Dur plamisty - globalny rozkład geograficzny i częstość występowania

Dur plamisty, nazywany również tyfusem plamistym lub durem wysypkowym, stanowi grupę chorób wywołanych przez bakterie z rodzaju Rickettsia i Orientia, które są przenoszone przez różne wektory arthropodowe1. Epidemiologia tych chorób jest złożona i różni się znacząco w zależności od typu patogenu i regionu geograficznego2.

Globalny rozkład geograficzny

Najważniejszą formą duru plamistego pod względem epidemiologicznym jest dur krzakowy (scrub typhus), który występuje endemicznie w regionie znanym jako trójkąt tsutsugamushi3. Ten obszar obejmuje ponad 8 milionów kilometrów kwadratowych, rozciągając się od rosyjskiego Dalekiego Wschodu na północy, przez Pakistan na zachodzie, Australię na południu, aż po Japonię na wschodzie3. W tym regionie zagrożonych jest około miliarda ludzi3.

Dur endemiczny (murine typhus) występuje głównie w regionach tropikalnych i subtropikalnych, szczególnie w obszarach przybrzeżnych4. W Stanach Zjednoczonych większość przypadków jest zgłaszana z Kalifornii, Hawajów i Teksasu2. Choroba ta jest również endemiczna w Azji, Australii, Meksyku i Hiszpanii4.

Ważne: Dur epidemiczny występuje obecnie głównie w Afryce Centralnej i Wschodniej, Ameryce Centralnej i Południowej oraz w regionach górskich Azji5. Wybuchem epidemii sprzyja przeludnienie i brak podstawowych warunków sanitarnych6.

Częstość występowania i trendy epidemiologiczne

Szacuje się, że dur krzakowy powoduje około miliona zachorowań rocznie na całym świecie7. Jednak rzeczywista liczba przypadków jest prawdopodobnie znacznie wyższa ze względu na problemy diagnostyczne i ograniczoną dostępność badań laboratoryjnych w obszarach endemicznych8. W niektórych regionach, takich jak północna Tajlandia i Laos, dur krzakowy i endemiczny stanowią około jednej czwartej wszystkich dorosłych pacjentów hospitalizowanych z powodu gorączki nieznanego pochodzenia9.

Dane z krajowych systemów nadzoru epidemiologicznego wykazują znaczący wzrost liczby zgłaszanych przypadków. W Chinach w okresie 51 lat (1952-2018) odnotowano łącznie 182 991 przypadków duru krzakowego z 186 zgonami10. Szczególnie niepokojący jest gwałtowny wzrost zapadalności od 2006 roku – z 0,09/100 000 populacji w 2006 roku do 1,93/100 000 w 2018 roku10.

Charakterystyka demograficzna i sezonowość Zobacz więcej: Charakterystyka demograficzna i sezonowość duru plamistego

Analiza danych epidemiologicznych wykazuje, że dur plamisty wykazuje wyraźne wzorce demograficzne i sezonowe. Zapadalność jest istotnie wyższa u kobiet niż u mężczyzn10, a rolnicy mają wyższą zapadalność niż osoby wykonujące inne zawody10. Większość przypadków każdego roku jest zgłaszana między lipcem a listopadem, z maksymalną zapadalność w październiku10.

Regionalne różnice i ogniska endemiczne Zobacz więcej: Regionalne różnice i ogniska endemiczne duru plamistego

Rozkład przestrzenny duru plamistego wykazuje znaczące różnice regionalne. W Chinach zapadalność stopniowo wzrasta z północy na południe oraz ze wschodu i zachodu ku obszarom centralnym11. Ogniska wysokiej zapadalności (hotspoty) są zlokalizowane głównie w południowych i południowo-zachodnich prowincjach, takich jak Yunnan, Guangxi, Guangdong i Fujian, przy czym obszar geograficzny tych ognisk powiększa się corocznie11.

Uwaga: Eksperci przewidują ponowne pojawienie się chorób riketsjowych w związku z rozwojem oporności na antybiotyki, wylesianiem i globalnym ociepleniem7. Zmiany klimatyczne mogą wpływać na zwiększającą się tendencję występowania duru krzakowego12.

Systemy nadzoru epidemiologicznego

Dur krzakowy jest chorobą podlegającą obowiązkowi zgłaszania w Bhutanie, Chinach, Japonii, Korei Południowej, Tajlandii i na Tajwanie8. W Stanach Zjednoczonych dur krzakowy, endemiczny i epidemiczny nie są chorobami podlegającymi krajowemu obowiązkowi zgłaszania, jednak poszczególne stany mogą wymagać ich zgłaszania13.

Niektóre kraje podjęły szczególne inicjatywy w zakresie nadzoru epidemiologicznego. Stan Mizoram w północno-wschodnich Indiach jako pierwszy w kraju zintegrował badania przesiewowe i rejestrację przypadków duru krzakowego i innych infekcji riketsjowych we wszystkich swoich placówkach zdrowia14. Systematyczna diagnostyka i nadzór pomogły zidentyfikować prawdziwe obciążenie tymi infekcjami, które w przeciwnym razie mogłoby zostać niezauważone lub błędnie zdiagnozowane15.

Wyzwania epidemiologiczne i perspektywy

Globalne obciążenie durem plamistym pozostaje niewyjaśnione ze względu na ograniczone dane i trudności w diagnostyce16. Jakość i ilość dostępnych danych na temat epidemiologii duru krzakowego jest obecnie zbyt ograniczona dla jakichkolwiek podejść ekonomicznych, modelowania matematycznego czy mapowania17. Wzmocnienie nadzoru i wdrożenie środków kontroli chorób jest potrzebne w dotkniętych regionach18, a monitorowanie trendów chorobowych i wdrażanie interwencji zdrowia publicznego ukierunkowanych na kontrolę wektorów i gryzoni w obszarach endemicznych jest niezbędne do ograniczenia transmisji19.

Pytania i odpowiedzi

Ile osób rocznie choruje na dur plamisty na świecie?

Szacuje się, że dur krzakowy, najczęstsza forma duru plamistego, powoduje około miliona zachorowań rocznie na całym świecie. Jednak rzeczywista liczba może być znacznie wyższa ze względu na niedodiagnostykę.

W jakich regionach świata najczęściej występuje dur plamisty?

Dur krzakowy występuje w trójkącie tsutsugamushi obejmującym Azję i Pacyfik. Dur endemiczny jest częsty w Teksasie, Kalifornii i na Hawajach w USA. Dur epidemiczny występuje w Afryce Centralnej, Ameryce Południowej i górskich regionach Azji.

Czy zapadalność na dur plamisty wzrasta?

Tak, w ostatnich dekadach obserwuje się znaczący wzrost zapadalności. W Chinach zapadalność wzrosła z 0,09/100 000 w 2006 roku do 1,93/100 000 w 2018 roku.

Kiedy w ciągu roku występuje najwięcej przypadków duru plamistego?

Większość przypadków występuje między lipcem a listopadem, z maksymalną zapadalność w październiku. Wzorzec ten jest związany z aktywnością wektorów przenoszących chorobę.

REKLAMA