Epidemiologia osteoporozy – częstość występowania i dane statystyczne

Osteoporoza stanowi jeden z najważniejszych problemów zdrowia publicznego na całym świecie, dotykając setki milionów ludzi. Ta choroba układu kostnego charakteryzuje się niską masą kostną i zwiększonym ryzykiem złamań, co czyni ją szczególnie niebezpieczną dla osób starszych¹. Skala problemu jest ogromna – szacuje się, że osteoporoza dotyka około 200 milionów kobiet na świecie, co oznacza, że jedna na dziesięć kobiet w wieku 60 lat, jedna na pięć kobiet w wieku 70 lat, dwie na pięć kobiet w wieku 80 lat i dwie trzecie kobiet w wieku 90 lat cierpi na to schorzenie².

Globalne dane epidemiologiczne

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), która opiera się na wskaźniku T-score równym lub mniejszym niż -2,5 odchylenia standardowego, osteoporoza dotyka około 6,3% mężczyzn i 21,2% kobiet powyżej 50. roku życia na całym świecie³. Te dane sugerują, że łącznie około 500 milionów mężczyzn i kobiet na całym świecie może być dotkniętych osteoporozą. W badaniu metaanalitycznym obejmującym dane z całego świata wykazano, że ogólna częstość występowania osteoporozy wynosi 18,3%, przy czym wśród kobiet wskaźnik ten sięga 23,1%, a wśród mężczyzn 11,7%⁴.

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące złamań osteoporotycznych. Rocznie na całym świecie dochodzi do około 37 milionów złamań związanych z osteoporozą u osób powyżej 55. roku życia, co oznacza 70 złamań na minutę³. Osteoporoza powoduje ponad 8,9 miliona złamań rocznie, co przekłada się na jedno złamanie co 3 sekundy⁵. Te dane pokazują ogromną skalę problemu i jego wpływ na jakość życia milionów ludzi.

Różnice między płciami i grupami wiekowymi

Osteoporoza wykazuje wyraźne różnice w częstości występowania między kobietami a mężczyznami. W Stanach Zjednoczonych, spośród 10,2 miliona dorosłych z osteoporozą, ponad 80% stanowią kobiety⁶. Dane z lat 2017-2018 pokazują, że częstość występowania osteoporozy wśród osób powyżej 50. roku życia wynosiła 12,6%, przy czym u kobiet sięgała 19,6%, a u mężczyzn jedynie 4,4%⁷. Kobiety są szczególnie narażone na osteoporozę ze względu na gwałtowny spadek poziomu estrogenów w okresie menopauzy, co prowadzi do przyspieszonej utraty masy kostnej.

Wiek stanowi kolejny kluczowy czynnik ryzyka. Częstość występowania osteoporozy wzrasta wykładniczo wraz z wiekiem w obu płciach. Szacuje się, że 35% kobiet i 11% mężczyzn powyżej 80. roku życia cierpi na osteoporozę⁸. W grupie osób w wieku 65 lat i starszych częstość występowania osteoporozy wynosi 27,1% u kobiet i 5,7% u mężczyzn⁹. Te dane podkreślają znaczenie wieku jako głównego czynnika ryzyka rozwoju osteoporozy Zobacz więcej: Czynniki ryzyka osteoporozy - wiek, płeć i predyspozycje genetyczne.

Regionalne zróżnicowanie występowania osteoporozy

Częstość występowania osteoporozy wykazuje znaczące różnice geograficzne i etniczne. W Europie szacuje się, że w 2019 roku około 32 milionów osób powyżej 50. roku życia cierpiało na osteoporozę, co stanowiło 5,6% całej populacji w tej grupie wiekowej. Wśród kobiet wskaźnik ten wynosił 22,1%, a wśród mężczyzn 6,6%³. Skandynawia charakteryzuje się najwyższą częstością występowania złamań biodra na świecie¹⁰.

W regionie Bliskiego Wschodu i Afryki, pomimo obfitości słońca, notuje się najwyższe wskaźniki krzywicy na świecie. Niedobór witaminy D jest bardzo rozpowszechniony w tym regionie i może przyczyniać się do rozwoju osteoporozy⁶. W badaniach metaanalitycznych najwyższą częstość występowania osteoporozy odnotowano w Afryce – 39,5%¹¹. W Azji problem jest często niedodiagnozowany i niedoleczony, szczególnie na obszarach wiejskich, gdzie złamania biodra są często leczone zachowawczo w domu, a nie chirurgicznie w szpitalach¹.

