Objawy rzeżączki – jak rozpoznać zakażenie

Rzeżączka należy do najczęstszych zakażeń przenoszonych drogą płciową, jednak jej rozpoznanie może być wyzwaniem, ponieważ u wielu osób przebiega całkowicie bezobjawowo¹². Szczególnie u kobiet brak objawów występuje w nawet 50-80% przypadków, co sprawia, że zakażenie może pozostawać niewykryte przez długi czas³⁴. Mężczyźni częściej doświadczają objawów, choć około 10-25% z nich również może nie odczuwać żadnych symptomów⁴⁵.

Objawy rzeżączki, jeśli się pojawią, zazwyczaj manifestują się w ciągu 2-14 dni od zakażenia, chociaż mogą wystąpić nawet po 30 dniach⁵⁶. Ważne jest zrozumienie, że nawet osoby bezobjawowe mogą przenosić zakażenie na partnerów seksualnych, co czyni regularne badania przesiewowe niezwykle istotne dla zdrowia publicznego.

Objawy rzeżączki u kobiet

U kobiet rzeżączka często pozostaje niezauważona, ponieważ objawy mogą być bardzo delikatne lub w ogóle nie występować. Gdy już się pojawią, często są mylone z zakażeniem pęcherza moczowego lub infekcją pochwy³⁷. Najczęstsze objawy u kobiet obejmują nietypową wydzielinę z pochwy, która może być żółtawa, zielonkawa lub krwista²⁸.

Ból lub pieczenie podczas oddawania moczu to kolejny charakterystyczny objaw, który może przypominać zakażenie układu moczowego³. Kobiety mogą również doświadczać krwawienia między miesiączkami lub po stosunku płciowym, co jest często pierwszym sygnałem alarmowym²⁸. Ból w dolnej części brzucha lub miednicy, szczególnie podczas stosunku płciowego, może wskazywać na rozprzestrzenienie się zakażenia na górne partie układu rozrodczego².

Objawy rzeżączki u mężczyzn

Mężczyźni znacznie częściej niż kobiety doświadczają objawów rzeżączki, co sprawia, że zakażenie jest u nich łatwiej wykrywalne⁵. Najczęstszym objawem jest wydzielina z cewki moczowej, która początkowo może być przezroczysta lub mleczna, ale z czasem staje się żółtawa, zielonkawa lub kremowa¹⁶. Ta wydzielina często jest pierwszym zauważalnym symptomem i pojawia się zwykle w ciągu 2-7 dni od zakażenia.

Ból lub pieczenie podczas oddawania moczu jest kolejnym charakterystycznym objawem, który może być bardzo intensywny¹⁵. Niektórzy mężczyźni odczuwają również ból lub obrzęk jąder, chociaż ten objaw występuje rzadziej¹⁵. Może również wystąpić zaczerwienienie i obrzęk ujścia cewki moczowej, co jest wyraźnym sygnałem zakażenia.

Mimo że mężczyźni częściej mają objawy, nie zawsze zgłaszają się po pomoc medyczną wystarczająco wcześnie, aby zapobiec przenoszeniu zakażenia na partnerów⁵. Dlatego ważne jest, aby przy pierwszych oznakach zakażenia skonsultować się z lekarzem i powstrzymać się od aktywności seksualnej do czasu otrzymania wyników badań i ewentualnego leczenia.

Zakażenia pozagenitalne

Rzeżączka może również zakażać inne części ciała niż narządy płciowe, szczególnie gdy dochodzi do kontaktu z zakażonymi wydzielinami podczas różnych form aktywności seksualnej⁵. Zakażenie odbytu może wystąpić w wyniku stosunku analnego lub rozprzestrzenienia się zakażenia z narządów płciowych¹. Objawy zakażenia odbytnicy obejmują swędzenie wokół odbytu, wydzielinę przypominającą ropę, plamy jasnoczerwonej krwi na papierze toaletowym oraz ból podczas wypróżniania¹⁵.

Zakażenie gardła może wystąpić w wyniku seksu oralnego z zakażonym partnerem⁹. W większości przypadków zakażenie gardła przebiega bezobjawowo, ale czasami może powodować ból gardła i powiększenie węzłów chłonnych szyi⁵⁹. Zakażenie oczu może wystąpić, gdy zakażone wydzieliny dostaną się do oczu, powodując ból, światłowstręt i ropną wydzielinę z jednego lub obu oczu¹.

Czas pojawienia się objawów

Okres wylęgania rzeżączki, czyli czas od zakażenia do pojawienia się pierwszych objawów, wynosi zazwyczaj 2-5 dni, ale może się wahać od jednego dnia do nawet 30 dni⁶⁷. U mężczyzn objawy pojawiają się zwykle wcześniej niż u kobiet, często w ciągu pierwszego tygodnia po zakażeniu⁵. Kobiety mogą nie doświadczać objawów przez kilka tygodni, a czasami nawet miesięcy po zakażeniu.

Ważne jest zrozumienie, że brak objawów nie oznacza braku zakażenia. Nawet osoby bezobjawowe mogą przenosić bakterie na partnerów seksualnych przez cały okres trwania nieleczonego zakażenia⁴. System immunologiczny może nie rozpoznać zakażenia od razu, co sprawia, że objawy mogą pojawić się z opóźnieniem⁵.

Według badań, objawy są najczęściej zauważalne rano, co może być związane z większym stężeniem bakterii po nocy⁶. To właśnie dlatego wiele osób po raz pierwszy zauważa wydzielinę lub ból podczas porannego oddawania moczu.

Szczególne przypadki i powikłania objawowe

W rzadkich przypadkach rzeżączka może rozprzestrzenić się przez krwiobieg do innych części ciała, powodując rozsiane zakażenie rzeżączkowe (DGI)⁹. Ten stan może być zagrażający życiu i objawia się gorączką, bólem stawów, obrzękiem i zaczerwienieniem stawów, szczególnie podczas ruchu⁹. Może również wystąpić wysypka skórna z charakterystycznymi zmianami na skórze.

U kobiet nieleczona rzeżączka może prowadzić do zapalenia narządów miednicy mniejszej (PID), które może powodować przewlekły ból miednicy, gorączkę i dreszcze¹⁰. U mężczyzn może dojść do zapalenia najądrza, co objawia się bólem i obrzękiem jąder, oraz zapalenia gruczołu krokowego¹⁰. Te powikłania mogą prowadzić do trwałych problemów zdrowotnych, w tym niepłodności u obu płci Zobacz więcej: Powikłania objawowe rzeżączki - zaawansowane objawy.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Natychmiastowa konsultacja lekarska jest wskazana przy wystąpieniu któregokolwiek z objawów sugerujących rzeżączkę⁹. Szczególnie niepokojące są objawy takie jak pieczenie podczas oddawania moczu, nietypowa wydzielina z narządów płciowych czy odbytu, oraz ból w dolnej części brzucha u kobiet. Ważne jest również zgłoszenie się do lekarza, jeśli partner seksualny został zdiagnozowany z rzeżączką, nawet przy braku objawów³.

Osoby aktywne seksualnie powinny regularnie wykonywać badania przesiewowe w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową, szczególnie jeśli mają wielu partnerów lub nie używają stale prezerwatyw. Wczesna diagnostyka i leczenie nie tylko chronią zdrowie danej osoby, ale również zapobiegają dalszemu rozprzestrzenianiu się zakażenia w populacji Zobacz więcej: Różnicowanie objawów rzeżączki z innymi schorzeniami.