Gwiaździak: dane epidemiologiczne dotyczące występowania w różnych grupach wiekowych

Astrocytoma, znany również jako gwiaździak, stanowi jeden z najważniejszych problemów onkologicznych w neurochirurgii, dotykając pacjentów w różnym wieku na całym świecie. Zrozumienie wzorców epidemiologicznych tego nowotworu jest kluczowe dla identyfikacji czynników ryzyka, poprawy wczesnego wykrywania oraz planowania odpowiednich strategii terapeutycznych1.

Ważne: Astrocytoma to grupa nowotworów o zróżnicowanej epidemiologii w zależności od stopnia zaawansowania. Nowotwory niskiego stopnia (I-II) częściej występują u dzieci i młodych dorosłych, podczas gdy wysokiego stopnia (III-IV) dominują u osób starszych. Różnice te mają istotne znaczenie prognostyczne i terapeutyczne.

Ogólna częstość występowania

W Stanach Zjednoczonych rocznie diagnozuje się około 15 000 nowych przypadków astrocytoma, co stanowi około 50% wszystkich nowotworów mózgu23. Częstość występowania wszystkich pierwotnych nowotworów mózgu i innych struktur ośrodkowego układu nerwowego wynosi 24,83 przypadków na 100 000 osób, przy czym nowotwory złośliwe stanowią 6,94 na 100 000, a niezłośliwe 17,88 na 100 0004.

Spośród wszystkich typów glioma, astrocytoma rozlane stanowią 9,1% przypadków, podczas gdy astrocytoma piloidalne 5,1%4. W Europie częstość występowania nowotworów astrocytowych wynosi 4,8 przypadków na 100 000 osób rocznie, co czyni je najczęstszym typem guzów glejowych5. Astrocytoma stanowią około 3,5% wszystkich pierwotnych nowotworów mózgu, z około 1500 nowymi diagnozami rocznie w Stanach Zjednoczonych6.

Rozkład według stopnia histopatologicznego

Częstość występowania astrocytoma znacząco różni się w zależności od stopnia zaawansowania histopatologicznego. Nowotwory I i II stopnia są mniej częste, podczas gdy wysokie stopnie, takie jak glejak wielopostaciowy (IV stopień), charakteryzują się wyższą częstością występowania i gorszym rokowaniem3.

Astrocytoma piloidalne (I stopień) występuje z częstością 0,6-5,1% wszystkich nowotworów wewnątrzczaszkowych i stanowi 1,7-7% wszystkich guzów glejowych7. Jest to najczęstszy pierwotny nowotwór mózgu u dzieci, stanowiący 70-85% wszystkich astrocytoma móżdżku7. Szczegółowe dane epidemiologiczne dotyczące różnych stopni astrocytoma przedstawiają się następująco Zobacz więcej: Epidemiologia według stopnia zaawansowania astrocytoma - rozkład histopatologiczny.

Astrocytoma rozlane (II stopień) ma częstość występowania 0,1 na 100 000, z 1500-1800 nowymi przypadkami rocznie w Ameryce Północnej8. Astrocytoma anaplastyczne (III stopień) występuje z częstością 0,49 na 100 000 rocznie7, podczas gdy glejak wielopostaciowy (IV stopień) ma częstość 5 na 100 000 rocznie7.

Charakterystyka wiekowa

Rozkład wiekowy pacjentów z astrocytoma wykazuje charakterystyczne wzorce w zależności od typu nowotworu. Prawdopodobieństwo wystąpienia astrocytoma piloidalnego wzrasta w ciągu pierwszych dwóch dekad życia1. Astrocytoma niskiego stopnia są najczęstsze u osób w wieku 30-40 lat, stanowiąc około jednej czwartej przypadków u dorosłych1.

Rozkład wiekowy pacjentów z astrocytoma niskiego stopnia przedstawia się następująco: 10% przypadków dotyczy osób młodszych niż 20 lat, 60% osób w wieku 20-45 lat, a 30% osób starszych niż 45 lat1. Dla astrocytoma III stopnia średni wiek w momencie diagnozy wynosi około 40 lat1. Bardziej szczegółowe informacje na temat charakterystyki wiekowej różnych typów astrocytoma można znaleźć Zobacz więcej: Charakterystyka wiekowa astrocytoma - rozkład epidemiologiczny według grup wiekowych.

Mediana wieku pacjentów z astrocytoma rozlanym wynosi około 35 lat, co jest młodszym wiekiem niż u pacjentów ze złośliwymi glejami9. Astrocytoma z mutacją IDH są zazwyczaj diagnozowane u młodych dorosłych (mediana wieku 36 lat dla stopni 2 i 3 łącznie oraz 38 lat dla stopnia 4), co jest znacznie młodszym wiekiem niż w przypadku glejaków wielopostaciowych bez mutacji IDH (mediana 50-60 lat)10.

Uwaga kliniczna: Wiek pacjenta w momencie diagnozy może wpływać na biologię guza i jego ewolucję. Ogólnie rzecz biorąc, rokowanie jest lepsze u dzieci niż u dorosłych, co ma istotne znaczenie dla planowania leczenia i długoterminowego monitorowania pacjentów.

Różnice płciowe

Astrocytoma wykazują pewne różnice w częstości występowania między płciami, chociaż wzorce te różnią się w zależności od typu nowotworu. W przypadku astrocytoma piloidalnego nie obserwuje się dominacji płciowej1. Jednak badania wykazały stosunek mężczyzn do kobiet wynoszący 1,18:1 w astrocytoma niskiego stopnia1.

