Epidemiologia alkoholowej choroby wątroby – statystyki występowania

Alkoholowa choroba wątroby stanowi jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego na świecie, będąc główną przyczyną zgonów związanych z chorobami wątroby w krajach zachodnich¹. Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w kontekście rosnącego spożycia alkoholu na świecie – według Światowej Organizacji Zdrowia około 2,3 miliarda ludzi to obecni konsumenci alkoholu².

Globalny zasięg problemu

Według najnowszych badań epidemiologicznych, globalna częstość występowania alkoholowej choroby wątroby wynosi 4,8%¹³. To oznacza, że na całym świecie około 3,3 miliona osób rocznie otrzymuje diagnozę tej choroby⁴. Szczególnie wysokie wskaźniki występowania odnotowuje się w krajach rozwiniętych, gdzie alkohol odpowiada za około 50% wszystkich zgonów związanych z marskością wątroby⁵.

Warto podkreślić, że alkohol był siódmym najważniejszym czynnikiem ryzyka zarówno zgonów, jak i lat życia skorygowanych o niepełnosprawność (DALY) w 2016 roku na świecie⁷. W 2017 roku alkoholowa choroba wątroby spowodowała 23,6 miliona przypadków marskości kompensowanej i 2,46 miliona przypadków marskości dekompensowanej globalnie⁸.

Różnice między płciami

Jednym z najważniejszych aspektów epidemiologicznych alkoholowej choroby wątroby są wyraźne różnice między płciami. Częstość występowania u mężczyzn wynosi 2,9%, podczas gdy u kobiet tylko 0,5%³⁹. Zapadalność u mężczyzn jest około cztery razy wyższa niż u kobiet (0,163 vs 0,035 na 1000 osobolat)⁹.

Pomimo niższej częstości występowania, kobiety wykazują większą podatność na uszkodzenia wątroby spowodowane alkoholem¹⁰¹¹. Kobiety rozwijają alkoholowe zapalenie wątroby po krótszym okresie i mniejszych ilościach spożywanego alkoholu niż mężczyźni, a choroba przebiega u nich szybciej¹⁰. Przy tym samym poziomie spożycia alkoholu kobiety mają znacząco wyższe względne ryzyko rozwoju alkoholowej choroby wątroby w porównaniu z mężczyznami¹².

Trendy wiekowe i demograficzne

Szczególnie niepokojące są rosnące trendy alkoholowej choroby wątroby wśród młodych dorosłych. Choroba ta staje się coraz bardziej rozpowszechniona wśród osób w wieku 20-45 lat¹¹³. W Stanach Zjednoczonych wzrost alkoholowego zapalenia wątroby jest najistotniejszy w grupie wiekowej 20-39 lat¹³, a śmiertelność z powodu alkoholowej choroby wątroby wzrosła znacząco między 2010 a 2021 rokiem, szczególnie wśród osób w wieku 25-44 lata¹³.

Alkoholowe zapalenie wątroby może rozwinąć się w każdym wieku, jednak jego częstość występowania jest zbieżna z częstością nadużywania alkoholu w populacji, z najwyższą zapadalność u osób w wieku 20-60 lat¹⁰. Młodsi ludzie są nieproporcjonalnie dotknięci spożyciem alkoholu, przy czym najwyższy odsetek (13%) zgonów związanych z alkoholem w 2019 roku wystąpił w grupie wiekowej 20-39 lat¹⁴.

Sytuacja w różnych regionach świata

Częstość występowania alkoholowej choroby wątroby różni się znacząco między regionami. Najwyższe poziomy spożycia alkoholu per capita obserwuje się w regionie europejskim WHO². W Wielkiej Brytanii alkohol jest najczęstszą przyczyną choroby wątroby, odpowiadając za 6 na 10 przypadków chorób wątroby¹⁵. Około jednej na pięć osób w Wielkiej Brytanii pije alkohol w sposób, który może zaszkodzić wątrobie¹⁵.

