Środki ostrożności i ochrona przed urazami w małopłytkowości

Zapobieganie urazom i krwawieniom stanowi fundamentalny element opieki nad pacjentami z małopłytkowością. Przy obniżonym poziomie płytek krwi nawet drobne urazy mogą prowadzić do poważnych powikłań krwotocznych, dlatego konieczne jest wprowadzenie kompleksowych środków ostrożności w codziennym życiu1.

Modyfikacja aktywności fizycznej i sportowej

Osoby z małopłytkowością muszą znacząco ograniczyć udział w aktywnościach o wysokim ryzyku urazów. Całkowicie przeciwwskazane są sporty kontaktowe, takie jak boks, futbol amerykański, rugby i zapasy, a także inne aktywności związane z wysokim ryzykiem upadków, jak gimnastyka23. Wytyczne American College of Sports Medicine zalecają, aby pacjenci z poziomem płytek między 20-50 tysięcy/μl ograniczyli się do ćwiczeń oporowych z gumami elastycznymi, jazdy na rowerze stacjonarnym, ćwiczeń poprawiających zakres ruchu oraz spacerów3.

Podczas jakiejkolwiek aktywności fizycznej konieczne jest stosowanie odpowiedniej ochrony. Dzieci i dorośli powinni zawsze nosić kaski podczas jazdy na rowerze, rolkach czy deskorolce24. Dodatkowo zaleca się używanie ochraniaczy na kolana, łokcie i nadgarstki podczas aktywności, które mogą wiązać się z upadkami.

Bezpieczna higiena osobista

Codzienne czynności higieniczne wymagają szczególnych modyfikacji u osób z małopłytkowością. Najważniejsze jest używanie miękkiej szczoteczki do zębów w celu ochrony dziąseł przed uszkodzeniem15. W przypadku gdy używanie zwykłej szczoteczki jest niemożliwe, zaleca się stosowanie gąbkowych aplikatorów do czyszczenia zębów i dziąseł1.

Po każdym posiłku usta należy przepłukiwać roztworem sody oczyszczonej (2 łyżeczki na szklankę wody), unikając jednocześnie płukanek zawierających alkohol, które mogą wysuszać błonę śluzową i zwiększać ryzyko krwawienia1. Całkowicie przeciwwskazane jest używanie nici dentystycznej1. Aby zapobiec pęknięciom warg, które mogłyby prowadzić do krwawienia, zaleca się regularne stosowanie wazeliny lub balsamów do ust1.

Podczas golenia należy używać wyłącznie golarek elektrycznych, unikając tradycyjnych żyletek, które mogą spowodować skaleczenia6. Przed podjęciem jakichkolwiek zabiegów stomatologicznych konieczna jest konsultacja z zespołem medycznym6.

Ważne dla kobiet: Podczas miesiączki należy używać podpasek zamiast tamponów. Unikaj również irygacji pochwy i innych inwazyjnych zabiegów ginekologicznych1.

Ochrona przed urazami w domu

Środowisko domowe wymaga odpowiedniego przystosowania do potrzeb osoby z małopłytkowością. Kluczowe jest zapewnienie bezpieczeństwa w łazience poprzez umieszczenie mat antypoślizgowych w wannie i pod prysznicem7. Zawsze należy nosić obuwie lub kapcie, aby chronić stopy przed skaleczeniami6.

Podczas pracy w kuchni lub ogrodzie obowiązkowe jest noszenie rękawic ochronnych, szczególnie przy używaniu noży czy innych ostrych narzędzi58. Przy pracy z elektronarzędziami dodatkowo zaleca się stosowanie okularów ochronnych5. Ubrania nie powinny być zbyt obcisłe, aby nie ograniczać krążenia i nie zwiększać ryzyka powstania siniaków6.

Postępowanie z czynnościami fizjologicznymi

Osoby z małopłytkowością powinny unikać forsownego kaszlu, który może prowadzić do krwawienia z dróg oddechowych6. W przypadku uporczywego kaszlu należy skonsultować się z lekarzem w sprawie bezpiecznych leków przeciwkaszlowych6. Podobnie należy unikać silnego wydmuchiwania nosa67.

Szczególną uwagę należy zwrócić na zapobieganie zaparciom, które mogą prowadzić do forsownego parcia i uszkodzenia błony śluzowej odbytu. Zaleca się stosowanie środków zmiękczających stolec lub łagodnych środków przeczyszczających67. Przeciwwskazane jest używanie termometrów doodbytniczych, czopków, lewatyw czy aplikatorów dopochwowych67.