W astrocytoma anaplastycznym obserwuje się znaczną dominację mężczyzn, ze stosunkiem częstości występowania u mężczyzn do kobiet wynoszącym 1,87:11. Mężczyźni są nieco częściej dotknięci niż kobiety, ze stosunkiem 1,3:12. Nowotwory wyższego stopnia są częstsze u pacjentów dorosłych, podczas gdy formy niskiego stopnia występują częściej u pacjentów pediatrycznych3.

Różnice rasowe i etniczne

Badania epidemiologiczne wykazały minimalne różnice rasowe w występowaniu astrocytoma1. Nie opublikowano jednoznacznych dowodów na to, że astrocytoma niskiego stopnia są częstsze w jakiejkolwiek grupie rasowej lub etnicznej9. W przypadku pierwotnych nowotworów ośrodkowego układu nerwowego obserwuje się nieznaczny wzrost częstości występowania u pacjentów niehiszpańskich (25,24 na 100 000) w porównaniu z pacjentami pochodzenia hiszpańskiego (22,61 na 100 000)5.

W Stanach Zjednoczonych częstość występowania rozlanego glioma typu dorosłego jest najwyższa w populacji białej niehiszpańskiej11. Według najnowszego raportu Central Brain Tumor Registry of the United States (CBTRUS) istnieje niewielka przewaga kobiet w częstości występowania pierwotnych nowotworów mózgu i ośrodkowego układu nerwowego9.

Rokowanie i przeżywalność

Rokowanie w astrocytoma różni się znacząco w zależności od stopnia histopatologicznego i wieku pacjenta. Pięcioletnie przeżycie po diagnozie niezłośliwego nowotworu ośrodkowego układu nerwowego wynosi 91,9%5. Nowotwory I stopnia są w dużej mierze wyleczalne (96% wskaźnik przeżycia w 5 lat), zwykle tylko poprzez zabieg chirurgiczny2.

Dla nowotworów II stopnia mediana całkowitego przeżycia wynosi 8 lat, przy czym obecność mutacji IDH1 wiąże się z dłuższym przeżyciem2. Nowotwory III stopnia charakteryzują się medianą przeżycia wynoszącą 3-5 lat2, podczas gdy nowotwory IV stopnia mają medianę przeżycia 15 miesięcy2. Wskaźniki przeżycia znacząco spadają wraz z wiekiem – od 96,5% pięcioletniego przeżycia u pacjentów w wieku 5-19 lat do 52,9% u pacjentów powyżej 60 roku życia12.

Perspektywy i wyzwania epidemiologiczne

Astrocytoma stanowią znaczący problem kliniczny ze względu na swoją częstość występowania i poważną zachorowalność oraz śmiertelność, które powodują we wszystkich grupach wiekowych13. Względna rzadkość tych nowotworów wymaga prowadzenia badań prospektywnych mających na celu poprawę rokowania i jakości przeżycia14.

Pomimo znacznych wysiłków rokowanie dla tych pacjentów pozostaje nadal złe ze względu na wysokie wskaźniki nawrotów. Oporność na napromienianie i chemioterapię stanowi główny problem w leczeniu glioma i odzwierciedla liczne mechanizmy, w tym molekularną oporność na uszkodzenia DNA i apoptozę15. Rosnąca częstość występowania nowotworów mózgu, w tym astrocytoma, stanowi istotny czynnik napędzający wzrost zapotrzebowania na skuteczne metody leczenia16.

Pytania i odpowiedzi

Jaka jest częstość występowania astrocytoma?

W Stanach Zjednoczonych rocznie diagnozuje się około 15 000 nowych przypadków astrocytoma, co stanowi około 50% wszystkich nowotworów mózgu. Częstość różni się znacząco w zależności od stopnia zaawansowania guza.

Który wiek jest najbardziej narażony na astrocytoma?

Rozkład wiekowy zależy od typu astrocytoma. Formy piloidalne występują głównie u dzieci, astrocytoma niskiego stopnia najczęściej w wieku 30-40 lat, a wysokiego stopnia u osób starszych. Mediana wieku dla astrocytoma III stopnia wynosi około 40 lat.

Czy płeć wpływa na ryzyko zachorowania na astrocytoma?

Tak, obserwuje się różnice płciowe. Mężczyźni są nieco częściej dotknięci ze stosunkiem 1,3:1. W astrocytoma anaplastycznym dominacja mężczyzn jest jeszcze większa (1,87:1), podczas gdy w formach piloidalnych nie ma różnic płciowych.

Jakie jest rokowanie w astrocytoma?

Rokowanie zależy od stopnia histopatologicznego. Nowotwory I stopnia mają 96% pięcioletnie przeżycie, II stopnia - medianę 8 lat, III stopnia - 3-5 lat, a IV stopnia - 15 miesięcy. Wiek pacjenta również znacząco wpływa na rokowanie.

Czy istnieją różnice rasowe w występowaniu astrocytoma?

Badania wykazały minimalne różnice rasowe w występowaniu astrocytoma. W USA częstość jest nieco wyższa u osób białych niehiszpańskich, ale ogólnie nie ma jednoznacznych dowodów na większą częstość w konkretnych grupach etnicznych.

REKLAMA