Objawy kataru – jak rozpoznać i kiedy się martwić

Katar to schorzenie charakteryzujące się gromadzeniem śluzu w nosie, zatokach oraz gardle, które może powodować szereg nieprzyjemnych objawów¹. Choć często jest to stan przejściowy, związany z przeziębieniem czy alergią, u niektórych pacjentów może przyjmować formę przewlekłą, znacząco wpływając na codzienne funkcjonowanie².

Główne objawy kataru

Najczęstszym objawem kataru jest uczucie ciągłego zablokowania nosa, które może występować naprzemiennie po jednej lub obu stronach¹. Pacjenci często opisują to jako uczucie, jakby mieli „ciągłe przeziębienie”, ale bez innych typowych symptomów infekcji³.

Charakterystyczne jest także uczucie ściekania śluzu po tylnej ścianie gardła, znane jako zespół spływania ponosowego⁴. Ten objaw powoduje ciągłą potrzebę odkrztuszania i połykania, co może być szczególnie uciążliwe i prowadzić do podrażnienia gardła⁵.

Objawy związane z drogami oddechowymi

Kaszel jest częstym towarzyszem kataru i może mieć różny charakter – od suchego, drażniącego po wilgotny z odkrztuszaniem śluzu⁵. Szczególnie uciążliwy może być kaszel nocny, który pogarsza się w pozycji leżącej i może znacząco zakłócać sen⁶.

Ból gardła jest kolejnym charakterystycznym objawem, wynikającym z ciągłego podrażnienia przez ściekający śluz⁷. Może towarzyszyć mu chrapliwość głosu oraz uczucie suchości w gardle⁵. Niektórzy pacjenci zgłaszają również trudności w połykaniu, szczególnie śliny⁴.

Objawy dotyczące zmysłów

Katar często wpływa na zmysł węchu i smaku, co wynika z zablokowania dróg nosowych oraz zapalenia błon śluzowych⁴. Pacjenci mogą doświadczać znacznego osłabienia lub całkowitej utraty tych zmysłów⁶, co wpływa na przyjemność spożywania posiłków i może być źródłem frustracji.

Problemy ze słuchem to kolejna grupa objawów związana z katarem. Pacjenci często zgłaszają uczucie „trzaskania” lub „pękania” w uszach¹, które może prowadzić do czasowej utraty słuchu³. Te objawy wynikają z zablokowania trąbek Eustachiusza przez gromadzący się śluz⁸.

Objawy ogólne i towarzyszące

Bóle głowy i uczucie ciężkości w okolicy twarzy to częste objawy towarzyszące katarowi⁶. Szczególnie dotkliwe mogą być bóle w okolicy czoła, policzków i wokół oczu, które wynikają z zwiększonego ciśnienia w zablokowanych zatokach⁹.

Różnice między ostrym a przewlekłym katarem

Ostry katar zazwyczaj trwa od kilku dni do kilku tygodni i często wiąże się z infekcją górnych dróg oddechowych¹. Objawy w tej formie są zwykle bardziej intensywne na początku i stopniowo ustępują wraz z wyzdrowieniem z podstawowej choroby¹⁰.

Przewlekły katar definiuje się jako utrzymywanie się objawów przez okres dłuższy niż 8 tygodni⁶. W tej formie objawy mogą być mniej intensywne, ale bardziej uporczywe i mogą trwać miesiące lub nawet lata². Pacjenci z przewlekłym katarem często opisują swój stan jako „ciągłe przeziębienie” bez innych typowych objawów infekcji¹¹.

Charakterystyka śluzu w katarze

Konsystencja i wygląd śluzu może dostarczyć ważnych informacji o charakterze kataru¹². W przewlekłym katarze śluz jest zazwyczaj gęsty i lepki, co utrudnia jego usunięcie¹³. Może mieć barwę przezroczystą, białawą, a w przypadku infekcji bakteryjnej – żółtawą lub zielonkawą¹⁴.

Szczególnie uciążliwy jest gęsty śluz, który wydaje się „przyklejony” do tylnej ściany nosa i gardła¹⁵. Pacjenci często opisują trudności z jego usunięciem mimo intensywnych prób odkrztuszania¹⁶.

Kiedy objawy wymagają konsultacji lekarskiej

Choć katar często ustępuje samoistnie, istnieją sytuacje, w których konieczna jest konsultacja lekarska. Należy zgłosić się do lekarza, gdy objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni¹ lub gdy znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie⁴.

Szczególną uwagę wymagają objawy takie jak: gorączka, krew w śluzówce, nieprzyjemny zapach wydzieliny, trudności w oddychaniu lub bóle twarzy o znacznym nasileniu¹⁷. Te symptomy mogą wskazywać na powikłania lub inne schorzenia wymagające specjalistycznego leczenia.