W Chinach obserwuje się dramatyczny wzrost częstości występowania alkoholowej choroby wątroby. Częstość występowania wzrosła z 2,27% w 2000 roku do 8,74% w 2015 roku¹⁷. Obecnie częstość występowania alkoholowej choroby wątroby w Chinach (4,5%) jest porównywalna z tą w Stanach Zjednoczonych (6,2%) i krajach europejskich (6%), a wyższa niż w Japonii (1,5-2,34%)¹⁸.

Spektrum choroby i jej postaci

Alkoholowa choroba wątroby obejmuje szerokie spektrum uszkodzeń wątroby, od izolowanej steatozy, która rozwija się u 90-95% osób nadmiernie pijących alkohol, po bardziej zaawansowane formy, takie jak alkoholowe steatozapalenie wątroby (20-40% osób nadmiernie pijących) z włóknieniem lub bez, marskość (8-20% przypadków alkoholowego steatozapalenia wątroby) i ostatecznie nadciśnienie wrotne, dekompensację oraz raka wątrobowokomórkowego¹⁹. Szczegółowe informacje o poszczególnych postaciach choroby znajdziesz w Zobacz więcej: Postacie alkoholowej choroby wątroby - epidemiologia poszczególnych form.

Marskość alkoholowa stanowi najwyższą proporcję w spektrumchoroby alkoholowej choroby wątroby – 32,9%³. Wśród pacjentów z alkoholowym zapaleniem wątroby, progresja do marskości wątroby występuje w tempie około 10-20% rocznie, a 70% ostatecznie rozwinie marskość²⁰.

Wpływ pandemii COVID-19

Pandemia COVID-19, która rozpoczęła się w 2019 roku, miała znaczący wpływ na alkoholową chorobę wątroby¹³. Izolacja społeczna i stres psychologiczny znacząco zwiększyły spożycie alkoholu w niektórych populacjach w USA i Europie, potencjalnie pogarszając częstość występowania alkoholowej choroby wątroby²¹. Eksponencjalny wzrost globalnego spożycia alkoholu podczas pandemii COVID-19 spowoduje znaczny wzrost obciążenia alkoholową chorobą wątroby w najbliższej przyszłości²².

Czynniki ryzyka i prognoza

Istnieje bezpośredni związek między ilością spożywanego alkoholu a ryzykiem rozwoju alkoholowej choroby wątroby⁷. Próg ryzyka rozwoju alkoholowej choroby wątroby to spożywanie 30 g alkoholu dziennie dla obu płci⁷. Więcej informacji o czynnikach ryzyka i prognozowaniu rozwoju choroby znajdziesz w Zobacz więcej: Czynniki ryzyka i prognozowanie alkoholowej choroby wątroby.

Ogólna śmiertelność wynosi 23,9%, a śmiertelność związana z chorobami wątroby 21,6%⁹. 5-letnie wskaźniki śmiertelności dla pacjentów z alkoholową chorobą wątroby przekraczają 50%, z jeszcze wyższymi wskaźnikami w bardziej zaawansowanych stadiach choroby¹.

Znaczenie zdrowotne i ekonomiczne

Alkoholowa choroba wątroby reprezentuje 5,1% globalnego obciążenia chorobami, głównie dotykając populację w wieku produkcyjnym (15-44 lata)¹⁹²³. W 2019 roku alkoholowa choroba wątroby odpowiadała za utratę 11 milionów lat życia na całym świecie¹. Prognozy sugerują, że ekonomiczny wpływ alkoholowej choroby wątroby, jak obserwowano w Stanach Zjednoczonych, może potencjalnie podwoić się do 2040 roku¹. W Europie ogromne obciążenie chorobą ma wpływ ekonomiczny około 125 miliardów euro rocznie, co stanowi 1,3% produktu krajowego brutto²⁴.