Rak jamy nosowo-gardłowej: rozmieszczenie geograficzne i częstość

Rak jamy nosowo-gardłowej stanowi jeden z najczęstszych nowotworów regionu głowy i szyi, charakteryzujący się niezwykłym rozmieszczeniem geograficznym na świecie1. Choć w skali globalnej jest to stosunkowo rzadki nowotwór, w niektórych regionach świata, szczególnie w Azji Południowo-Wschodniej i południowych Chinach, występuje endemicznie z bardzo wysokimi wskaźnikami zachorowalności2.

Globalne statystyki zachorowalności

Według najnowszych danych epidemiologicznych, w 2020 roku na świecie zarejestrowano około 133 354 nowych przypadków raka jamy nosowo-gardłowej, co odpowiada standaryzowanemu wskaźnikowi zachorowalności (ASIR) wynoszącemu 1,5 na 100 000 osób rocznie1. Jednocześnie odnotowano 80 008 zgonów z powodu tej choroby, co przekłada się na standaryzowany wskaźnik śmiertelności (ASMR) na poziomie 0,9 na 100 000 osób rocznie1. W skali globalnej rak jamy nosowo-gardłowej zajmuje 23. miejsce wśród najczęściej występujących nowotworów3.

Ważne: Kumulacyjne ryzyko zachorowania na raka jamy nosowo-gardłowej przed 75. rokiem życia wynosi 1 na 476 osób (0,21%), natomiast ryzyko zgonu z tego powodu to 1 na 667 osób (0,15%). Dane te podkreślają relatywnie niską częstość występowania tej choroby w skali globalnej, przy jednoczesnym znacznym zróżnicowaniu regionalnym.

Rozmieszczenie geograficzne i różnice regionalne

Największa liczba przypadków i zgonów z powodu raka jamy nosowo-gardłowej występuje w Azji Wschodniej, która odpowiada za 49,39% wszystkich przypadków na świecie (65 866 z 133 354) i 45,56% zgonów (36 453 z 80 008)4. W tej grupie dominują Chiny, które same przyczyniają się do 46,82% wszystkich przypadków na świecie i 43,50% zgonów4. Na drugim miejscu znajduje się Azja Południowo-Wschodnia z 27,55% przypadków i 30,15% zgonów5.

Najwyższe wskaźniki zachorowalności odnotowuje się w Azji Południowo-Wschodniej, gdzie ASIR wynosi 7,7 na 100 000 osób rocznie, następnie w Azji Wschodniej (3,9 na 100 000) oraz w regionie Mikronezji i Polinezji (3,9 na 100 000)4. Warto podkreślić, że wskaźniki zachorowalności wykazują około 29-krotną różnicę u mężczyzn i aż 63-krotną różnicę u kobiet pomiędzy różnymi regionami świata4.

W południowych Chinach, szczególnie w prowincji Guangdong, rak jamy nosowo-gardłowej jest czasami nazywany „rakiem kantońskim” ze względu na wyjątkowo wysoką zachorowalność wynoszącą około 25 przypadków na 100 000 osób rocznie – czyli 25 razy więcej niż w pozostałych częściach świata6. W tej prowincji nowotwór stanowi aż 18% wszystkich nowotworów6. Szczegółowe informacje o występowaniu w poszczególnych regionach można znaleźć Zobacz więcej: Rozmieszczenie geograficzne raka jamy nosowo-gardłowej.

Różnice związane z płcią i wiekiem

Rak jamy nosowo-gardłowej wykazuje wyraźną przewagę występowania u mężczyzn w porównaniu z kobietami. W 2020 roku zdiagnozowano 96 371 przypadków u mężczyzn w porównaniu z 36 983 przypadkami u kobiet4. Standaryzowane wskaźniki zachorowalności u mężczyzn są około 3-krotnie wyższe niż u kobiet (2,2 vs 0,8 na 100 000 osób rocznie)4. Podobny stosunek obserwuje się w przypadku śmiertelności – 58 094 zgony u mężczyzn vs 21 914 u kobiet, co odpowiada ASMR 1,3 vs 0,5 na 100 000 osób rocznie4.