Trendy czasowe i prognozy demograficzne

Wraz z postępującym starzeniem się społeczeństw na całym świecie, częstość występowania osteoporozy i związanych z nią złamań znacząco wzrasta i będzie nadal rosnąć w przyszłości. Przewiduje się, że do 2050 roku globalna częstość występowania złamań biodra wzrośnie o 310% u mężczyzn i o 240% u kobiet w porównaniu z danymi z 1990 roku¹². Liczba złamań biodra u osób powyżej 55. roku życia ma się niemal podwoić między 2018 a 2050 rokiem¹².

W Europie liczba osób z osteoporozą ma wzrosnąć z 27,5 miliona w 2010 roku do 33,9 miliona w 2025 roku, co oznacza wzrost o 23%². Podobne trendy obserwuje się w innych regionach świata. W Chinach szacuje się, że liczba osób z osteoporozą wzrośnie z 83,9 miliona w 1997 roku do 212 milionów do 2050 roku¹³. Te prognozy wskazują na konieczność opracowania kompleksowych strategii zapobiegania i leczenia osteoporozy na poziomie globalnym Zobacz więcej: Prognozy epidemiologiczne osteoporozy - trendy demograficzne i przyszłość.

Obciążenie ekonomiczne i społeczne

Osteoporoza stanowi ogromne obciążenie ekonomiczne dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie. W Stanach Zjednoczonych roczny koszt złamań związanych z osteoporozą wynosi około 17,9 miliarda dolarów, podczas gdy w Wielkiej Brytanii sięga 4 miliardów funtów rocznie¹⁴. Szacuje się, że około 1,5 miliona Amerykanów rocznie doznaje złamań osteoporotycznych¹⁴.

Porównując złamania osteoporotyczne z innymi chorobami niezakaźnymi w sześciu krajach UE, zajmują one czwarte miejsce pod względem obciążenia chorobą (mierzonego w latach życia skorygowanych o niepełnosprawność – DALY), ustępując jedynie chorobie niedokrwiennej serca, demencji i nowotworom płuc¹⁵. Łączne ryzyko złamań biodra, przedramienia i kręgosłupa wynosi około 40%, co jest równoważne ryzyku chorób sercowo-naczyniowych¹⁵.

Luki w diagnostyce i leczeniu

Pomimo dostępności skutecznych metod diagnostycznych i terapeutycznych, osteoporoza pozostaje chorobą często niedodiagnozowaną i niedoleczoną. Szacuje się, że około 80% osób z wysokim ryzykiem złamań, które już doznały co najmniej jednego złamania osteoporotycznego, nie jest ani zidentyfikowanych, ani leczonych¹⁶. W Europie średnia luka terapeutyczna w 2019 roku wynosiła 71%, a 15 milionów kobiet kwalifikujących się do terapii osteoporozy pozostawało nieleczonych¹⁷.

Badanie International Osteoporosis Foundation przeprowadzone w 11 krajach wykazało, że głównymi czynnikami prowadzącymi do braku diagnozy i leczenia osteoporozy są: zaprzeczanie przez kobiety po menopauzie osobistemu ryzyku zachorowania, brak dialogu z lekarzem na temat osteoporozy oraz ograniczony dostęp do diagnostyki i leczenia przed pierwszym złamaniem¹⁶. Te problemy wskazują na konieczność poprawy świadomości społecznej i edukacji medycznej dotyczącej osteoporozy.

Perspektywy przyszłości

Zrozumienie epidemiologii osteoporozy jest kluczowe dla opracowania skutecznych strategii zmniejszających obciążenie złamaniami osteoporotycznymi w populacji. Rozwój nowych algorytmów identyfikacji osób z wysokim ryzykiem złamań umożliwia wdrażanie odpowiednich strategii leczniczych¹⁸. Postępy w wykrywaniu przypadków mogą obejmować oportunistyczny screening niskiej gęstości mineralnej kości i złamań kręgosłupa na podstawie obrazów radiologicznych wykonanych z innych przyczyn¹⁹.

Konieczne jest również zwiększenie świadomości społecznej na temat osteoporozy i zachęcanie ludzi do rozważenia środków zapobiegawczych. Pierwszy krok to zwiększenie świadomości i praktyk w społeczeństwach, torując drogę dla odpowiedniego zapobiegania i profilaktycznego zarządzania²⁰. Tylko poprzez kompleksowe podejście obejmujące profilaktykę, wczesną diagnostykę i skuteczne leczenie można będzie zmniejszyć rosnące obciążenie osteoporozą w starzejących się społeczeństwach.