Ból zatok – objawy: jak rozpoznać ból zatokowy i odróżnić go od migreny

Ból zatok to zespół objawów związanych z zapaleniem lub uciskiem w zatokach przynosowych, który może znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie¹. Charakteryzuje się on specyficznym rozmieszczeniem bólu oraz towarzyszącymi objawami, które pomagają w jego identyfikacji i odróżnieniu od innych rodzajów bólów głowy.

Charakterystyczne objawy bólu zatok

Głównym objawem bólu zatokowego jest uczucie głębokiego, stałego bólu lub ucisku w określonych obszarach twarzy². Ból ten zazwyczaj lokalizuje się w okolicach policzków, czoła, mostka nosa oraz za oczami – dokładnie tam, gdzie znajdują się zatoki przynosowe³. Pacjenci często opisują to uczucie jako „rozpieranie” lub „pełność” w twarzy, które może być odczuwalne po jednej lub obu stronach głowy⁴.

Charakterystyczną cechą bólu zatokowego jest jego nasilanie się w określonych pozycjach ciała. Ból typowo wzmaga się przy pochylaniu głowy do przodu, leżeniu na płasko lub nagłych ruchach głowy²⁵. Ta właściwość wynika z dodatkowego ucisku, jaki powstaje w zatokach w tych pozycjach. Wiele osób zauważa również, że objawy są najsilniejsze rano, ponieważ w nocy dochodzi do gromadzenia się śluzu w zatokach⁴⁶.

Objawy towarzyszące

Ból zatok rzadko występuje jako objaw izolowany. Najczęściej towarzyszy mu szereg innych dolegliwości, które pomagają w rozpoznaniu⁸. Do głównych objawów towarzyszących należy niedrożność nosa z uczuciem „zatkania”, która utrudnia oddychanie przez nos³. Charakterystyczna jest również gęsta, często przebarwiona wydzielina z nosa – może być żółta, zielona, a czasem nawet różowa ze śladami krwi⁸.

Wielu pacjentów doświadcza również bólu w górnych zębach, szczególnie gdy zapaleniu ulegają zatoki szczękowe⁹. Ten objaw może być mylący, ponieważ pacjenci często podejrzewają problemy stomatologiczne. Dodatkowo może wystąpić osłabienie lub całkowita utrata węchu, co znacząco wpływa na jakość życia³. Inne częste objawy to uczucie spływania śluzu po tylnej ścianie gardła, ból gardła, kaszel oraz ogólne zmęczenie¹⁰.

Lokalizacja bólu w zależności od zajętych zatok

Lokalizacja bólu zatokowego zależy od tego, które konkretnie zatoki są dotknięte zapaleniem³. Zapalenie zatok czołowych powoduje ból w okolicy czoła, który może promieniować do skroni¹¹. Zajęcie zatok szczękowych objawia się bólem w okolicy policzków, który często rozprzestrzenia się na górne zęby i może przypominać ból zębowy¹¹. Zapalenie zatok sitowych, znajdujących się między oczami, powoduje ból w okolicy mostka nosa i za oczami¹¹.

Zatoki klinowe, położone głęboko za oczami, mogą powodować ból w okolicy ciemieniowej głowy¹¹. Ważne jest, że ból może promieniować poza obszar bezpośrednio nad zajętymi zatokami – czasem rozchodzi się ku tylnej części głowy lub w stronę uszu³. Obszary te mogą być również wrażliwe na dotyk, a pacjenci mogą zauważać obrzęk lub zaczerwienienie skóry w okolicy zajętych zatok¹².

Objawy sugerujące infekcję

Gdy ból zatok jest wywołany infekcją bakteryjną, mogą wystąpić dodatkowe objawy ogólnoustrojowe¹². Gorączka jest jednym z najważniejszych sygnałów ostrzegawczych, szczególnie gdy utrzymuje się przez kilka dni⁸. Pacjenci mogą również odczuwać dreszcze, bóle mięśniowe oraz ogólne osłabienie¹³. Wydzielina z nosa staje się wtedy gęsta i wyraźnie przebarwiona – żółta lub zielona¹⁴.

Infekcja zatokowa może również powodować nieprzyjemny zapach z ust oraz uczucie pełności w uszach¹⁵. Ważnym sygnałem ostrzegawczym jest nasilenie się objawów po początkowej poprawie – może to sugerować rozwój infekcji bakteryjnej na podłożu pierwotnej infekcji wirusowej¹⁶. W takich przypadkach konieczna jest konsultacja lekarska w celu rozważenia antybiotykoterapii.

Różnicowanie z migreną

Odróżnienie prawdziwego bólu zatokowego od migreny może być wyzwaniem, ponieważ oba schorzenia mają wiele podobnych objawów⁷. Migrena może powodować ból w okolicy twarzy, uczucie ucisku w zatokach, niedrożność nosa, a nawet łzawienie oczu¹⁸. To dlatego tak wiele osób błędnie diagnozuje u siebie ból zatok, gdy w rzeczywistości cierpią na migreny.

Kluczowe różnice pomagają w prawidłowym rozpoznaniu. Prawdziwy ból zatokowy zwykle występuje po przebytej infekcji górnych dróg oddechowych i towarzyszy mu gęsta, przebarwiona wydzielina z nosa¹⁹. Migrena natomiast często wiąże się z nudnościami, wymiotami oraz nadwrażliwością na światło i dźwięk – objawy te rzadko występują przy prawdziwym bólu zatokowym²⁰. Dodatkowo, migreny mają tendencję do występowania epizodycznie i trwają zazwyczaj od kilku godzin do dwóch dni, podczas gdy ból zatokowy może utrzymywać się przez kilka dni lub tygodni²⁰.

Kiedy szukać pomocy medycznej

Istnieje kilka sytuacji, które wymagają pilnej konsultacji lekarskiej¹⁹. Po pierwsze, gdy objawy utrzymują się dłużej niż 10 dni bez poprawy lub gdy nasilają się po okresie poprawy²¹. Szczególnie niepokojące są przypadki, gdy ból jest bardzo silny i nie reaguje na dostępne bez recepty leki przeciwbólowe²².

Natychmiastowej interwencji medycznej wymagają objawy takie jak wysoka gorączka, silny ból głowy, zaburzenia widzenia, obrzęk wokół oczu czy sztywność karku¹⁷. Jeśli bóle głowy występują częściej niż 15 dni w miesiącu, również wskazana jest konsultacja specjalistyczna w celu wykluczenia innych przyczyn²³. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie mogą zapobiec powikłaniom i znacznie poprawić jakość życia pacjenta.