Prewencja dysmorfofobii – jak zapobiegać zaburzeniu dysmorficznemu

Dysmorfofobia, znana również jako cielesne zaburzenie dysmorficzne (BDD), stanowi poważne wyzwanie w zakresie prewencji ze względu na nieznane dokładnie przyczyny jej powstania¹. Eksperci podkreślają, że obecnie nie istnieje znany sposób całkowitego zapobiegania temu zaburzeniu ani zmniejszenia ryzyka jego wystąpienia². Jednakże istnieją skuteczne strategie, które mogą ograniczyć rozwój choroby i jej negatywne konsekwencje.

Najważniejszym elementem prewencji dysmorfofobii jest wczesne wykrycie objawów i szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Ponieważ zaburzenie to często rozpoczyna się we wczesnych latach nastoletnich, identyfikacja problemu na tym etapie może przynieść znaczące korzyści³. Średni wiek początku objawów wynosi około 17 lat, a symptomy rozwijają się stopniowo, dlatego szczególnie ważne jest przeprowadzanie badań przesiewowych w populacji dzieci i młodzieży⁴.

Znaczenie wczesnej identyfikacji objawów

Najlepszym sposobem zapobiegania temu, aby dysmorfofobia stała się poważnym problemem, jest jej wczesne wykrycie⁵⁶⁷. Zaburzenie to ma tendencję do pogorszenia się z wiekiem, dlatego szybka reakcja jest kluczowa⁷. Rodzice i opiekunowie powinni zwracać szczególną uwagę na sygnały ostrzegawcze u dzieci i młodzieży.

Jeśli dziecko lub nastolatek wydaje się nadmiernie zmartwiony swoim wyglądem i potrzebuje ciągłego zapewnienia o swojej atrakcyjności, należy skonsultować się z lekarzem⁵⁶⁷⁸. Podobnie, jeśli u siebie zauważamy objawy dysmorfofobii, powinniśmy jak najszybciej zwrócić się do lekarza lub specjalisty zdrowia psychicznego⁵⁶⁸.

Rola edukacji i zwiększania świadomości społecznej

Podnoszenie świadomości społecznej na temat dysmorfofobii odgrywa kluczową rolę w prewencji⁹. Szczególnie ważne jest dostarczanie ukierunkowanych informacji specjalistom kosmetycznym, którzy powinni wykazywać wysoką wrażliwość wobec pacjentów z BDD i przeprowadzać badania przesiewowe u osób, u których pojawiają się sygnały ostrzegawcze⁹. Edukacja młodych ludzi na temat dysmorfofobii oraz znaczenia zdrowych i realistycznych postaw wobec wyglądu fizycznego może łagodzić społeczną presję¹⁰.

Konieczne jest również jasne komunikowanie osobom borykającym się z problemami związanymi z obrazem ciała lub samooceną, że mogą szukać pomocy i że ich problem jest równie ważny jak każdy inny stan zdrowia psychicznego¹⁰. Zwiększenie świadomości pozwala na zapewnienie najlepszych dostępnych metod leczenia¹¹.

Strategie zapobiegania nawrotom choroby

Dla osób, które przeszły już leczenie dysmorfofobii, niezwykle istotne jest wdrożenie strategii zapobiegających nawrotom. Długoterminowe leczenie podtrzymujące może pomóc w zapobieganiu powrotowi objawów³. Pacjenci powinni pozostawać na lekach przez stosunkowo długie okresy po ustąpieniu objawów, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo nawrotu¹². Badania wykazały, że pacjenci, którzy odpowiadali na 14-tygodniowe leczenie escitalopramem, znacząco wydłużali czas do nawrotu przy kontynuacji leczenia przez 6 miesięcy w porównaniu z placebo¹².

Unikanie szkodliwych praktyk i zachowań

Ważnym elementem prewencji jest unikanie praktyk, które mogą pogorszyć objawy dysmorfofobii. Szczególnie istotne jest unikanie chirurgii kosmetycznej, ponieważ wiele osób z tym zaburzeniem uważa, że zabiegi kosmetyczne sprawią, że poczują się lepiej, ale w większości przypadków tak się nie dzieje². Może to sprawić, że poczują się gorzej w związku ze swoją sferą niepokoju i spowodować perpetualny cykl zabiegów kosmetycznych².

Skuteczna psychoedukacja stanowi ważny element struktury terapeutycznej dla BDD i powinna obejmować szczególnie omówienie zagrożeń związanych z zabiegami kosmetycznymi¹³. Klinicyści zajmujący się zdrowiem psychicznym powinni prowadzić jasne i szczere rozmowy na te tematy oraz ostrzegać przed bardzo małym prawdopodobieństwem tego, że interwencje kosmetyczne pomogą w objawach BDD w dłuższej perspektywie¹³. Zaleca się dążenie do osiągnięcia porozumienia z pacjentem, aby nie podejmował takich zabiegów, a przynajmniej aby były one odłożone do czasu, gdy podejścia psychologiczne i farmakologiczne będą miały możliwość wykazania skuteczności (6-12 miesięcy)¹⁴.

Dostępność nowoczesnych form terapii

Rozwój nowoczesnych technologii otwiera nowe możliwości w prewencji i leczeniu dysmorfofobii Zobacz więcej: Nowoczesne technologie w prewencji dysmorfofobii - aplikacje i terapie online. Aplikacje mobilne oparte na kognitywno-behawioralnej terapii, takie jak aplikacja Perspectives, pokazują obiecujące wyniki w leczeniu BDD¹⁵. Aplikacja ta obejmuje wszystkie główne komponenty CBT dla BDD, w tym psychoedukację, restrukturyzację poznawczą, ekspozycję z zapobieganiem reakcji, uważność, trening uwagi i zapobieganie nawrotom¹⁵.

Terapie online i wspomagane telefonicznie wykazują się skutecznością i są dobrze akceptowane przez pacjentów z BDD, chociaż potrzebne są dodatkowe badania, w tym określenie, dla których pacjentów te formy leczenia są najbardziej odpowiednie¹⁴. Aplikacje zdrowia psychicznego mają potencjał zwiększenia dostępu do opieki w sposób opłacalny i skalowalny¹⁶.

Wsparcie rodziny i środowiska

Prewencja dysmorfofobii wymaga również zaangażowania rodziny i najbliższego otoczenia. Poradnictwo rodzinne dla osób bliskich osobom cierpiącym na BDD może być bardzo pomocne¹⁷. Rozmowy o oznakach tego zaburzenia i uzyskanie pomocy zanim osiągnie ono poważny poziom, może pomóc uniknąć jego najcięższych skutków¹.

Badania pokazują, że im wcześniej rozpoczyna się leczenie, tym większa szansa na kontrolowanie objawów i wyzdrowienie¹⁸. Połączenie terapii rozmawiającej i leków prawdopodobnie stanowi najlepsze podejście terapeutyczne¹⁸. Dlatego tak ważne jest, aby osoby z objawami dysmorfofobii jak najszybciej otrzymały profesjonalną pomoc i wsparcie ze strony najbliższych.