Co to jest niacyna? Który preparat z niacyną jest najlepszy?

Co to jest niacyna?

Niacyna to witamina z grupy B – inaczej witamina B₃. Inne nazwy tej witaminy to kwas nikotynowy, nikotynamid lub witamina PP. Niacyna to witamina rozpuszczalna w wodzie, która naturalnie występuje w wielu produktach spożywczych oraz często jest do nich dodawana [1,2].

Niacynamid a niacyna – jaka jest między nimi różnica?

Wiemy już, że witamina B₃, kwas nikotynowy oraz nikotynamid to formy witaminy B₃. Natomiast często pojawia się nazwa – niacynamid. Co to jest niacynamid? Niacynamid to określenie nikotynamidu, czyli kolejne określenie dla niacyny.

Jakie jest działanie niacyny?

Niacyna, jak to każda witamina, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Jakie jest działanie niacyny?

Patrząc z biochemicznego punktu widzenia, niacyna w organizmie człowieka ulega przemianie do NAD (dinukleotydy nikotynoamidoadeninowego). Nazwa związku jest trudna i ciężka do zapamiętania, jednak to, co warto pamiętać, to fakt, iż związek ten jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania setek enzymów w organizmie [1].

Niacyna a cholesterol

Istnieją dowody na to, że wysokie dawki (od 1g do 6g dziennie) niacyny korzystnie wpływają na cholesterol. Powodują obniżenie stężenia LDL, a podwyższenie HDL. Jednak nie znaczy to, że powinniśmy stosować niacynę bez ograniczeń. Wysokie dawki stosowane przez dłuższy czas mogą podnieść poziom enzymów wątrobowych, a w niektórych przypadkach spowodować ostre uszkodzenie wątroby [2].

Niacyna na serce

Wydawać by się mogło, że skoro niacyna korzystnie wpływa na cholesterol, to jest również dobra w kwestii prewencji chorób sercowo-naczyniowych? Jak jest w rzeczywistości? Badania stwierdzają, że niacyna stosowana w pierwotnej i wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych nie zmniejsza istotnie ryzyka wystąpienia udaru lub zawału mięśnia sercowego [3].

Niacyna a odchudzanie

Z pewnością niektórzy mogą kojarzyć witaminę B3 z jej działaniem wspomagającym odchudzanie. Czy faktycznie tak jest? Niektóre badania sugerują, że suplementacja niacyną, tak aby spełnione zostało dzienne zapotrzebowanie, może pomagać w redukcji masy ciała. Oczywiście zawsze związane jest to z odpowiednią dietą, zmianą stylu życiu oraz włączeniem ćwiczeń fizycznych. Niestety niacyna nie jest idealnym środkiem na odchudzanie. Sama w sobie nie spowoduje redukcji tkanki tłuszczowej [4,5].

Niacyna na pamięć i koncentrację

Istnieją także pewne badania, które wskazują, że niacyna wspomaga funkcjonowanie mózgu, poprawia pamięć i koncentrację, a nawet może opóźniać rozwój demencji. Z racji tego, że niacyna jest niezbędna do działania wielu enzymów w organizmie, to może być w tym trochę racji. Jednak wspomniane badania nie mają rangi najwyższych dowodów naukowych i raczej powinniśmy tych informacji nie traktować jako pewnik. Natomiast wskazuje to z pewnością, że zdrowa i zbilansowana dieta jest kluczowa do dobrego życia [6-8].

Niacyna — dawkowanie. Ile powinniśmy jej stosować?

Jakie dawkowanie niacyny jest zalecane i bezpieczne dla zdrowia? Przedstawia to Tabela 1.

Tabela 1. Zalecane dziennie spożycie (RDA) niacyny w zależności od wieku [1].

Gdzie występuje witamina B₃?

