Leczenie guzów neuroendokrynnych – opcje terapeutyczne i postępowanie

Leczenie guzów neuroendokrynnych stanowi złożone wyzwanie medyczne wymagające interdyscyplinarnego podejścia i precyzyjnego doboru metod terapeutycznych. Ze względu na heterogenność tych nowotworów, różnorodność ich lokalizacji oraz zróżnicowaną biologię, nie istnieje uniwersalny protokół postępowania¹². Strategia leczenia musi być zawsze dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta, uwzględniając typ guza, jego stopień złośliwości, lokalizację, obecność przerzutów oraz stan ogólny chorego³⁴.

Chirurgia jako podstawowa metoda leczenia

Leczenie chirurgiczne pozostaje złotym standardem w terapii guzów neuroendokrynnych i jedyną metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie⁶⁷. Gdy jest to możliwe, chirurdzy dążą do całkowitego usunięcia guza wraz z fragmentem zdrowej tkanki otaczającej³. Nawet w przypadkach, gdy nie można usunąć całego guza, częściowa resekcja może przynieść znaczące korzyści, szczególnie w przypadku guzów hormonalnie czynnych⁸⁹.

Nowoczesne techniki chirurgiczne obejmują podejście małoinwazyjne, w tym laparoskopię i chirurgię robotyczną, które pozwalają na szybszą rekonwalescencję i zmniejszenie ryzyka powikłań¹⁰¹¹. W przypadku guzów zlokalizowanych w wątrobie, które stanowią najczęstsze miejsce przerzutów, chirurdzy stosują zaawansowane techniki umożliwiające usunięcie nawet kilkudziesięciu ognisk nowotworowych bez uszkodzenia prawidłowej funkcji wątroby¹². Szczegółowe informacje dotyczące różnych technik chirurgicznych i wskazań do ich zastosowania przedstawiono Zobacz więcej: Leczenie chirurgiczne guzów neuroendokrynnych - techniki operacyjne.

Terapia farmakologiczna

Leczenie farmakologiczne guzów neuroendokrynnych obejmuje szeroki zakres opcji terapeutycznych, od analogów somatostatyny po nowoczesne terapie celowane¹³¹⁴. Analogi somatostatyny, takie jak oktreotyd i lanreotyd, stanowią podstawę leczenia guzów hormonalnie czynnych, kontrolując zarówno objawy jak i wzrost nowotworu¹³¹⁵. Te długodziałające preparaty podawane są zwykle raz w miesiącu i mogą być stosowane przez wiele lat¹³.

Terapie celowane, w tym ewerolimus i sunitynib, odgrywają istotną rolę w leczeniu zaawansowanych guzów trzustki¹⁶¹⁷. Niedawno do arsenału terapeutycznego dołączył kabozantynib, który otrzymał aprobatę FDA jako standardowa terapia dla pacjentów z wcześniej leczonymi zaawansowanymi guzami neuroendokrynnymi¹⁸¹⁹. Chemioterapia tradycyjna ma ograniczone zastosowanie i jest zazwyczaj zarezerwowana dla guzów wysokostopniowych lub słabo zróżnicowanych¹³²⁰.

Radioterapia peptydowo-receptorowa (PRRT)

Radioterapia peptydowo-receptorowa stanowi przełomową metodę leczenia, która łączy precyzję terapii celowanej z siłą radioterapii²¹²². PRRT wykorzystuje radioaktywny lek, który dostarcza promieniowanie bezpośrednio do komórek nowotworowych wyrażających receptory somatostatynowe¹²¹⁵. Lutetium Lu 177 dotatat (Lutathera) jest obecnie jedynym zatwierdzonym preparatem do PRRT i wykazuje znaczną skuteczność w leczeniu zaawansowanych guzów neuroendokrynnych²³²⁴.

Badanie NETTER-1 wykazało, że PRRT znacząco wydłuża czas do progresji choroby w porównaniu z wysokimi dawkami oktreotyd LAR²⁵²⁶. Terapia składa się z czterech cykli podawanych co osiem tygodni, a całe leczenie trwa około ośmiu miesięcy⁹²⁴. Nowe kierunki rozwoju obejmują terapię cząstkami alfa, która może oferować większą skuteczność w przypadkach opornych na konwencjonalne PRRT²⁷²⁸.

