i mięśnie międzyżebrowe

Zajęcie mięśni oddechowych jest szczególnie niepokojące i może prowadzić do poważnych powikłań¹⁸:

• Ból w klatce piersiowej nasilający się przy oddychaniu
• Płytki, przyśpieszony oddech
• Uczucie duszności
• W ciężkich przypadkach – niewydolność oddechowa⁸

Mięśnie kończyn

Mięśnie rąk i nóg, szczególnie mięśnie zginające, są również często dotknięte¹:

• Ból i sztywność w stawach
• Ograniczenie zakresu ruchów
• Osłabienie siły mięśniowej
• Trudności w wykonywaniu precyzyjnych ruchów

Mięśnie szyi i obręczy barkowej

Zajęcie mięśni szyi może powodować¹:

• Ból i sztywność karku
• Ograniczenie ruchomości głowy
• Ból promieniujący do ramion

Obrzęk twarzy i powiek

Obrzęk twarzy, szczególnie wokół oczu (obrzęk okołooczodołowy), jest jednym z najbardziej charakterystycznych objawów włośnicy⁸⁹. Ten objaw jest tak typowy, że jego obecność w połączeniu z bólem mięśniowym i gorączką silnie sugeruje rozpoznanie włośnicy.

Charakterystyka obrzęku:

• Lokalizacja – głównie powieki górne i dolne, może rozszerzyć się na całą twarz⁸
• Symetria – zazwyczaj obustronny
• Konsystencja – miękki, bez dolegliwości bólowych
• Czas utrzymywania się – może trwać kilka tygodni

Obrzęk może być spowodowany zapaleniem naczyń krwionośnych (vasculitis) wywołanym przez pasożyty i ich toksyny⁹¹⁰.

Gorączka i objawy systemowe

Gorączka jest stałym elementem fazy mięśniowej włośnicy i może osiągać wysokie wartości⁸. Charakteryzuje się następującymi cechami:

• Wysokość – często przekracza 39°C, może dochodzić do 40°C¹¹¹²
• Charakter – zazwyczaj remitująca, z okresami wzrostów i spadków⁸
• Czas trwania – może utrzymywać się przez kilka tygodni¹³
• Towarzyszące objawy – dreszcze, nadmierna potliwość, przyśpieszona akcja serca¹¹

Osłabienie i zmęczenie

Znaczne osłabienie i zmęczenie są stałymi towarzyszami fazy mięśniowej włośnicy¹⁴¹⁵. Objawy te wynikają z:

• Ogólnoustrojowej reakcji zapalnej
• Upośledzenia funkcji mięśni
• Zaburzeń metabolicznych związanych z infekcją
• Bólu ograniczającego aktywność fizyczną

Osłabienie może być tak znaczne, że pacjenci wykazują objawy przypominające stan porażenny¹⁶¹⁷.

Inne objawy towarzyszące

W fazie mięśniowej włośnicy mogą również wystąpić dodatkowe objawy:

• Bóle głowy – często intensywne i uporczywe⁸¹⁴
• Zaburzenia oczne – ból oczu, nadwrażliwość na światło, zapalenie spojówek⁸¹⁴
• Zmiany skórne – wysypka, swędzenie, drobne krwawienia pod skórę¹⁸
• Kaszel – może wynikać z zajęcia mięśni oddechowych¹⁵

Czas trwania objawów mięśniowych

Objawy fazy mięśniowej włośnicy charakteryzują się długotrwałym przebiegiem¹. Szczyt nasilenia objawów przypada zazwyczaj na trzeci tydzień po zakażeniu¹⁹, po czym następuje stopniowe zmniejszanie się ich intensywności.

Typowy przebieg czasowy:

• 2-3 tydzień – szczyt nasilenia objawów
• 3-4 tydzień – stopniowa poprawa w łagodnych przypadkach
• 2-3 miesiące – znaczące zmniejszenie objawów w większości przypadków¹⁸
• Miesiące do lat – możliwe utrzymywanie się łagodnych objawów resztkowych⁵

W ciężkich przypadkach objawy mogą się utrzymywać przez wiele miesięcy, a niektóre dolegliwości, takie jak przewlekłe zmęczenie i łagodne bóle mięśniowe, mogą występować nawet przez lata po zakażeniu²⁰.