Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneŁuszczycowe zapalenie stawów stanowi istotny problem zdrowotny na całym świecie, charakteryzujący się dużą zmiennością w częstości występowania w różnych populacjach i regionach geograficznych1. Jest to przewlekłe, postępujące zapalenie stawów, które może prowadzić do trwałego uszkodzenia stawów i niepełnosprawności, a jednocześnie stanowi systemowe zaburzenie zapalne z konsekwencjami wykraczającymi poza funkcjonowanie stawów1.
Częstość występowania w populacji ogólnej
Dane epidemiologiczne dotyczące łuszczycowego zapalenia stawów wykazują znaczną zmienność w zależności od badanej populacji i zastosowanej metodologii. W populacji ogólnej częstość występowania tego schorzenia szacuje się na 0,1-1% na całym świecie2. Bardziej szczegółowe analizy wskazują, że w Stanach Zjednoczonych występowanie łuszczycowego zapalenia stawów waha się od 0,06% do 0,25%, przy czym najniższe szacunki pochodzą z badań wykorzystujących kody diagnostyczne ICD-9, a najwyższe z badań opartych na samoopisie pacjentów3.
W Europie obserwuje się podobną zmienność – częstość występowania waha się od 0,05% w Turcji i Czechach do 0,21% w Szwecji3. Najnowsze badania z 2024 roku wskazują na globalną częstość występowania wynoszącą 0,112% (112 na 100 000 dorosłych)4. Interesujące są różnice regionalne – w Europie częstość występowania wynosi 0,188%, w Azji 0,048%, w Ameryce Północnej 0,133%, a w Ameryce Południowej zaledwie 0,017%4.
Zachorowalność na łuszczycowe zapalenie stawów
Zachorowalność na łuszczycowe zapalenie stawów w populacji ogólnej jest stosunkowo niska, ale dane z różnych badań wykazują pewną zmienność. Najnowsze publikacje wskazują na zachorowalność w przedziale od 3,6 do 7,2 przypadków na 100 000 osób rocznie3. Badanie z Kanady z 2019 roku wykazało zachorowalność na poziomie 15 na 100 000 populacji5, podczas gdy systematyczny przegląd i metaanaliza 28 badań oszacowały globalną średnią zachorowalność na 83 na 100 000 osób rocznie6.
Szczególnie interesujące są dane dotyczące trendów czasowych. Badanie populacyjne z okresu 30 lat wykazało wzrost zachorowalności z 3,6 przypadków na 100 000 między 1970 a 1979 rokiem do 9,8 przypadków na 100 000 między 1990 a 2000 rokiem7. Ten wzrost może być związany z rzeczywistą zmianą częstości występowania choroby lub większą świadomością diagnostyczną wśród lekarzy8.
Występowanie wśród pacjentów z łuszczycą
Choć łuszczycowe zapalenie stawów ma niską częstość występowania w populacji ogólnej, jest powszechne wśród pacjentów z łuszczycą. Szacunki dotyczące częstości występowania łuszczycowego zapalenia stawów wśród osób chorych na łuszczycę wykazują znaczną zmienność i wahają się od 6% do 41%3. Metaanaliza z 2019 roku wykazała ogólną częstość występowania łuszczycowego zapalenia stawów na poziomie 20% wśród pacjentów z łuszczycą, przy czym w grupie z umiarkowaną do ciężkiej łuszczycą wskaźnik ten wzrastał do 25%5.
Najwyższe szacunki częstości występowania łuszczycowego zapalenia stawów wśród pacjentów z łuszczycą pochodzą zazwyczaj z poradni dermatologicznych, co może być związane z większą ciężkością łuszczycy u pacjentów leczonych w tych ośrodkach w porównaniu z populacją ogólną9. Badania prospektywne wskazują na roczną zachorowalność wynoszącą 2,7-3,2% wśród pacjentów z łuszczycą, którzy początkowo nie mieli objawów stawowych5 Zobacz więcej: Częstość występowania łuszczycowego zapalenia stawów u chorych na łuszczycę.
Charakterystyka demograficzna
Łuszczycowe zapalenie stawów charakteryzuje się specyficznymi cechami demograficznymi, które odróżniają je od innych chorób reumatycznych. W przeciwieństwie do reumatoidalnego zapalenia stawów, które częściej dotyka kobiety, łuszczycowe zapalenie stawów występuje równie często u mężczyzn i kobiet10. Odsetek kobiet w różnych badaniach wahał się od 38,4% do 60%11.
Średni wiek zachorowania na łuszczycowe zapalenie stawów przypada na około czwartą dekadę życia11. Choroba najczęściej rozwija się między 30. a 50. rokiem życia12, choć może wystąpić również u dzieci i osób starszych. Najwyższą zachorowalność obserwuje się w grupie wiekowej 50-59 lat13 Zobacz więcej: Charakterystyka demograficzna łuszczycowego zapalenia stawów.
Trendy epidemiologiczne
Ostatnie badania wskazują na rosnące trendy w częstości występowania łuszczycowego zapalenia stawów na całym świecie. Badanie z Izraela wykazało, że częstość występowania potroiła się między 2006 a 2022 rokiem, wzrastając z 0,165% w 2016 roku do 0,221% w 2022 roku14. Podobne trendy wzrostowe obserwuje się w innych krajach, co może być związane z lepszą świadomością diagnostyczną, udoskonaleniem kryteriów klasyfikacyjnych oraz rzeczywistym wzrostem zachorowalności2.
W Polsce między 2008 a 2018 rokiem zaobserwowano stały wzrost liczby pacjentów z łuszczycowym zapaleniem stawów z 16 790 do 32 644 przypadków, co przełożyło się na wzrost częstości występowania z 38,47 na 100 000 w 2008 roku do 73,11 na 100 000 w 2018 roku15. Jednocześnie wzrósł stosunek pacjentów z łuszczycowym zapaleniem stawów do pacjentów z łuszczycą z 8,3% do 17,5%, co sugeruje poprawę wykrywalności choroby15.
Wyzwania diagnostyczne i epidemiologiczne
Jednym z głównych wyzwań w określeniu rzeczywistej epidemiologii łuszczycowego zapalenia stawów jest problem niedodiagnozowania. Badania wskazują, że nawet do 50% przypadków może pozostawać nierozpoznanych16. Metaanaliza wykazała, że częstość występowania nierozpoznanego łuszczycowego zapalenia stawów może sięgać nawet 15,5%10.
Wprowadzenie kryteriów klasyfikacyjnych CASPAR w 2006 roku znacznie poprawiło możliwość porównywania wyników badań epidemiologicznych, dzięki wysokiej czułości i swoistości (około 90% lub wyższej w większości badań)17. Niemniej jednak, różnice w metodologii badań, definicjach przypadków i populacjach badanych nadal przyczyniają się do znacznej heterogenności danych epidemiologicznych15.