Terapie ukierunkowane na wątrobę

Ponieważ wątroba stanowi najczęstsze miejsce przerzutów guzów neuroendokrynnych, opracowano szereg specjalistycznych metod leczenia ukierunkowanych na ten narząd²²³⁰. Techniki te wykorzystują fakt, że przerzuty nowotworowe w wątrobie otrzymują krew głównie z tętnicy wątrobowej, podczas gdy zdrowa tkanka wątrobowa jest zaopatrywana głównie przez żyłę wrotną³¹.

Embolizacja tętnicza wątroby (TAE) polega na blokowaniu dopływu krwi do przerzutów, co prowadzi do ich martwicy⁹²². Chemoembolizacja (TACE) łączy blokowanie naczyń z lokalnym podaniem chemioterapii, podczas gdy radioembolizacja (TARE) wykorzystuje radioaktywne kuleczki dostarczające promieniowanie bezpośrednio do guza⁹³². Ablacja za pomocą fal radiowych lub mikrofalowych pozwala na niszczenie ognisk nowotworowych przez kontrolowane podgrzewanie tkanki²²³³.

Obserwacja aktywna i leczenie objawowe

Ze względu na często powolny wzrost guzów neuroendokrynnych, obserwacja aktywna może być odpowiednią strategią dla wybranych pacjentów³⁴³⁵. Szczególnie dotyczy to małych, bezobjawowych guzów niskiego stopnia złośliwości, które nie wykazują cech progresji³⁶³⁷. Podczas obserwacji aktywnej pacjenci poddawani są regularnym badaniom kontrolnym, w tym badaniom obrazowym i markerom biochemicznym³⁴.

Leczenie objawowe odgrywa kluczową rolę w poprawie jakości życia pacjentów z guzami hormonalnie czynnymi²¹³⁸. Oprócz analogów somatostatyny, które kontrolują nadprodukcję hormonów, stosuje się również leki wspomagające, takie jak telotristat w zespole rakowiaka czy diazoksyd w insulinomach³⁹⁴⁰. Kompleksowe informacje dotyczące różnych opcji farmakologicznych i ich zastosowania klinicznego znajdują się Zobacz więcej: Farmakoterapia guzów neuroendokrynnych - leki i terapie celowane.

Badania kliniczne i perspektywy rozwoju

Badania kliniczne stanowią istotny element w rozwoju nowych metod leczenia guzów neuroendokrynnych⁶⁴¹. Obecnie trwają liczne badania nad immunoterapią, nowymi terapiami celowanymi oraz kombinacjami różnych metod leczenia⁵⁴². Szczególne nadzieje wiązane są z terapią CAR-T, która po raz pierwszy będzie testowana u pacjentów z guzami neuroendokrynnymi w 2024 roku⁴³⁴⁴.

Rozwój medycyny personalizowanej i analiz molekularnych otwiera nowe możliwości w doborze optymalnej terapii dla każdego pacjenta⁴⁵⁴⁶. Coraz większą rolę odgrywają również terapie kombinowane, które mogą zwiększać skuteczność leczenia przy akceptowalnym profilu bezpieczeństwa⁴⁷⁴⁸.

Opieka wielodyscyplinarna i monitorowanie

Skuteczne leczenie guzów neuroendokrynnych wymaga ścisłej współpracy zespołu wielodyscyplinarnego, w skład którego wchodzą onkolodzy, chirurdzy, gastroenterolodzy, endokrynolodzy, radiolodzy interwencyjni oraz specjaliści medycyny nuklearnej⁴⁹⁵⁰. Regularne spotkania zespołu pozwalają na optymalizację strategii terapeutycznej i dostosowanie leczenia do zmieniających się potrzeb pacjenta⁵¹.

Monitorowanie pacjentów wymaga systematycznych badań kontrolnych, których częstotliwość zależy od stopnia zaawansowania choroby i zastosowanego leczenia⁵⁵². Dla pacjentów po radykalnej resekcji zaleca się kontrole co 3 miesiące przez pierwszy rok, następnie co 6 miesięcy⁵². W przypadku choroby zaawansowanej kontrole powinny odbywać się co 6-12 tygodni⁵². Długoterminowa opieka jest szczególnie ważna, ponieważ nawroty mogą wystąpić nawet po wielu latach od zakończenia leczenia⁵.