Zasady bezpiecznego transportu i podróżowania

Podczas jazdy samochodem obowiązkowe jest zapinanie pasów bezpieczeństwa, które może znacząco zmniejszyć ryzyko urazów w przypadku wypadku58. Osoby z małopłytkowością powinny unikać podnoszenia ciężkich przedmiotów oraz forsownych ćwiczeń67.

Podczas podróży ważne jest zabranie ze sobą odpowiednich leków oraz dokumentacji medycznej. W przypadku planowania długich podróży lub pobytu w miejscach o ograniczonym dostępie do opieki medycznej, konieczna jest wcześniejsza konsultacja z lekarzem prowadzącym.

Pamiętaj: Nawet przy zastosowaniu wszystkich środków ostrożności może dojść do urazu i krwawienia. W przypadku krwawienia natychmiast zastosuj mocny ucisk na miejsce krwawienia przez 5 minut. Jeśli krwawienie nie ustąpi, kontynuuj ucisk do całkowitego zatrzymania krwawienia9.

Szczególne zalecenia dla dzieci

Dzieci z małopłytkowością wymagają szczególnej ochrony i nadzoru. Środowisko, w którym przebywają, powinno być maksymalnie bezpieczne – łóżeczka należy wyściełać miękkim materiałem, zapewnić odpowiednią odzież ochronną oraz kaski podczas zabaw4. Gdy poziom płytek jest szczególnie niski, może być konieczne ograniczenie jazdy na rowerze czy intensywnych zabaw4.

Rodzice powinni być szczególnie czujni i natychmiast reagować na jakiekolwiek oznaki krwawienia. Ważne jest również unikanie podawania dzieciom leków zawierających aspirynę, które mogą interferować z kontrolą krwawienia4. Wszelkie ograniczenia aktywności dziecka powinny być omówione z pediatrą hematologiem10.

Monitorowanie i reagowanie na objawy

Kluczowym elementem bezpieczeństwa jest umiejętność rozpoznawania objawów wymagających natychmiastowej pomocy medycznej. Do lekarza należy zgłosić się niezwłocznie, gdy krwawienie nie ustępuje mimo zastosowania ucisku przez 10-15 minut, gdy pojawia się krew w moczu (mocz ciemnieje), krew w stolcu (stolec staje się czarny) lub krwawienie z odbytu9. W takich przypadkach może być konieczne przetoczenie płytek krwi, które najczęściej przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych9.

Pytania i odpowiedzi

Jakich sportów należy unikać przy małopłytkowości?

Należy unikać wszystkich sportów kontaktowych, takich jak boks, futbol amerykański, rugby, zapasy, oraz aktywności o wysokim ryzyku upadków, jak gimnastyka czy jazda na rolkach bez odpowiedniej ochrony. Bezpieczniejsze są spacery, pływanie i jazda na rowerze stacjonarnym.

Jak bezpiecznie dbać o higienę jamy ustnej przy małopłytkowości?

Używaj miękkiej szczoteczki do zębów, unikaj nici dentystycznej, płucz usta roztworem sody oczyszczonej po posiłkach i nie stosuj płukanek zawierających alkohol. Regularnie nawilżaj usta wazeliną lub balsamem do ust.

Co robić, gdy rozpocznie się krwawienie?

Natychmiast zastosuj mocny ucisk na miejsce krwawienia przez co najmniej 5 minut. Jeśli krwawienie nie ustąpi, kontynuuj ucisk do całkowitego zatrzymania. Jeśli krwawienie nie ustępuje po 10-15 minutach ucisku, skontaktuj się z lekarzem.

Czy można używać termometru przy małopłytkowości?

Nie wolno używać termometrów doodbytniczych. Bezpieczniejsze są termometry douszne, czołowe lub pod język. Podobnie należy unikać czopków, lewatyw i innych przedmiotów wprowadzanych do odbytu.

Jakie środki ostrożności należy zastosować w domu?

Umieść maty antypoślizgowe w łazience, zawsze noś obuwie ochronne, używaj rękawic podczas pracy w kuchni i ogrodzie, zapnij pasy bezpieczeństwa w samochodzie i unikaj obcisłych ubrań.

REKLAMA