Rozkład wieku w przypadku raka jamy nosowo-gardłowej różni się w zależności od regionu występowania. W obszarach o niskim ryzyku zachorowania, takich jak Stany Zjednoczone, obserwuje się dwumodalny rozkład z pierwszym szczytem w późnym okresie dojrzewania/wczesnej dorosłości (15-24 lata) oraz drugim szczytem w późniejszym okresie życia (65-79 lat)6. W regionach o wysokim ryzyku szczyt zachorowań przypada na wiek 50-59 lat7. Szczegółowe analizy demograficzne przedstawiono Zobacz więcej: Charakterystyka demograficzna raka jamy nosowo-gardłowej.

Charakterystyczne cechy epidemiologiczne: Stosunek zachorowań mężczyzn do kobiet wynosi 2-3:1 we wszystkich regionach świata. W regionach endemicznych obserwuje się również niewielki szczyt zachorowań wśród młodych dorosłych, co sugeruje ekspozycję na czynniki kancerogenne we wczesnym okresie życia.

Trendy czasowe i prognozy na przyszłość

Analizy prognostyczne wskazują na znaczny wzrost liczby przypadków raka jamy nosowo-gardłowej w nadchodzących latach. Do 2040 roku przewiduje się wzrost rocznej liczby przypadków do 179 476 (wzrost o 34,58% w porównaniu z 2020 rokiem) oraz zgonów do 113 851 (wzrost o 42,29%)1. Ten wzrost będzie wynikał głównie ze starzenia się populacji i wzrostu demograficznego8.

Aby zatrzymać rosnące obciążenie chorobą do 2040 roku, konieczne byłoby osiągnięcie 2% rocznego spadku globalnych wskaźników zachorowalności i śmiertelności8. Dane te podkreślają pilną potrzebę opracowania skuteczniejszych strategii pierwotnej prewencji oraz priorytetowego alokowania zasobów na profilaktykę i leczenie w populacjach wysokiego ryzyka8.

Wpływ poziomu rozwoju społeczno-ekonomicznego

Znacząca większość przypadków raka jamy nosowo-gardłowej występuje w krajach o wysokim wskaźniku rozwoju społecznego (HDI). Mimo że kraje te stanowią tylko 37,32% światowej populacji, odpowiadają za 69,85% nowych przypadków i 68,55% zgonów z powodu tego nowotworu8. Najwyższe wskaźniki zachorowalności i śmiertelności odnotowuje się właśnie w krajach o wysokim HDI – odpowiednio 2,5 i 1,4 na 100 000 osób rocznie8.

Znaczenie dla zdrowia publicznego

Nierówności w występowaniu i śmiertelności z powodu raka jamy nosowo-gardłowej utrzymują się na całym świecie, co podkreśla pilną potrzebę rozwoju i przyspieszenia inicjatyw kontroli tej choroby1. Szczególnie ważne jest skupienie wysiłków na regionach o wysokiej zachorowalności, takich jak Azja Południowo-Wschodnia i Chiny1. Zrozumienie obecnego profilu epidemiologicznego międzynarodowych różnic w zachorowalności i śmiertelności jest niezbędne dla skutecznego planowania działań profilaktycznych i terapeutycznych5.

Pytania i odpowiedzi

Jak często występuje rak jamy nosowo-gardłowej na świecie?

W 2020 roku odnotowano około 133 354 nowych przypadków na świecie, co odpowiada wskaźnikowi 1,5 na 100 000 osób rocznie. Jest to stosunkowo rzadki nowotwór w skali globalnej.

W których krajach rak jamy nosowo-gardłowej występuje najczęściej?

Najwyższe wskaźniki zachorowalności występują w Azji Południowo-Wschodniej (7,7/100 000), Azji Wschodniej (3,9/100 000) oraz w południowych Chinach, gdzie nazywa się go „rakiem kantońskim”.

Czy mężczyźni chorują częściej niż kobiety?

Tak, mężczyźni chorują około 3 razy częściej niż kobiety. Wskaźniki zachorowalności wynoszą 2,2 na 100 000 u mężczyzn vs 0,8 na 100 000 u kobiet.

Jaki jest przewidywany trend zachorowań w przyszłości?

Do 2040 roku przewiduje się wzrost liczby przypadków o 34,58% i zgonów o 42,29%, głównie ze względu na starzenie się populacji i wzrost demograficzny.

REKLAMA