Objawy bólów głowy u dzieci – jak rozpoznać i kiedy się niepokoić

Bóle głowy u dzieci są częstym problemem, który dotyka znaczną część populacji dziecięcej¹. Badania wskazują, że około 75% nastolatków doświadcza bólów głowy, a wśród młodszych dzieci problem ten występuje u około 25%². Co istotne, migreny należą do pięciu najczęstszych chorób dziecięcych².

Rozpoznanie objawów bólów głowy u dzieci może być wyzwaniem, szczególnie u młodszych dzieci, które często nie potrafią precyzyjnie opisać swoich dolegliwości¹. Objawy mogą się różnić w zależności od wieku dziecka oraz typu bólu głowy, co wymaga szczególnej uwagi ze strony rodziców i opiekunów.

Główne rodzaje bólów głowy u dzieci

Dzieci mogą doświadczać tych samych typów bólów głowy co dorośli, jednak objawy mogą nieco się różnić¹. Najczęstsze typy bólów głowy u dzieci to bóle napięciowe oraz migreny⁴.

Bóle napięciowe

Bóle napięciowe są najczęstszym typem bólu głowy u dzieci⁵. Charakteryzują się następującymi objawami:

• Ból rozpoczyna się powoli i stopniowo narasta⁵
• Ból odczuwany po obu stronach głowy⁵
• Ból ma charakter tępy, nie pulsujący⁵
• Uczucie jakby głowę ściskał ciasny pasek⁵
• Ból w tylnej części głowy lub szyi⁵
• Ból o nasileniu łagodnym do umiarkowanego⁵
• Zmiany w nawykach snu dziecka⁵

Bóle napięciowe mogą trwać od 30 minut do kilku dni⁶. Młodsze dzieci z bólami napięciowymi mogą wycofywać się z regularnych zabaw i chcieć więcej spać⁶.

Migreny

Migreny u dzieci mogą powodować znaczne ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu. Charakterystyczne objawy migrenowe u dzieci obejmują Zobacz więcej: Objawy migreny u dzieci - rozpoznawanie i charakterystyka:

• Objawy poprzedzające migrenę (aurę), takie jak widzenie błyszczących świateł, zmiany w widzeniu lub dziwne zapachy⁵
• Ból po jednej lub obu stronach głowy⁵
• Ból pulsujący lub tętniący⁵
• Nadwrażliwość na światło lub dźwięk⁵
• Nudności i wymioty⁵
• Ból brzucha⁵
• Pocenie się⁵
• Dziecko wygląda blado i jest spokojne⁵

Bóle klasterowe

Bóle klasterowe są rzadkie u dzieci poniżej 10 roku życia⁶. Gdy już wystąpią, charakteryzują się Zobacz więcej: Bóle klasterowe u dzieci - rzadkie ale intensywne objawy:

• Silnym bólem po jednej stronie głowy, często za okiem⁷
• Opadającą powieką, małą źrenicą lub zaczerwienieniem i obrzękiem powieki po stronie dotkniętej bólem⁷
• Katarem lub zatkaniem nosa⁷
• Obrzękiem czoła⁷

Objawy wtórnych bólów głowy

Wtórne bóle głowy są wynikiem innych problemów zdrowotnych i mogą sygnalizować poważniejsze schorzenia. Objawy, które powinny budzić niepokój, obejmują:

• Bóle głowy rozpoczynające się bardzo wcześnie rano⁷
• Ból nasilający się podczas kaszlu lub kichania⁷
• Nagły początek bólu⁷
• Silny ból⁷
• Ból głowy, który staje się coraz silniejszy lub ciągły⁷
• Zmiany osobowości towarzyszące bólowi głowy⁷
• Zmiany w widzeniu⁷
• Osłabienie rąk lub nóg albo problemy z równowagą⁷

Jak dzieci wyrażają ból głowy w różnym wieku

Sposób wyrażania bólu głowy znacznie różni się w zależności od wieku dziecka. Niemowlęta, które nie mogą jeszcze mówić, mogą płakać, dotykać głowy lub mocno zamykać oczy, aby uniknąć bolesnych bodźców⁹. Małe dzieci w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym mogą powiedzieć, że boli je głowa, że przeszkadza im jasne światło, lub używać obrazowych porównań, jak „czuję się, jakby ktoś uderzał młotkiem w moją głowę”⁹.

Nastolatki mogą stawać się marudne lub wycofane⁹. Dzieci z bólami głowy mogą zgłaszać ból w przedniej części głowy lub w całej głowie⁹. Bóle głowy u dzieci mogą występować wielokrotnie, być wywoływane przez coś konkretnego (np. głośny hałas, jasne światło lub zbyt dużą aktywność wokół nich) lub pojawiać się nagle⁹.

Kiedy skontaktować się z lekarzem

Większość bólów głowy u dzieci nie jest poważna, jednak niektóre sytuacje wymagają natychmiastowej konsultacji medycznej¹⁰. Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, gdy bóle głowy dziecka:

• Budzą dziecko ze snu¹⁰
• Nasilają się lub występują częściej¹⁰
• Zmieniają osobowość dziecka¹⁰
• Następują po urazie, takim jak uderzenie w głowę¹⁰
• Charakteryzują się uporczywymi wymiotami lub zmianami wzroku¹⁰
• Towarzyszą im gorączka oraz ból lub sztywność karku¹⁰

Wpływ bólów głowy na życie dziecka

Bóle głowy mogą znacząco wpływać na jakość życia dziecka, powodując problemy w szkole, domu oraz w relacjach społecznych¹¹. Dzieci z migrami często opuszczają więcej dni w szkole niż ich rówieśnicy i mają gorszą wydajność szkolną oraz obniżoną jakość życia, podobnie jak dzieci z reumatoidalnym zapaleniem stawów czy nowotworem¹².

Ważne jest zrozumienie, że migrenę utrudnia fakt, iż jest to „cicha choroba” – nie ma zewnętrznych oznak choroby, więc relacjonowany przez dziecko ból może być kwestionowany, co prowadzi do wstydu i frustracji¹². Nawet jeśli bóle głowy występują rzadko, istotne jest posiadanie skutecznego planu leczenia, ponieważ nieleczone bóle głowy mogą stać się trudniejsze do leczenia i ostatecznie powodować niepełnosprawność¹³.