Leczenie opryszczki narządów płciowych – opcje terapeutyczne

Opryszczka narządów płciowych jest przewlekłą infekcją wirusową, która wymaga długoterminowego podejścia terapeutycznego¹. Choć nie istnieje lekarstwo całkowicie eliminujące wirusa z organizmu, nowoczesne metody leczenia pozwalają skutecznie kontrolować objawy i znacznie poprawić jakość życia pacjentów²³.

Cele leczenia przeciwwirusowego

Głównym celem terapii przeciwwirusowej jest nie tylko leczenie ostrych epizodów choroby, ale także zapobieganie nawrotom i poprawa jakości życia pacjentów¹. Leczenie ma również na celu zmniejszenie ryzyka przeniesienia infekcji na partnerów seksualnych². Systemowe leki przeciwwirusowe mogą częściowo kontrolować objawy opryszczki narządów płciowych, gdy są stosowane w leczeniu pierwszego epizodu klinicznego, nawrotów lub jako codzienna terapia supresyjna¹.

Podstawowe leki przeciwwirusowe

Trzy leki przeciwwirusowe zostały zatwierdzone przez FDA do leczenia opryszczki narządów płciowych: acyklowir, walacyklowir i famcyklowir¹⁴. Wszystkie te preparaty działają poprzez hamowanie replikacji DNA wirusowego, co skutecznie zatrzymuje namnażanie się wirusa⁵.

Acyklowir jest najczęściej stosowanym lekiem przeciwwirusowym, dostępnym w postaci tabletek doustnych⁶. Walacyklowir, będący prodrogiem acyklowiru, charakteryzuje się lepszą biodostępnością po podaniu doustnym i wygodniejszym schematem dawkowania⁷. Famcyklowir to kolejny skuteczny lek przeciwwirusowy, który po podaniu przekształca się w pencyklowir – substancję aktywną przeciwko wirusom⁷.

Strategie leczenia

Istnieją dwie główne strategie leczenia opryszczki narządów płciowych: terapia epizodyczna i terapia supresyjna⁸. Wybór odpowiedniej strategii zależy od częstotliwości i nasilenia nawrotów oraz preferencji pacjenta⁹.

Terapia epizodyczna polega na przyjmowaniu leków przeciwwirusowych tylko podczas wystąpienia objawów⁸. Pacjent rozpoczyna leczenie przy pierwszych oznakach nawrotu i kontynuuje je przez kilka dni w celu przyspieszenia gojenia lub nawet zapobieżenia pełnemu rozwinięciu się objawów⁸. Wszystkie trzy zatwierdzone leki przeciwwirusowe wykazały skuteczność w skracaniu czasu trwania objawów⁸.

Terapia supresyjna to codzienna profilaktyka przeciwwirusowa, która pozwala utrzymać wirusa HSV w stanie uśpienia, zmniejszając prawdopodobieństwo wystąpienia objawów¹⁰. Dla osób z częstymi nawrotami badania wykazały, że terapia supresyjna może zmniejszyć liczbę epizodów o co najmniej 75% podczas stosowania leczenia¹⁰ Zobacz więcej: Terapia supresyjna w opryszczce narządów płciowych.

Leczenie pierwszego epizodu

Pierwszy epizod opryszczki narządów płciowych jest zazwyczaj leczony przez 7-10 dni jednym z leków przeciwwirusowych przyjmowanych doustnie⁹. WHO zaleca leczenie pierwszego epizodu klinicznego opryszczki narządów płciowych u dorosłych i młodzieży, preferując standardową dawkę acyklowiru nad walacyklowirem lub famcyklowirem¹¹.

Leczenie przeciwwirusowe pierwszego epizodu może kontrolować objawy i skracać czas ich trwania o 2-4 dni¹². Leczenie początkowego epizodu powinno zostać rozpoczęte w ciągu pierwszych trzech dni – im wcześniej, tym lepiej¹².

Leczenie nawrotów

WHO sugeruje również leczenie nawracających epizodów opryszczki narządów płciowych u dorosłych i młodzieży, preferując acyklowir nad innymi opcjami¹¹. Leki przeciwwirusowe mogą skrócić czas trwania późniejszych nawrotów średnio o około dwa dni¹³. Jeśli pacjent zdecyduje się na leczenie, ważne jest rozpoczęcie go w ciągu pierwszych 24 godzin od wystąpienia objawów – najlepiej, gdy tylko pojawią się pierwsze symptomy¹³ Zobacz więcej: Leczenie epizodyczne opryszczki narządów płciowych.

Bezpieczeństwo długoterminowego stosowania

Długotrwałe stosowanie leków przeciwwirusowych jest uważane za bezpieczne¹⁴. Terapia supresyjna była badana u tysięcy pacjentów i okazała się zarówno bezpieczna, jak i skuteczna¹⁰. Leki przeciwwirusowe są uważane za bardzo bezpieczne, ponieważ działają selektywnie na komórki zakażone wirusem¹³.

Metody wspomagające

Oprócz leczenia przeciwwirusowego, istnieją różne metody wspomagające, które mogą pomóc w łagodzeniu objawów podczas nawrotu. Zimne okłady na okolice narządów płciowych (owinięte w ściereczkę lub przykładane przez bieliznę) mogą przynieść ulgę¹⁵. Ważne jest utrzymanie suchości okolic narządów płciowych oraz noszenie bawełnianej lub innej niesyntetycznej bielizny i unikanie obcisłych ubrań¹⁵.

Ciepłe kąpiele mogą również przynieść ulgę, podobnie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) w celu zmniejszenia bólu¹⁵. Miejscowe zastosowanie 1% lub 2% lidokainy może pomóc w znieczuleniu okolicy¹⁵.

Znaczenie wczesnego rozpoczęcia leczenia

Skuteczność leczenia przeciwwirusowego w znacznym stopniu zależy od czasu jego rozpoczęcia. Leki przeciwwirusowe są skuteczne, gdy są przyjmowane w ciągu 72 godzin od pojawienia się zmian skórnych w opryszczce narządów płciowych⁵. Leki działają najlepiej, gdy są rozpoczęte w ciągu 24 godzin od wystąpienia opryszczki¹⁶.

Postępowanie w ciąży

Kobiety w ciąży z opryszczką narządów płciowych wymagają szczególnej opieki. Zaleca się rozpoczęcie codziennej terapii przeciwwirusowej od 36. tygodnia ciąży w celu zapobiegania nawrotom podczas porodu¹⁷¹⁸. Profilaktyka przeciwwirusowa acyklowirem jest zalecana od 36 tygodnia ciąży aż do porodu u kobiet z wywiadem opryszczki narządów płciowych¹⁹.