Epidemiologia alergii na lateks – dane statystyczne i trendy

Alergia na lateks stanowi istotny problem zdrowia publicznego, którego skala różni się znacząco w zależności od badanej populacji i regionu geograficznego. Epidemiologia tej choroby przeszła znaczące zmiany w ciągu ostatnich dekad, co związane jest zarówno z wzrostem narażenia na lateks, jak i wprowadzeniem skutecznych środków zapobiegawczych¹.

Rozwój epidemii alergii na lateks rozpoczął się w latach 80. i 90. XX wieku, co bezpośrednio wiązało się z powszechnym wprowadzeniem uniwersalnych środków ostrożności w ochronie zdrowia. Zwiększone używanie rękawic lateksowych w celu zapobiegania przenoszeniu zakażeń, takich jak HIV i wirusowe zapalenie wątroby typu B, doprowadziło do dramatycznego wzrostu narażenia na alergeny lateksu².

Częstość występowania w populacji ogólnej

Aktualne dane epidemiologiczne wskazują, że średnia częstość występowania alergii na lateks w populacji ogólnej na świecie wynosi około 4,3%³⁴. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że między 1% a 6% populacji ogólnej cierpi na alergię na lateks, co oznacza, że problem może dotyczyć od 2,7 do 16 milionów Amerykanów⁵.

Interesujące jest to, że kobiety są około trzy razy częściej dotknięte alergią na lateks niż mężczyźni. Możliwe czynniki ryzyka dla populacji kobiet obejmują zwiększone zatrudnienie w zawodach wysokiego ryzyka oraz wzmożone uwalnianie histaminy spowodowane hormonami żeńskimi⁵.

W krajach, gdzie wdrożono skuteczne środki zdrowia publicznego mające na celu zmniejszenie uczulenia, częstość występowania spadła poniżej 1% w populacji ogólnej. W latach 90. badania wykazywały częstość uczulenia na alergeny lateksu między 3% a 9,5% w populacji ogólnej⁶.

Epidemiologia w grupach wysokiego ryzyka

Znacznie wyższą częstość występowania alergii na lateks obserwuje się w określonych grupach wysokiego ryzyka. Pracownicy służby zdrowia stanowią grupę zawodową najbardziej dotkniętą alergią na lateks ze względu na częste używanie rękawic lateksowych¹.

Aktualne dane wskazują, że częstość występowania alergii na lateks i uczulenia wśród pracowników służby zdrowia na świecie wynosi odpowiednio 9,7% i 12,4%¹⁴. W szczycie epidemii nawet do 17% pracowników służby zdrowia było uczulonych na lateks⁶.

Populację o najwyższym ryzyku stanowią pacjenci poddawani powtarzanym zabiegom chirurgicznym, szczególnie dzieci z rozszczepem kręgosłupa. Aktualna częstość występowania alergii na lateks i uczulenia wśród podatnych pacjentów wynosi odpowiednio 7,2% i 30,4%¹. W szczególności częstość uczulenia na lateks wśród dziecięcej populacji z rozszczepem kręgosłupa mieści się między 40% a 65%¹.

Różnice regionalne i trendy czasowe

Epidemiologia alergii na lateks wykazuje znaczące różnice regionalne, które odzwierciedlają różnice w polityce zdrowia publicznego i dostępności środków zapobiegawczych. W krajach wysoko uprzemysłowionych, takich jak kraje Europy i Ameryki Północnej, większość badań wykazuje spadek częstości uczulenia na lateks po wprowadzeniu rękawic bezpudrowych⁷.

W przeciwieństwie do tego, w krajach rozwijających się i na obszarach, gdzie nie wdrożono polityki prewencji pierwotnej, alergia na lateks nadal stanowi poważny problem zdrowia publicznego⁷. Problem pozostaje wysoki w krajach trzeciego świata, gdzie pudrowane rękawice lateksowe nadal są używane, ponieważ są tańsze niż alternatywy bezlateksowe⁸.

Badania przeprowadzone w niektórych krajach azjatyckich, gdzie polityka dotycząca pudrowanych rękawic lateksowych nie została w pełni wdrożona, wykazały częstość występowania podobną do krajów zachodnich po wdrożeniu tej polityki (2-6,8%), co sugeruje możliwy składnik genetyczny⁹.

Czynniki wpływające na epidemiologię

Częstość występowania alergii na lateks ściśle wiąże się ze stopniem narażenia, szczególnie u osób narażonych z powodów zawodowych, takich jak pracownicy służby zdrowia, lub z powodów medycznych¹⁰. Alergia na lateks występuje głównie u młodych ludzi narażonych na produkty lateksowe z powodu ich zawodu lub z powodu powtarzających się operacji¹¹.

Atopia stanowi silny czynnik predysponujący do rozwoju alergii na lateks¹¹. Osoby z historią więcej niż pięciu operacji mają wyższe ryzyko wystąpienia uczulenia na lateks¹². Wiele z tych stanów medycznych ma swój początek w wieku dziecięcym¹².

Wpływ środków zapobiegawczych na epidemiologię

Wprowadzenie środków zapobiegawczych znacząco wpłynęło na epidemiologię alergii na lateks w krajach rozwiniętych. Pomimo tego, że w ostatniej dekadzie częstość występowania zmniejszyła się dzięki zaleceniu unikania pudrowanych rękawic lateksowych, problem nie zniknął i nadal występuje w wyniku przypadkowego narażenia na lateks z mniej oczywistych źródeł, takich jak balony i przedłużki do włosów⁸.

Alergia na lateks pozostaje jedną z trzech głównych przyczyn poważnych reakcji alergicznych w okresie okołooperacyjnym¹³. Znaczne zmniejszenie liczby pacjentów uczulonych na białka zachowane w produktach wykończonych lateksem w ciągu ostatnich dwóch dekad może prowadzić do osłabienia uwagi, gdy osoba informuje zespół medyczny o alergii na lateks¹³.

Autorzy badań uważają, że międzynarodowe wezwanie do podnoszenia świadomości na temat alergii na lateks przez populację światową może pomóc w zmniejszeniu ryzyka wzrostu częstości występowania alergii na lateks⁷. Alergia na lateks pozostaje ważnym zagadnieniem z perspektywy epidemiologicznej ze względu na szeroką gamę produktów zawierających lateks i wyzwania, przed którymi stoją wiele krajów w przyjmowaniu skutecznych środków zapobiegawczych¹⁴.