Objawy kolan kośławych – jak rozpoznać genu valgum

Kolana koślawe, medycznie nazywane genu valgum, to stan charakteryzujący się nieprawidłowym ustawieniem kończyn dolnych, przy którym kolana zbliżają się do siebie, podczas gdy kostki pozostają oddalone¹. Rozpoznanie objawów tej deformacji jest kluczowe dla odpowiedniego postępowania, szczególnie że u dzieci jest to często naturalną częścią rozwoju, podczas gdy u dorosłych może wskazywać na poważniejsze problemy ortopedyczne.

Główny objaw kolan kośławych

Najbardziej charakterystycznym i najłatwiej rozpoznawalnym objawem kolan kośławych jest widoczne oddzielenie kostek przy jednoczesnym zetknięciu kolan podczas stania z prostymi nogami¹². U osób z tą deformacją, gdy kolana się dotykają, odstęp między kostkami może wynosić nawet 8 centymetrów lub więcej³⁴. Ta charakterystyczna sylwetka jest najlepiej widoczna, gdy osoba stoi wyprostowana z palcami stóp skierowanymi do przodu.

Objawy kolan kośławych u dzieci

U dzieci kolana koślawe są najczęściej częścią naturalnego rozwoju i zwykle nie powodują dolegliwości bólowych⁶⁷. Rodzice zazwyczaj zauważają jedynie sposób, w jaki wyglądają nogi dziecka lub że kolana się dotykają podczas chodzenia. Dzieci mogą być zaniepokojone tym, że kolana ocierają się o siebie podczas chodzenia, ale kolana koślawe zwykle nie powodują bólu u najmłodszych.

Objawy, które mogą występować u dzieci z kolanami kośławymi, to przede wszystkim widoczne cechy morfologiczne⁸:

• Symetryczne skierowanie kolan do wewnątrz
• Kostki pozostają oddalone, gdy kolana się dotykają
• Nietypowy wzorzec chodzenia
• Stopy skierowane na zewnątrz

Większość dzieci z kolanami kośławymi może normalnie biegać, chodzić i być aktywna jak inne dzieci⁹. Deformacja zwykle staje się widoczna, gdy dziecko ma od 2 do 3 lat i może nasilać się do około 4-5 roku życia¹⁰.

Niepokojące objawy u dzieci wymagające konsultacji

Chociaż kolana koślawe u dzieci są zazwyczaj zjawiskiem fizjologicznym, istnieją sytuacje, w których należy skonsultować się z lekarzem. Niepokojące objawy obejmują⁸¹¹:

• Kolana koślawe pojawiające się przed 2. rokiem życia lub po 7. roku życia
• Pogorszenie deformacji po 7. roku życia
• Asymetryczny wygląd nóg (jedna noga bardziej dotknięta niż druga)
• Kuśtykanie podczas chodzenia
• Ból kolana lub biodra
• Niski wzrost (poniżej 5. percentyla)
• Trudności z chodzeniem lub bieganiem

Te objawy mogą wskazywać na patologiczną postać kolan kośławych, która wymaga dalszej diagnostyki i ewentualnego leczenia Zobacz więcej: Niepokojące objawy kolan kośławych wymagające konsultacji.

Objawy kolan kośławych u dorosłych

U dorosłych kolana koślawe rzadko poprawiają się samoistnie i mogą prowadzić do różnorodnych objawów oraz powikłań¹²¹³. W przeciwieństwie do dzieci, u dorosłych ta deformacja często wiąże się z dolegliwościami i może prowadzić do poważnych problemów ortopedycznych.

Najczęstsze objawy u dorosłych obejmują Zobacz więcej: Objawy kolan kośławych u dorosłych - ból i powikłania:

• Ból stawów kolanowych, szczególnie po stronie wewnętrznej
• Sztywność lub bolesność stawów
• Niestabilność kolan
• Trudności z chodzeniem lub bieganiem
• Kuśtykanie
• Ograniczony zakres ruchu w biodrach
• Postępującą artrozę kolan

Ból i dyskomfort towarzyszący kolantom kośławym

Ból związany z kolanami kośławymi może mieć różne charakterystyki i lokalizacje. U dorosłych najczęściej występuje ból w obrębie stawu kolanowego, szczególnie po stronie wewnętrznej, gdzie dochodzi do zwiększonego nacisku¹⁴¹⁵. Nieprawidłowe ustawienie nóg może również wpływać na biodra i dolną część kręgosłupa, powodując ból lub dyskomfort w tych obszarach.

Charakterystyka bólu w kolanach kośławych:

• Ból może być początkowo nieobecny i pojawiać się dopiero po kilku latach
• Nasilenie bólu zwiększa się wraz z progresją deformacji
• Ból może ograniczać aktywność fizyczną pacjenta
• Dyskomfort często nasila się po długim staniu lub chodzeniu

Zaburzenia chodu i problemy z poruszaniem się

Kolana koślawe znacząco wpływają na sposób chodzenia i ogólną mobilność. Osoby z tą deformacją często adoptują nietypowy wzorzec chodzenia, aby uniknąć ocierania kolan o siebie¹⁶. Mogą chodzić „nożycowo”, wymachując nogami z każdym krokiem, lub przyjmować nienormalnie szeroką postawę.

Problemy z poruszaniem się obejmują³¹⁷:

• Zmieniony wzorzec chodzenia prowadzący do niezdarności
• Trudności z uzyskaniem odpowiedniego prześwitu dla palców stóp podczas chodzenia i biegania
• Problemy z równowagą, szczególnie podczas dynamicznych aktywności
• Zwiększone ryzyko potknięć i upadków
• Ograniczona mobilność i trudności z wykonywaniem codziennych czynności
• Zmęczenie nóg po długim staniu lub chodzeniu

Długoterminowe konsekwencje nieleczonych kolan kośławych

Jeśli kolana koślawe nie są leczone, szczególnie u dorosłych, mogą prowadzić do poważnych długoterminowych powikłań. Nieprawidłowe obciążenie stawu kolanowego powoduje przyspieszone zużycie chrząstki, szczególnie w zewnętrznej części stawu¹⁸¹⁹.

Potencjalne powikłania obejmują:

• Wczesne wystąpienie artrozy kolana
• Uszkodzenia łąkotki
• Zwichnięcia rzepki
• Uszkodzenia chrząstki stawowej
• Przewlekły ból kolana
• Zmniejszona mobilność i jakość życia

Korekcja deformacji we wczesnym stadium może zapobiec progresji tych powikłań i poprawić mechanikę stawu kolanowego, zdolność chodzenia oraz zmniejszyć ból²⁰.