Objawy raka jelita grubego – co powinno niepokoić każdego pacjenta

Rak jelita grubego należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych na świecie, jednak jego podstępny charakter sprawia, że często pozostaje niezauważony przez długi czas¹. Wiele osób z tym nowotworem nie doświadcza żadnych objawów we wczesnych stadiach choroby, co znacznie utrudnia wczesne wykrycie i leczenie²³. Kiedy objawy w końcu się pojawiają, często zależą one od wielkości nowotworu i jego lokalizacji w jelicie grubym.

Najczęstsze objawy raka jelita grubego

Objawy raka jelita grubego mogą być różnorodne i często mylone z innymi, mniej poważnymi schorzeniami układu pokarmowego⁴. Do najczęściej występujących sygnałów ostrzegawczych należą przede wszystkim zmiany w nawykach wypróżniania, które mogą obejmować zarówno biegunkę, jak i zaparcia¹. Szczególnie niepokojące są zmiany utrzymujące się dłużej niż kilka dni, takie jak częstsze wypróżniania lub uczucie niepełnego wypróżnienia jelita⁵.

Krwawienie z odbytu lub obecność krwi w stolcu to jeden z najważniejszych objawów, który nigdy nie powinien być bagatelizowany²⁶. Krew może mieć różny wygląd – od jasnoczerwonej, świeżej krwi, po ciemnobrązowy lub czarny stolec, co może wskazywać na krwawienie z wyższych odcinków jelita grubego⁷. Czasami krwawienie jest tak niewielkie, że nie jest widoczne gołym okiem, ale może prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza⁶.

Utrzymujący się dyskomfort w okolicy brzucha, objawiający się jako skurcze, gazy lub ból, również może wskazywać na obecność nowotworu¹. Pacjenci często odczuwają uczucie niepełnego wypróżnienia, mimo że właśnie skorzystali z toalety². Ten objaw, zwany tenesmus, może być szczególnie uciążliwy i niepokojący dla chorych.

Objawy systemowe i zaawansowane

Wraz z postępem choroby mogą pojawić się objawy ogólnoustrojowe, które wpływają na cały organizm⁸. Niewyjaśniona utrata masy ciała jest jednym z najpoważniejszych sygnałów ostrzegawczych, szczególnie gdy występuje bez zmian w diecie lub stylu życia¹⁵. Przewlekłe zmęczenie i osłabienie, które nie ustępuje pomimo odpoczynku, może być związane z niedokrwistością spowodowaną utratą krwi²⁷.

W przypadku zaawansowanych stadiów choroby objawy mogą być bardziej nasilone i różnorodne⁹. Gdy nowotwór rozprzestrzenia się na inne narządy, mogą pojawić się dodatkowe objawy zależne od lokalizacji przerzutów . Żółtaczka może wskazywać na zajęcie wątroby, podczas gdy problemy z oddychaniem mogą sugerować przerzuty do płuc¹⁰.

Różnice w objawach zależnie od lokalizacji nowotworu

Lokalizacja nowotworu w jelicie grubym ma istotny wpływ na charakter i nasilenie objawów¹¹. Guzy prawostronnej części okrężnicy często nie powodują niedrożności aż do późnych stadiów ze względu na większą średnicę jelita i płynną konsystencję treści pokarmowej¹¹. W tych przypadkach głównym objawem może być niedokrwistość z niedoboru żelaza spowodowana utratą krwi, prowadząca do osłabienia i zmęczenia¹².

Z kolei nowotwory lewostronnej części okrężnicy częściej powodują zmiany w wypróżnianiu ze względu na mniejszą średnicę jelita i półstałą konsystencję kału¹¹. Pacjenci mogą doświadczać zarówno zaparć, jak i biegunek, a także skurczowych bólów brzucha. Stolec może być prążkowany krwią lub z nią zmieszany¹¹.

Objawy w różnych stadiach zaawansowania

Stadium zaawansowania nowotworu ma decydujący wpływ na nasilenie i charakter objawów¹³. We wczesnych stadiach (0-I) choroba często przebiega bezobjawowo, co stanowi główne wyzwanie diagnostyczne¹⁴. Jeśli objawy już się pojawiają, mogą obejmować subtelne zmiany w nawykach wypróżniania, niewielkie krwawienie czy uczucie niepełnego wypróżnienia .

W stadiach pośrednich (II-III) objawy stają się bardziej zauważalne i trudne do zignorowania¹⁵. Krwawienie z odbytu lub krew w stolcu staje się częstszym i bardziej widocznym objawem. Utrzymujący się ból brzucha może nasilać się i stawać się bardziej uporczywy. Niewyjaśniona utrata masy ciała oraz zmiany kształtu stolca, który może stawać się cienki jak ołówek, to również charakterystyczne objawy tego okresu¹⁵.

Znaczenie wczesnego rozpoznania

Wczesne rozpoznanie objawów raka jelita grubego ma kluczowe znaczenie dla rokowania i skuteczności leczenia¹⁶. Gdy choroba zostanie wykryta we wczesnym stadium, wskaźnik przeżycia 5-letniego może sięgać nawet 90%¹⁶. Niestety, ze względu na często bezobjawowy przebieg we wczesnych stadiach, wiele przypadków diagnozowanych jest dopiero w zaawansowanych fazach choroby.

Dlatego tak istotne jest zwracanie uwagi na wszelkie niepokojące objawy, nawet te pozornie niegroźne¹⁷. Szczególnie niepokojące powinny być objawy utrzymujące się dłużej niż kilka tygodni, zwłaszcza u osób powyżej 45. roku życia lub z obciążeniem rodzinnym. Regularne badania przesiewowe pozostają najskuteczniejszym sposobem wczesnego wykrycia choroby, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy¹⁷.