Diagnostyka ektazji przewodów mlekowych – metody i badania

Diagnostyka ektazji przewodów mlekowych stanowi kluczowy element w ocenie zmian w obrębie gruczołu piersiowego. Proces diagnostyczny rozpoczyna się od dokładnego wywiadu lekarskiego i badania fizykalnego, a następnie może wymagać zastosowania zaawansowanych metod obrazowania¹. Głównym wyzwaniem diagnostycznym jest odróżnienie tej łagodnej kondycji od potencjalnie złośliwych zmian nowotworowych, które mogą prezentować podobne objawy kliniczne².

Badanie kliniczne i wywiad lekarski

Proces diagnostyczny rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu dotyczącego charakteru objawów, ich czasu trwania oraz czynników wyzwalających³. Lekarz pyta o częstość, ilość i kolor upławów z brodawki sutkowej, a także o to, czy pojawiają się spontanicznie czy po ucisku³. Ważne jest również ustalenie, czy upław pochodzi z jednego czy wielu przewodów mlekowych.

Badanie fizykalne obejmuje dokładną ocenę piersi, palpację w poszukiwaniu guzków oraz ocenę stanu brodawek sutkowych i otoczki⁴. Szczególną uwagę zwraca się na obecność upławów z brodawki, zmiany skórne, wciągnięcie brodawki sutkowej oraz bolesność okolic podotoczkowych⁵. W niektórych przypadkach można wyczuć guzek za brodawką sutkową, który może być mylony z nowotworem⁶.

Badania obrazowe w diagnostyce ektazji

Ultrasonografia stanowi podstawowe badanie obrazowe w diagnostyce ektazji przewodów mlekowych⁷. Jest szczególnie wskazana u wszystkich pacjentek z upławami z brodawki sutkowej⁷. W badaniu ultrasonograficznym ektazja przewodów mlekowych rozpoznawana jest, gdy średnica przewodu przekracza 3 mm, a ściany przewodu są gładkie, bez wypełnień wewnątrzprzewodowych⁷.

Charakterystyczne cechy ultrasonograficzne obejmują hipoechogeniczne struktury rurkowate o średnicy większej niż 2 mm lub 3 mm w okolicy ampułki⁸. Badanie umożliwia także ocenę zawartości wewnątrzprzewodowej i wykrycie ewentualnych zmian w otaczającej tkance⁵. Dodatkowo ultrasonografia pozwala na różnicowanie między łagodną a złośliwą postacią ektazji przewodów⁹.

Mammografia dostarcza obrazów rentgenowskich piersi i pomaga w ocenie tkanki gruczołu piersiowego¹⁰. Mammografia diagnostyczna zapewnia bardziej szczegółowe obrazy określonego obszaru piersi niż mammografia przesiewowa¹⁰. W obrazie mammograficznym ektazja przewodów mlekowych przedstawia się jako jedna lub więcej struktur rurkowatych skierowanych ku brodawce sutkowej². Mogą być widoczne również zwapnienia rozgałęzione w układzie przewodów¹¹.

Zaawansowane metody diagnostyczne

W przypadkach wymagających bardziej szczegółowej oceny może być zastosowana galaktografia, która polega na wstecznym wstrzyknięciu rozpuszczalnego w wodzie środka kontrastowego do układu przewodów mlekowych². Metoda ta jest szczególnie przydatna u kobiet z upławami z brodawki sutkowej, gdy ektazja przewodów mlekowych nie wykazuje zwapnień².

Rezonans magnetyczny (MRI) staje się coraz bardziej uznaną metodą diagnostyczną w chorobach gruczołu piersiowego¹². W obrazach MRI ektazja przewodów mlekowych przedstawia się jako poszerzone struktury rurkowate zbiegające się w charakterystyczny wzór ku brodawce sutkowej, najczęściej bez wzmocnienia kontrastowego⁸. MRI jest szczególnie zalecany do badań przesiewowych u pacjentek wysokiego ryzyka z upławami z brodawki sutkowej¹³.

Różnicowanie z chorobami nowotworowymi

Kluczowym aspektem diagnostyki ektazji przewodów mlekowych jest wykluczenie nowotworów złośliwych⁷. Główną rolą lekarza zajmującego się pacjentkami z ektazją przewodów mlekowych jest niewypuszczenie z pola widzenia potencjalnego nowotworu piersi⁷. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie biopsji w celu wykluczenia raka¹.

Cechy ultrasonograficzne, które budzą podejrzenie złośliwości, obejmują obwodową lokalizację przewodów, nieregularne granice, pogrubienie ścian przewodów oraz hipoechogeniczne zmiany w otaczającej tkance⁹. W przypadku stwierdzenia takich cech radiolog nie powinien wahać się przed zaleceniem pilnej biopsji⁹. Szczególnie podejrzana jest asymetryczna ektazja przewodów bez udokumentowanej stabilności w poprzednich badaniach¹⁴.

Badania cytologiczne i histopatologiczne

Cytologia upławów z brodawki sutkowej stanowi użyteczną opcję diagnostyczną w przypadku upławów o nieznanej etiologii¹². Jeśli przyczyną upławów jest ektazja przewodów mlekowych, wyniki cytologiczne zwykle obejmują pojedyncze i rozproszone komórki nabłonkowe, materiał bezpostaciowy, nieliczne makrofagi oraz pewną liczbę czerwonych krwinek¹². Najważniejszym odkryciem jest negatywny wynik w kierunku złośliwości¹².

Badanie histopatologiczne pozostaje złotym standardem w ostatecznym potwierdzeniu rozpoznania ektazji przewodów mlekowych¹⁵. W obrazie mikroskopowym stwierdza się poszerzenie przewodów, obecność piankowatych histiocytów, tkankę ziarninową, zapalenie oraz zwłóknienie¹⁵. Charakterystyczne są również przewlekłe zmiany zapalne i zwłóknieniowe wokół przewodów¹¹.

Zasady postępowania diagnostycznego

Diagnostyka ektazji przewodów mlekowych wymaga zastosowania kompleksowego podejścia zwanego potrójną oceną (triple assessment), która obejmuje badanie kliniczne, obrazowanie oraz histopatologię¹⁶. Początkowym priorytetem jest wykluczenie raka piersi, ponieważ objawy mogą być podobne¹⁶. Zobacz więcej: Badania obrazowe w ektazji przewodów mlekowych - ultrasonografia i mammografia

W przypadkach, gdy objawy kliniczne, wyniki radiologiczne i badania patologiczne nie są zgodne, odpowiednio zaplanowane wycięcie chirurgiczne pomaga w prawidłowej diagnostyce i leczeniu¹⁷. Podkreśla to znaczenie potrójnej oceny zmian w piersiach oraz istotność odpowiednio zaplanowanego wycięcia chirurgicznego w przypadku niemożności postawienia zadowalającej diagnozy po przeprowadzeniu odpowiednich badań¹⁷.

Wybór najbardziej odpowiednich metod diagnostycznych jest wymagany dla najlepszej strategii diagnostyki i leczenia¹³. Techniki obrazowania są niezbędne we wczesnej diagnostyce i wykrywaniu u pacjentek z patologicznymi upławami z brodawki sutkowej przed operacją¹³. Zobacz więcej: Biopsja i badania histopatologiczne w ektazji przewodów mlekowych