Witaminę B3 znajdziemy w lekach i suplementach diety dostępnych w aptece, ale gdzie występuje witamina B3 naturalnie? Duże ilości niacyny znajdziemy w mięsie zwierzęcym, np.:

• kurczak;
• tuńczyk;
• wołowina (szczególnie wątroba);
• wieprzowina.

Spore ilości niacyny znajdują się także w rybach [1]. Dobrym źródłem niacyny są także owoce (np. banany) oraz warzywa (głównie rośliny strączkowe). Witaminę B₃ znajdziemy także w pestkach i nasionach roślin, ryżu (głównie brązowy) i kaszy [1].

Jaka jest najlepsza niacyna? Witamina PP bez recepty

Jeśli mamy możliwość, to zawsze powinniśmy wybierać naturalne źródła witaminy, czyli zdrową i zróżnicowaną dietę. Jednak czasami potrzeba większych dawek witamin i wtedy dobrym wyborem może być stosowanie leków czy suplementów diety. Jaka niacyna jest najlepsza?

Wybierając najlepszy preparat z niacyną, zawsze warto kupić lek niż suplement diety. Tabela 2 przedstawia wybrane preparaty z niacyną dostępne w aptekach. Witamina B3 znajduje się także w kompleksach witaminowych z innymi witaminami z grupy B.

Tabela 2. Wybrane preparaty z niacyną (witaminą B₃) dostępne w aptekach.

Dlaczego witamina PP jest na receptę?

Witamina PP, czyli witamina B3, w niektórych przypadkach jest dostępna na receptę, ponieważ w wysokich dawkach może powodować skutki uboczne i wymaga kontroli lekarskiej. Oto główne powody:

1. Ryzyko działań niepożądanych – W dużych dawkach niacyna może powodować zaczerwienienie skóry (tzw. „flush”), swędzenie, bóle głowy, spadki ciśnienia, a także poważniejsze skutki, takie jak uszkodzenie wątroby czy zaburzenia gospodarki cukrowej.
2. Stosowanie w terapii chorób – Niacyna w wysokich dawkach jest stosowana jako lek na hipercholesterolemię (wysoki poziom cholesterolu) i inne zaburzenia metaboliczne. W takich przypadkach jej dawkowanie powinno być monitorowane przez lekarza.
3. Możliwość interakcji z lekami – Może wchodzić w interakcje z innymi lekami, np. obniżającymi cholesterol (statynami), co zwiększa ryzyko działań niepożądanych.

Zwykłe suplementy zawierające niacynę w dawkach potrzebnych do pokrycia dziennego zapotrzebowania są dostępne bez recepty, ale wyższe dawki stosowane w celach leczniczych wymagają konsultacji z lekarzem.

Czy niacyna jest bezpieczna?

Niacyna stosowana w zalecanych dawkach jest bezpieczna dla zdrowia i potrzebna organizmowi. Jednak długie stosowanie niacyny w wysokich dawkach, rzędu gramów, może być niebezpieczne dla zdrowia. Najczęstsze działania niepożądane niacyny to:

• nudności i wymioty;
• biegunka i bóle brzucha;
• ból głowy;
• zaczerwienienie i pieczenie skóry głównie w okolicach twarzy i klatki piersiowej.

Podsumowanie

Niacyna, czyli witamina B3 (witamina PP), to niezbędny składnik odżywczy wspierający prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Bierze udział w licznych procesach enzymatycznych, wpływa na poziom cholesterolu, wspomaga pamięć i koncentrację, a także może mieć pewien wpływ na metabolizm. Naturalnie występuje w mięsie, rybach, roślinach strączkowych i pełnoziarnistych produktach zbożowych. W wysokich dawkach bywa stosowana jako lek, m.in. na hipercholesterolemię, jednak może powodować skutki uboczne, dlatego jej stosowanie wymaga kontroli lekarskiej. Standardowe dawki witaminy B3 dostępne w suplementach diety są bezpieczne i pomagają w utrzymaniu zdrowia.